Google siết chặt điều khoản với báo chí: Trả tiền bản quyền nội dung để huấn luyện AI

Dưới đây là bản tóm tắt đã được kiểm chứng về những diễn biến chính trong mối quan hệ đang thay đổi giữa Google và các nhà xuất bản tin tức, xoay quanh chương trình thí điểm tóm tắt bài báo bằng AI.

1. Ra mắt chương trình thí điểm AI vào tháng 12 năm 2025

Vào ngày 10 tháng 12 năm 2025, Google đã công bố chương trình hợp tác thương mại thí điểm cho “tóm tắt bài báo bằng AI” trên Google News. Các đối tác ban đầu bao gồm The Washington Post, The Guardian, Der Spiegel, El País và The Times of India . Các nhà xuất bản tham gia nhận được thanh toán trực tiếp và nội dung của họ được ưu tiên hiển thị trong các bản tóm tắt do AI tạo ra cũng như chatbot Gemini của Google . Financial Times sau đó đã tham gia vào tháng 2 năm 2026 khi chương trình mở rộng .

2. Điều khoản cấp phép mở rộng gắn với quyền huấn luyện AI

Vào tháng 6 năm 2026, các báo cáo từ The Information (được PYMNTS và MediaPost trích dẫn) tiết lộ rằng Google đang gây áp lực buộc những người tham gia chương trình thí điểm phải cấp quyền sử dụng rộng rãi nội dung của nhà xuất bản để huấn luyện mô hình AI — vượt xa những gì đã được tiết lộ ban đầu khi ra mắt . Google được cho là đã nói với các nhà xuất bản rằng những quyền mở rộng này là cần thiết để “xóa bỏ các trách nhiệm pháp lý tiềm ẩn trong tương lai” và để thử nghiệm các tính năng AI mới trên Google News . Các điều khoản mới được cấu trúc như một “thỏa thuận thương mại”, không phải là phí cấp phép riêng, nhưng trên thực tế, nó gắn liền các khoản thanh toán liên tục với sự đồng ý cho việc sử dụng trong huấn luyện AI .

Người đứng đầu bộ phận sở hữu trí tuệ của Google đã khẳng định vào tháng 1 năm 2026 rằng công ty tin rằng họ không nên phải trả tiền cho hầu hết các nội dung trực tuyến có thể truy cập tự do được sử dụng để huấn luyện mô hình AI, mặc dù họ có cấp phép nội dung cho mục đích hiển thị mở rộng và các bộ dữ liệu chuyên biệt .

3. Đe dọa chấm dứt thanh toán của chương trình Google News Showcase

Nhiều hãng tin đưa tin rằng Google đã nói với các nhà xuất bản rằng nếu họ từ chối tham gia chương trình thí điểm AI mới và cấp các quyền nội dung rộng rãi hơn, Google có kế hoạch loại bỏ dần chương trình News Showcase — nghĩa là các nhà xuất bản đó sẽ mất các khoản thanh toán cấp phép Showcase hiện có . Một báo cáo của Bloomberg vào tháng 5 năm 2026 đã xác nhận rằng Google thực sự đang từ bỏ News Showcase để “tập trung vào các sáng kiến mà mô hình của chúng tôi hoạt động hiệu quả nhất” . Động thái này được nhiều người coi là một đòn bẩy mang tính cưỡng chế: các nhà xuất bản từ chối các điều khoản AI sẽ mất cả khoản thanh toán AI mới và doanh thu News Showcase cũ .

4. Sự giám sát của cơ quan quản lý

Cuộc điều tra chống độc quyền của Ủy ban châu Âu

• Ngày 9 tháng 12 năm 2025: Ủy ban châu Âu đã mở một cuộc điều tra chống độc quyền chính thức về việc liệu Google có sử dụng bất hợp pháp nội dung của các nhà xuất bản web và video YouTube để cung cấp năng lượng cho các tính năng AI Overviews và AI Mode của mình hay không . Cuộc điều tra xem xét liệu Google có đang bóp méo cạnh tranh bằng cách khai thác nội dung của nhà xuất bản mà không có sự đền bù hoặc lựa chọn thích đáng hay không.
• Ngày 10 tháng 2 năm 2026: Hội đồng Nhà xuất bản châu Âu (EPC) đã đệ đơn khiếu nại chính thức, cáo buộc Google lạm dụng vị trí thống lĩnh (Điều 102 TFEU) thông qua AI Overviews, cho rằng tính năng này đã gây ra sự sụt giảm 33% lưu lượng truy cập đến các trang báo .
• Tháng 7 năm 2025 (tiền đề trước đó): Một tập đoàn các nhà xuất bản độc lập đã đệ đơn khiếu nại yêu cầu các biện pháp tạm thời .

Lệnh của Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Vương quốc Anh (CMA) – Tháng 6 năm 2026

• Ngày 28 tháng 1 năm 2026: CMA đề xuất yêu cầu Google cho phép các nhà xuất bản ở Anh chọn không sử dụng nội dung của họ trong các bản tóm tắt AI hoặc để huấn luyện AI .
• Ngày 3 tháng 6 năm 2026: CMA đã áp đặt “yêu cầu về hành vi đối với nhà xuất bản” chính thức đối với Google — được mô tả là “lần đầu tiên trên thế giới” — theo chế độ Thị trường Kỹ thuật số . Các điều khoản chính bao gồm:
  • Các nhà xuất bản ở Anh hiện có thể chọn không tham gia việc sử dụng nội dung của họ trong các bản tóm tắt tìm kiếm do AI tạo ra của Google .
  • Các nhà xuất bản có được quyền thương lượng mạnh mẽ hơn về cách nội dung của họ được sử dụng trong các tính năng AI .
  • Lệnh này cũng bao gồm các yêu cầu về xếp hạng công bằng và khả năng chuyển đổi dữ liệu được áp dụng sau đó vào tháng 6 .
• Ngày 26 tháng 6 năm 2026: CMA đã công bố tài liệu quyết định cuối cùng, nêu chi tiết lý do rằng các nhà xuất bản phải đối mặt với “sự lựa chọn không đầy đủ” và cần được bảo vệ .

5. Phản ứng của ngành và sự đánh giá lại

• Sự thay đổi “zero-click”: Vào tháng 5 năm 2026, Google News đã triển khai giao diện “zero-click” do AI điều khiển, tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn thành các bản tóm tắt ngắn gọn, làm giảm thêm nhu cầu người dùng truy cập trang web của nhà xuất bản . Điều này về mặt cấu trúc đã làm suy yếu lưu lượng truy cập giới thiệu.
• Sụt giảm lưu lượng truy cập: Đơn khiếu nại của Hội đồng Nhà xuất bản châu Âu vào tháng 2 năm 2026 đã trích dẫn mức sụt giảm 33% lưu lượng truy cập đến các trang báo từ AI Overviews . Các đơn khiếu nại riêng lẻ của nhà xuất bản độc lập từ tháng 7 năm 2025 cũng chỉ ra “thiệt hại có khả năng không thể khắc phục” đối với lưu lượng truy cập và doanh thu .
• Các nhà xuất bản đánh giá lại sự phụ thuộc vào nền tảng: Hiệu ứng kết hợp — các điều khoản cấp phép mang tính cưỡng chế, việc loại bỏ dần News Showcase, sự sụt giảm lưu lượng giới thiệu và các chiến thắng về mặt quy định như quyền chọn không tham gia ở Anh — đang thúc đẩy các nhà xuất bản đánh giá lại sự phụ thuộc của họ vào các chương trình thanh toán của Google. Một số đang theo đuổi các thỏa thuận cấp phép trực tiếp với các công ty AI (ví dụ: thỏa thuận của The Guardian với OpenAI vào tháng 2 năm 2025) như một giải pháp thay thế . Google đã phản hồi bằng cách hứa hẹn “các thỏa thuận tập trung hơn” trong tương lai .

Kết luận: Chương trình thí điểm AI tháng 12 năm 2025 của Google đã nhanh chóng leo thang thành một cuộc đối đầu căng thẳng. Công ty đang đặt điều kiện thanh toán dựa trên quyền huấn luyện AI rộng rãi và đe dọa chấm dứt News Showcase đối với những người không tham gia. Các cơ quan quản lý ở EU (điều tra chống độc quyền chính thức) và Anh (lệnh chọn không tham gia của CMA vào tháng 6) đang phản ứng mạnh mẽ, trong khi các nhà xuất bản phải đối mặt với sự sụp đổ của lưu lượng truy cập giới thiệu và đang tích cực tìm kiếm các giải pháp thay thế cho sự phụ thuộc vào nền tảng.