Đại dịch Ebola Bundibugyo 2026: Những điều đã biết về đợt bùng phát Ebola lây lan nhanh nhất trong lịch sử

Nghiên cứu mô hình của WHO trên The Lancet: Nguy cơ đối với Nam Sudan

Một nghiên cứu mô hình mới từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) được công bố trên tạp chí The Lancet Infectious Diseases cảnh báo về sự leo thang khu vực sắp xảy ra.

• Mô hình ước tính 69,3% xác suất ít nhất một ca nhiễm Ebola sẽ đến được Nam Sudan trong vòng 12 tuần tới .
• Phát hiện này đã được báo cáo nhất quán trên các kênh thông tin của WHO, tài liệu báo chí của The Lancet và các tin tức độc lập .

Nguyên nhân dẫn đến quỹ đạo bùng nổ

Các cơ quan y tế công cộng đã xác định một số yếu tố hội tụ thúc đẩy tốc độ lây lan chưa từng có của dịch bệnh.

• Phát hiện chậm trễ: Dịch bệnh được cho là đã bắt đầu lây lan mà không bị phát hiện từ đầu tháng 2 năm 2026 tại thị trấn Mongbwalu, tỉnh Ituri — hơn hai tháng trước khi được chính thức công bố vào ngày 15 tháng 5 . Khoảng thời gian này cho phép virus thiết lập các ổ dịch ở nhiều địa điểm trước khi các nỗ lực ứng phó bắt đầu.
• Không có vắc xin hoặc thuốc điều trị được phê duyệt: Virus Bundibugyo (Orthoebolavirus bundibugyoense) là một chủng hiếm gặp mà không có vắc xin hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu nào được cấp phép . Vắc xin ngừa chủng Zaire ebolavirus hiện có (Ervebo) có thể có hiệu quả một phần trên khỉ, nhưng WHO đánh giá bằng chứng chưa đủ và không khuyến nghị sử dụng . Điều này làm cho đợt bùng phát này về cơ bản khác biệt so với các trận dịch Ebola trước đây, nơi có thể triển khai tiêm chủng hình khuyên.
• Truy vết tiếp xúc quá tải: Với số ca nhiễm gia tăng theo cấp số nhân và lan rộng trên các khu vực xa xôi, mất an ninh, năng lực truy vết tiếp xúc đã bị quá tải. Tính đến ngày 6 tháng 6, tỷ lệ theo dõi chỉ đạt 43,2% tại tỉnh Ituri, nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất .
• Tấn công vào các trung tâm điều trị: Khu vực bùng phát chồng lấn với các khu vực có xung đột vũ trang và di dời. Tình trạng mất an ninh và các cuộc tấn công vào cơ sở y tế đã nhiều lần làm gián đoạn công tác ứng phó, cản trở việc quản lý ca bệnh và cách ly .
• Tỷ lệ cách ly thấp: Mô hình của CDC Hoa Kỳ cho thấy với chỉ 20% bệnh nhân được cách ly — mức độ hiện tại — có tới 65% xác suất dịch bệnh sẽ vượt quá 20.000 ca trong vòng ba tháng. Nếu tỷ lệ cách ly có thể được nâng lên 70%, nguy cơ vượt quá 10.000 ca sẽ giảm xuống còn 5% .

Nỗ lực ứng phó quốc tế

Một nỗ lực ứng phó khẩn cấp của nhiều tổ chức đang được tiến hành, nhưng bị hạn chế bởi việc thiếu các biện pháp đối phó y tế và môi trường an ninh đầy thách thức.

• PHEIC được ban bố: Tổng Giám đốc WHO đã ban bố Tình trạng Khẩn cấp Y tế Công cộng được Quốc tế Quan tâm (PHEIC) vào ngày 17 tháng 5 năm 2026, với lý do lây lan ra đô thị, nhân viên y tế bị nhiễm bệnh và thiếu các biện pháp đối phó được phê duyệt cho chủng virus này .
• Phát triển vắc xin được đẩy nhanh: Liên minh Đổi mới Sẵn sàng cho Dịch bệnh (CEPI) đang khẩn trương đẩy nhanh việc phát triển ba loại vắc xin thử nghiệm nhắm vào chủng Bundibugyo . Chưa có loại nào được phê duyệt .
• Các thử nghiệm điều trị sắp bắt đầu: WHO thông báo rằng các thử nghiệm đối với hai phương pháp điều trị tiềm năng riêng biệt dự kiến sẽ bắt đầu tại DRC vào cuối tháng 6 năm 2026 .
• WHO và các đối tác trên thực địa: WHO đang tăng cường giám sát, truy vết tiếp xúc, chuẩn bị lâm sàng và sự tham gia của cộng đồng tại cả DRC và Uganda . Tổ chức Bác sĩ không biên giới (MSF) đang mở rộng quy mô ứng phó y tế tại tỉnh Ituri . CDC Hoa Kỳ đang phối hợp thông qua các văn phòng quốc gia tại DRC và Uganda .
• Phản ứng của Liên Hợp Quốc: Liên Hợp Quốc đang hỗ trợ quản lý ca bệnh, kiểm soát và phòng ngừa nhiễm khuẩn, và các đội chôn cất an toàn, tập trung vào tỷ lệ lây nhiễm cao ở nhân viên y tế — điều mà WHO mô tả là "một căn bệnh mà bạn mắc phải khi bạn chăm sóc người khác" .