Chuyên gia Jeff Currie: 'Dư thừa dầu sau thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran là một sự đánh lừa nguy hiểm'

Khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận hòa bình tạm thời vào tháng 6 năm 2026, giá dầu thô lao dốc khi các nhà giao dịch vội vã định giá một lượng lớn nguồn cung sắp quay trở lại. Nhưng Jeff Currie, chiến lược gia hàng hóa kỳ cựu, cựu giám đốc nghiên cứu hàng hóa toàn cầu của Goldman Sachs và hiện là cố vấn cấp cao tại Carlyle Group, cảnh báo phản ứng này của thị trường đang đánh lừa một cách nguy hiểm.

Lập luận cốt lõi: Một ảo ảnh của thị trường giấy

Vào ngày 26 tháng 6 năm 2026, Currie nói với CNBC: "Thị trường dầu đang dư thừa, nhưng điều đó chẳng nói lên điều gì về ngày mai." Ông đề cập đến sự sụt giảm mạnh của giá dầu WTI và Brent sau khi lệnh ngừng bắn được công bố và cảnh báo không nên cho rằng sự sụt giảm sẽ còn tiếp diễn.

Sự hoài nghi của Currie dựa trên một khuôn khổ cốt lõi: tình trạng dư thừa này là một ảo ảnh của thị trường giấy (paper-market artifact) chỉ nhìn về quá khứ, chứ không phải là sự phản ánh thực tế vật chất. Trong suốt cuộc xung đột Iran, Currie đã lập luận rằng thị trường tương lai (hợp đồng tương lai) đã "hoàn toàn tách rời" khỏi thị trường vật chất. Các nhà giao dịch đang định giá sự trở lại của nguồn cung bình thường trước khi các thùng dầu thực sự được lưu thông.

Bốn lý do khiến sự dư thừa này mang tính đánh lừa

1. Việc bình thường hóa eo biển Hormuz sẽ mất nhiều tháng

Vào ngày 16 tháng 6, Currie nói với Bloomberg rằng "sự không chắc chắn vẫn còn rất cao" xung quanh eo biển Hormuz, cảnh báo việc duy trì lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran sẽ là một thách thức và dòng chảy qua Hormuz có thể sẽ không bình thường hóa cho đến cuối năm. Điều này lâu hơn nhiều so với mức giảm giá nhanh chóng mà thị trường ám chỉ. Báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn của EIA, công bố cùng ngày, cho rằng eo biển này sẽ vẫn đóng cửa trong ngắn hạn, với các lô hàng chỉ tiếp tục vào quý 3 năm 2026 và không đạt được lưu lượng trước xung đột cho đến đầu năm 2027.

2. Tồn kho đang ở 'đáy bể'

Vào cuối tháng 5, Currie cảnh báo thị trường dầu ở châu Á đã tiến gần đến "mức vận hành tối thiểu" (đáy bể), châu Âu sẽ là nơi tiếp theo và Mỹ có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt vào tháng 7. Một bản tóm tắt trên LinkedIn về nhận xét của ông lưu ý rằng "các số liệu tồn kho toàn cầu có thể gây hiểu lầm" vì chúng che giấu sự cạn kiệt ở cấp độ khu vực.

3. Khôi phục nguồn cung gặp nhiều nút thắt thực tế

Currie đã chỉ ra rằng ngay cả sau khi thỏa thuận được ký kết, các công ty bảo hiểm phải sẵn sàng bảo hiểm cho tàu chở dầu, các tuyến vận chuyển phải được định tuyến lại, và sản xuất—vốn bị gián đoạn bởi cuộc chiến Mỹ-Israel nhằm vào Iran—không thể chỉ được bật lại chỉ sau một đêm. Một phân tích lưu ý rằng nếu eo biển mở cửa vào ngày mai, sẽ mất "3 tháng hoặc hơn để bắt đầu có một thứ gì đó giống như nguồn cung bắt đầu chảy."

4. Thị trường đang 'bán quá đà về phía giảm'

Chỉ vài tuần trước thỏa thuận hòa bình, Currie đã cảnh báo về tình trạng thiếu hụt vật chất trầm trọng, mô tả sự biến động này là "hình ảnh phản chiếu của Covid." Ông nói rằng đến tháng 5, châu Á sẽ cạn kiệt dầu và đến tháng 7, Mỹ sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt trừ khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại. Sau đó, thông báo ngừng bắn đã gây ra sự sụt giảm mạnh giá dầu. Currie coi đây là một sự bán quá đà nguy hiểm: vào ngày 18 tháng 6, ông tuyên bố rằng "thị trường dầu đang bán quá đà về phía giảm," và vào ngày 17 tháng 6, ông lập luận rằng sự sụt giảm này mang lại "cơ hội mua vào mạnh" vì câu chuyện cấu trúc dài hạn vẫn còn nguyên vẹn.

Sự chuyển đổi ngoạn mục từ khan hiếm sang dư thừa

Sự khác biệt giữa thị trường giấy và thị trường vật chất là rất rõ rệt. Vào tháng 3 năm 2026, giá giao ngay của nhiên liệu máy bay tại Singapore đã tăng vọt lên 230 USD/thùng, và tại Rotterdam lên 220 USD/thùng—bằng chứng về một "sự lây lan phân tử" lan rộng giữa các châu lục. Tuy nhiên, sau lệnh ngừng bắn, các nhà giao dịch tương lai ngay lập tức định giá một lượng lớn nguồn cung trở lại, khiến giá cả trên đầu báo chí giảm mạnh.

Currie giải thích đây là một "cuộc đình công của người mua": cả nhà giao dịch vật chất và tài chính đều xả hàng tồn kho để chờ giá thấp hơn, tạo ra một sự dư thừa tạm thời che giấu sự khan hiếm vật chất tiềm ẩn. Một khi nhu cầu bị dồn nén quay trở lại, ông cảnh báo, giá có thể tăng vọt một cách dữ dội.

Đối lập với IEA và các nhà phân tích khác

Quan điểm của IEA đã thay đổi theo thời gian. Trước chiến tranh Iran, cơ quan này liên tục dự báo một lượng dầu thừa kỷ lục khoảng 3,8 triệu thùng/ngày cho năm 2026. Trong chiến tranh, họ thừa nhận sự hủy diệt nhu cầu do gián đoạn nguồn cung. Sau lệnh ngừng bắn, IEA cảnh báo rằng một nền hòa bình bền vững có thể dẫn đến tình trạng dư thừa "đáng kể" vào năm 2027.

Currie không đồng ý về thời điểm và quy mô. Ông thấy sự khan hiếm vật chất vẫn đang diễn ra trong thời gian thực, với lượng tồn kho đã cạn kiệt đến mức ngay cả một sự phục hồi nguồn cung khiêm tốn cũng sẽ mất nhiều tháng để bổ sung lại hệ thống. Dữ liệu của chính IEA cho thấy tồn kho dầu toàn cầu đã giảm trung bình 6,3 triệu thùng/ngày trong quý 2 năm 2026, một tốc độ ủng hộ cảnh báo của Currie về sự khan hiếm vật chất sắp xảy ra.

Kết luận

Jeff Currie xem tình trạng dư thừa hiện tại là một ảo ảnh ngắn hạn của thị trường giấy do thông báo thỏa thuận hòa bình tạo ra. Ông lập luận rằng tồn kho cạn kiệt, quá trình bình thường hóa chậm chạp ở eo biển Hormuz, và sự khác biệt giữa thị trường tương lai và thùng dầu vật chất có nghĩa là thị trường đang định giá một cách sai lầm sự dồi dào trong khi các ràng buộc về nguồn cung thực sự vẫn còn gay gắt. Đối với Currie, câu hỏi thực sự không phải là liệu sự dư thừa có tồn tại hay không, mà là khi nào thị trường giấy sẽ trở lại với thực tế vật chất—và sự điều chỉnh đó sẽ dữ dội đến mức nào.