Vì sao các nhà máy lọc dầu 'teapot' của Trung Quốc lao dốc xuống mức thấp nhất kể từ năm 2017?

Những tín hiệu về nhu cầu dầu thô của Trung Quốc

• Nhập khẩu dầu thô tổng thể của Trung Quốc trong năm 2025 vẫn cao kỷ lục – 580 triệu tấn, tăng 4,6% – nhưng sự gia tăng này chủ yếu đến từ các siêu nhà máy lọc dầu nhà nước tích trữ dầu thô Nga giá rẻ, chứ không phải từ sự tăng trưởng nhu cầu thực sự . Các nhà máy teapot, vốn nhạy cảm hơn nhiều với biên lợi nhuận, chính là 'chim hoàng yến trong mỏ than'.
• Ngành lọc dầu đang phân hóa. Các tập đoàn nhà nước đang mở rộng và vận hành gần hết công suất, trong khi các nhà máy teapot độc lập đang bị đẩy vào suy thoái cơ cấu . Wood Mackenzie báo cáo rằng các nhà máy lọc dầu Trung Quốc nói chung chỉ hoạt động ở mức 75% công suất trong năm 2024, mức thấp thứ hai kể từ năm 2019 và thấp hơn nhiều so với tỷ lệ trên 90% của các nhà máy Mỹ .
• Nhu cầu nhiên liệu của Trung Quốc có thể đã đạt đỉnh. Các nhà phân tích cho rằng nhu cầu xăng và dầu diesel của Trung Quốc đã chạm đến một cao nguyên dài hạn, điều này sẽ vĩnh viễn giới hạn khả năng phục hồi của các nhà máy teapot .

Tác động đến thị trường dầu mỏ toàn cầu

• Việc các nhà máy teapot Trung Quốc giảm mua hàng đang loại bỏ một nguồn cầu nhạy cảm về giá lớn khỏi thị trường dầu thô toàn cầu, đặc biệt là đối với các loại dầu có hàm lượng lưu huỳnh trung bình từ Trung Đông và Nga. Điều này gây áp lực giảm lên biên lợi nhuận lọc dầu toàn cầu và làm phức tạp thêm cán cân cung-cầu.
• Các nhà máy lọc dầu châu Á-Thái Bình Dương đang làm chậm các hợp đồng mua dầu thô Trung Đông trong bối cảnh gián đoạn, góp phần vào việc tái định tuyến lại các dòng chảy dầu mỏ toàn cầu .
• Bộ Tài chính Mỹ đã tăng cường thực thi các lệnh trừng phạt đối với các trung gian có trụ sở tại Trung Quốc vốn đã tiếp tay đưa dầu Iran đến các nhà máy teapot, siết chặt thêm kênh cung ứng .

Triển vọng phục hồi: Vô cùng bất định

• Ngắn hạn: Các nhà phân tích tại Energy Aspects đã dự báo tỷ lệ vận hành của teapot có thể giảm xuống mức thấp nhất là 50% vào tháng 4 năm 2026; dự báo này đã trở thành hiện thực . Biên lợi nhuận vẫn âm và nhiều nhà máy đang thua lỗ ở mức sử dụng công suất hiện tại .
• Những rào cản cơ cấu vẫn còn dai dẳng. Các nhà máy teapot đã gặp khó khăn ngay cả trước cuộc khủng hoảng Hormuz do tình trạng dư thừa công suất, áp lực pháp lý và nhu cầu nhiên liệu chậm lại. Ngay cả khi eo biển Hormuz được mở cửa trở lại, chuỗi cung ứng dầu thô bị trừng phạt giá rẻ từng duy trì hoạt động của họ đã bị phá vỡ nghiêm trọng bởi các lệnh trừng phạt của Mỹ .
• Một cuộc thanh lọc đang diễn ra. Nhiều nhà máy teapot nhỏ hơn đã ngừng hoạt động vô thời hạn . Lĩnh vực này đang đối mặt với sự hợp nhất vĩnh viễn, chỉ những nhà máy lọc dầu độc lập lớn nhất hoặc có tích hợp sâu nhất mới có thể tồn tại . Một sự trở lại tỷ lệ vận hành trước khủng hoảng (thường là 60-70%) dường như khó xảy ra nếu không có sự đảo ngược mạnh mẽ về giá dầu thô, việc nới lỏng các lệnh trừng phạt, hoặc sự phục hồi của tiêu thụ nhiên liệu Trung Quốc – tất cả những điều này vẫn chưa thấy rõ tính đến giữa năm 2026.