Sevastopol mất điện, nước Nga khủng hoảng nhiên liệu: Những gì Ukraine đạt được trong đêm tập kích ngày 24/6/2026

Rạng sáng ngày 24 tháng 6 năm 2026, một bầy máy bay không người lái (UAV) của Ukraine đã phối hợp tấn công trạm biến áp chính và nhà máy nhiệt điện Balaklava ở Sevastopol, thành phố lớn nhất trên bán đảo Crimea do Nga chiếm đóng . Cuộc tập kích đã làm tê liệt toàn bộ lưới điện thành phố và gây ra sự cố mất điện dây chuyền trên khắp bán đảo. Tuy nhiên, mất điện chỉ là triệu chứng dễ thấy nhất của một cuộc khủng hoảng sâu xa hơn: chiến dịch tấn công bền bỉ của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga, mà đến giữa tháng 6 đã buộc 53 vùng của Nga phải phân phối nhiên liệu và khiến Vladimir Putin lần đầu tiên phải công khai thừa nhận thiệt hại kinh tế.

Mất điện lan rộng khắp Crimea

Lực lượng Hệ thống Không người lái của Ukraine xác nhận UAV đã đánh trúng trạm biến áp PS 330/220/110/35 kV Sevastopol, nơi phân phối điện từ Nhà máy Nhiệt điện Balaklava . Cuộc tấn công đã phá hủy cả trạm biến áp và chính nhà máy điện, khiến Sevastopol chìm trong bóng tối .

Sự cố không dừng lại ở Sevastopol. Các kênh Telegram giám sát đưa tin rằng Sevastopol, Simferopol, Yalta, Alushta và một số khu vực khác của Crimea cũng bị mất điện khi sự cố lan truyền qua mạng lưới điện yếu kém của bán đảo .

Thống đốc do Nga bổ nhiệm, Mikhail Razvozhayev, đã công bố "chế độ hạn chế điện tạm thời" vào ngày 25 tháng 6, với các đợt cắt điện luân phiên và không có lịch trình cố định . Các biện pháp khẩn cấp bao gồm dừng giao thông công cộng lúc 22 giờ, đóng cửa các cửa hàng lớn và quán cà phê lúc 20 giờ, và giảm độ sáng đèn đường . Người dân được yêu cầu tiết kiệm pin điện thoại di động và tránh sử dụng các thiết bị tiêu thụ điện lớn . Trường học trong thành phố đã tạm thời đóng cửa .

Các cuộc tấn công cũng cắt đứt chuỗi cung ứng tới các khu vực do Nga nắm giữ ở Kherson và các vùng lãnh thổ Ukraine bị chiếm đóng khác, làm trầm trọng thêm tình trạng gián đoạn nhiên liệu và điện ở những khu vực này . Crimea buộc phải đình chỉ bán nhiên liệu cho công chúng .

Chiến dịch rộng lớn hơn: Một cuộc tấn công phối hợp vào năng lượng Nga

Cuộc tấn công ngày 24 tháng 6 không phải là một sự kiện riêng lẻ. Nó là một phần của chiến dịch UAV tầm xa bền bỉ của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu và nhà máy điện trên khắp nước Nga và các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng .

Chỉ riêng trong ngày 24 tháng 6, các báo cáo cho thấy một bầy UAV phối hợp đã nhắm mục tiêu vào 48 cơ sở quân sự và năng lượng trên khắp Crimea và sâu trong lãnh thổ Nga . Các cuộc tấn công cũng đánh trúng một nhà máy khí đốt ở tỉnh Orenburg của Nga và một nhà máy lọc dầu ở miền nam nước Nga . Ukraine đã không ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu từ Tây Siberia đến Biển Đen, làm giảm đáng kể năng lực chế biến nhiên liệu trong nước của Nga .

Vào cuối tháng 6, chiến dịch này đã làm tê liệt hơn 20% công suất lọc dầu của Nga, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nơi gọi sự gián đoạn này là "chưa từng có trong lịch sử xung đột Nga-Ukraine" .

Khủng hoảng nhiên liệu và phân phối trên khắp nước Nga

Hiệu ứng tích lũy của các cuộc tấn công này đã gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu nghiêm trọng lan rộng khắp nước Nga trong suốt tháng 6 năm 2026.

Đầu tháng 6, các báo cáo về vấn đề nhiên liệu đến từ 15 vùng của Nga . Đến ngày 10 tháng 6, tờ Moscow Times (tiếng Nga) đưa tin cuộc khủng hoảng xăng dầu đã lan tới 25 vùng của Nga và sáu khu vực Ukraine bị chiếm đóng . Đến giữa tháng 6, tờ The Bell (một tờ báo độc lập của Nga) đưa tin cuộc khủng hoảng đã ảnh hưởng đến 53 vùng - một con số được Al Jazeera, Times of India và nhiều hãng tin khác trích dẫn rộng rãi .

Các nhà sản xuất dầu lớn đã phản ứng bằng cách phân phối. Tatneft, nhà sản xuất dầu lớn thứ năm của Nga, áp đặt các giới hạn nghiêm ngặt đối với việc mua xăng và dầu diesel tại khoảng 800 trạm xăng trên toàn quốc . Tại vùng Chelyabinsk, các phương tiện chở khách bị giới hạn mua 30 lít xăng và 60 lít dầu diesel . Hàng dài xe xếp hàng tại các trạm xăng trở nên phổ biến cách xa chiến tuyến hàng trăm dặm .

Lần đầu tiên sau nhiều năm, Nga - một trong những nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới - bắt đầu nhập khẩu nhiên liệu để đáp ứng nhu cầu trong nước .

Bộ Năng lượng Nga đã thừa nhận vào ngày 9 tháng 6 rằng các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine là nguyên nhân gây ra tình trạng thiếu xăng ở Crimea và miền nam nước Nga . "Gần đây, các doanh nghiệp trong lĩnh vực nhiên liệu và năng lượng đã phải đối mặt với sự gia tăng các cuộc tấn công đường không của kẻ thù, dẫn đến những khó khăn tạm thời về nguồn cung nhiên liệu ở một số khu vực phía Nam," Bộ này cho biết trong một tuyên bố .

Sự thừa nhận của Putin: Một sự thay đổi trong luận điệu

Quy mô của cuộc khủng hoảng đã buộc Vladimir Putin phải có một sự thay đổi đáng chú ý trong luận điệu. Trong nhiều tháng, Điện Kremlin đã hạ thấp tác động của các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine. Đến tháng 6 năm 2026, lập trường đó trở nên không thể duy trì.

Vào ngày 12 tháng 6, Putin nói rằng các cuộc tấn công "chắc chắn đang gây thiệt hại cho chúng tôi" đối với nền kinh tế, mặc dù ông tuyên bố Nga đang "phục hồi nhanh chóng" và mục tiêu của Ukraine là "gieo rắc sự hỗn loạn" và "tạo ra sự chia rẽ trong xã hội Nga" . Ông cáo buộc Kyiv đang cố gắng phá hoại nền kinh tế Nga và hứa hẹn sẽ tăng cường các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng của Ukraine để đáp trả .

Vào ngày 23 tháng 6 - một ngày trước cuộc tấn công Sevastopol - Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) đưa tin Putin thừa nhận các lực lượng Ukraine đang tiến hành các cuộc tấn công bằng UAV "quy mô lớn" nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự ở Nga và những UAV này đang có "tác động lớn" .

Trước đó, vào ngày 4 tháng 6, phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg, Putin nói rằng Nga sẽ tăng cường phòng không để đối phó với mối đe dọa từ UAV, vốn đã "phủ bóng đen" lên sự kiện này .

Lưu ý về nguồn tin: Tuyên bố về việc phân phối nhiên liệu trên "53 vùng của Nga" bắt nguồn từ tờ The Bell độc lập của Nga, được Al Jazeera, Times of India và các hãng khác trích dẫn . Việc xác minh độc lập con số chính xác trong thống kê chính thức của Nga là không khả thi do kiểm duyệt. Tuy nhiên, sự tiến triển từ 15 lên 25 rồi lên 53 vùng được nhiều hãng tin theo dõi cuộc khủng hoảng báo cáo một cách nhất quán.

Ý nghĩa chiến lược

Cuộc tấn công ngày 24 tháng 6 vào Sevastopol đã chứng minh rằng Ukraine có thể tiếp cận và vô hiệu hóa cơ sở hạ tầng quan trọng ở Crimea - căn cứ của Hạm đội Biển Đen Nga - và các hiệu ứng có thể lan tỏa khắp toàn bộ bán đảo và xa hơn nữa. Kết hợp với chiến dịch rộng lớn hơn nhằm vào các nhà máy lọc dầu và kho chứa nhiên liệu của Nga, các cuộc tấn công đã đạt được điều mà các lệnh trừng phạt đơn thuần không thể: chúng tạo ra tình trạng thiếu nhiên liệu hữu hình ở các thành phố của Nga cách xa chiến tuyến hàng trăm dặm, buộc nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới phải nhập khẩu nhiên liệu, và buộc tổng thống Nga phải công khai thừa nhận rằng chiến tranh đang đến gần hơn với quê nhà.