Trump chấm dứt miễn trừ trừng phạt dầu Nga: Màn xoay trục ba chiều định hình lại thị trường toàn cầu, nguồn cung Ấn Độ và sự ổn định Hormuz

Giá dầu đã giảm mạnh—dầu thô chuẩn giảm xuống còn khoảng 78 USD/thùng sau Bản ghi nhớ Mỹ-Iran, giảm từ mức cao trên 90 USD do chiến tranh . Tác động kết hợp của việc giao thông Hormuz trở lại và kết thúc miễn trừ Nga đang gây áp lực giảm giá, mặc dù bình thường hóa nguồn cung dự kiến sẽ diễn ra từ từ cho đến mùa hè năm 2027 .

Các nhà phân tích tại S&P Global lưu ý rằng việc miễn trừ hết hạn tự nó có tác động hạn chế đến thị trường vì sự cứu trợ thực sự về nguồn cung đến từ việc mở cửa trở lại Hormuz, nhưng nó báo hiệu Mỹ đang chuyển từ quản lý khủng hoảng sang thực thi các biện pháp trừng phạt tối đa đối với Nga .

Nhập khẩu dầu thô Nga kỷ lục của Ấn Độ đối mặt với gián đoạn

Nhập khẩu dầu thô Nga của Ấn Độ tăng vọt lên mức kỷ lục 2,3 triệu thùng/ngày trong tháng 5/2026, theo dữ liệu từ Kpler, khi các nhà máy lọc dầu chạy đua để chất hàng theo miễn trừ vẫn còn hiệu lực . Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đã đảm bảo ít nhất 20 triệu thùng dầu Nga không bị trừng phạt và tìm kiếm tư vấn pháp lý về cách tiếp tục mua hàng theo khuôn khổ miễn trừ . Khối lượng chất hàng đã tăng vọt trên 2 triệu thùng/ngày trong bốn trên mười tuần, với một tuần đạt 2,4 triệu thùng/ngày .

Với việc miễn trừ hết hạn, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ phải đối mặt với một lựa chọn khó khăn: cắt giảm mạnh nhập khẩu từ Nga (như dự đoán của Economic Times) hoặc chấp nhận rủi ro bị trừng phạt thứ cấp . Ấn Độ đã yêu cầu Mỹ gia hạn thêm vào tháng 5/2026, nhưng đã bị từ chối .

Việc mở cửa đồng thời Hormuz cung cấp một phần đệm—Ấn Độ hiện có thể tiếp cận nhiều dầu Iran và Vùng Vịnh hơn để thay thế sản lượng Nga bị mất, nhưng với giá cao hơn và không có mức chiết khấu sâu (được báo cáo là 10-15 USD/thùng dưới giá Brent) đã làm cho dầu thô Nga trở nên hấp dẫn .

Tái cân bằng ngoại giao năng lượng Mỹ: Hai mặt trận, một chiến lược

Trình tự là chiến lược: Bản ghi nhớ Mỹ-Iran (ký ngày 14-15/6) là điều kiện tiên quyết để để miễn trừ Nga chết . Như Trump đã tuyên bố tại G7, thỏa thuận Iran "cho phép gây áp lực nhiều hơn lên Moscow" .

Các điều khoản chính của Bản ghi nhớ Mỹ-Iran bao gồm:

• Mở lại eo biển Hormuz—các tàu đã bắt đầu quá cảnh
• Miễn trừ trừng phạt của Mỹ đối với doanh số bán dầu thô Iran, dự kiến sẽ đưa thêm khoảng 1,5 triệu thùng/ngày trở lại thị trường toàn cầu
• Quá cảnh miễn phí qua Hormuz trong 60 ngày, với việc bình thường hóa nguồn cung đầy đủ được dự báo sẽ kéo dài đến mùa hè năm 2027
• Giải phóng khoảng 6 tỷ USD quỹ của Iran

Điều này đại diện cho một sự tái cân bằng hai mặt trận: Washington nới lỏng áp lực lên Iran (và giải quyết một cuộc chiến tốn kém) đồng thời thắt chặt trở lại với Nga, đặt cược rằng sự trở lại của các thùng dầu Iran và năng lực quá cảnh Hormuz sẽ hấp thụ bất kỳ sự tăng giá nào .

Nền tảng mong manh: Bản ghi nhớ 60 ngày, không phải thỏa thuận cuối cùng

Bản ghi nhớ là một khuôn khổ ban đầu 60 ngày, không phải một hiệp ước hòa bình cuối cùng. Việc bình thường hóa đầy đủ hoạt động vận chuyển và cứu trợ trừng phạt phụ thuộc vào các cuộc đàm phán hạt nhân tiếp theo . The Guardian và CFR đều nhấn mạnh đây là một thỏa thuận sơ bộ với thời gian thực hiện 60 ngày; eo biển Hormuz có thể đóng cửa trở lại nếu các cuộc đàm phán đổ vỡ . Bất kỳ sự sụp đổ nào của Bản ghi nhớ sẽ khiến thị trường toàn cầu dễ bị tổn thương trở lại—và có khả năng buộc Mỹ phải khôi phục một thứ gì đó giống như miễn trừ Nga.

Những bất ổn chính trong tương lai

• Động thái tiếp theo của Ấn Độ: Liệu các nhà máy lọc dầu Ấn Độ sẽ cố gắng mua dầu thô Nga thông qua các trung gian không bị trừng phạt, tàu chở dầu trong hạm đội bóng tối, hay đơn giản là chấp nhận chi phí không tuân thủ vẫn chưa rõ ràng. Các dấu hiệu ban đầu chỉ ra sự sụt giảm mạnh trong khối lượng chất hàng tháng 5-6 .
• Độ bền của thỏa thuận Iran: Cửa sổ Bản ghi nhớ 60 ngày có nghĩa là bất kỳ sự đổ vỡ nào trong các cuộc đàm phán hạt nhân đều có thể đóng cửa trở lại eo biển Hormuz, đảo ngược sự cứu trợ nguồn cung .
• Mức độ thực thi: Rubio cho biết Bộ Tài chính nắm quyền quyết định về việc chấm dứt miễn trừ, nhưng chính quyền chưa nêu chi tiết lập trường thực thi đối với các quốc gia tiếp tục mua dầu Nga bên ngoài miễn trừ .

Kết luận: Chính quyền Trump đang thực hiện một sự đánh đổi có tính toán—mở lại Hormuz và cho phép dầu Iran trở lại thị trường để có vỏ bọc chấm dứt vĩnh viễn miễn trừ trừng phạt Nga. Ấn Độ, quốc gia được hưởng mức nhập khẩu kỷ lục 2,3 triệu thùng/ngày dầu thô Nga chiết khấu trong thời gian miễn trừ, là bên thua cuộc lớn nhất, buộc phải tìm nguồn cung thay thế với chi phí cao hơn. Thị trường dầu mỏ toàn cầu đã hấp thụ tin tức với giá giảm xuống còn khoảng 78 USD/thùng, phản ánh kỳ vọng rằng nguồn cung bổ sung từ Iran sẽ bù đắp quá mức cho dòng chảy Nga bị hạn chế, mặc dù toàn bộ cấu trúc dựa trên Bản ghi nhớ Mỹ-Iran mong manh 60 ngày.