Phán quyết lịch sử: Tòa án Paris buộc TotalEnergies phải công bố và xử lý rủi ro khí hậu từ khí thải gián tiếp của khách hàng

Ngày 25/6/2026, Tòa án Tư pháp Paris đã đưa ra phán quyết hỗn hợp trong vụ kiện 'nghĩa vụ cảnh giác' về khí hậu mang tính bước ngoặt đối với TotalEnergies. Tòa yêu cầu tập đoàn này phải công bố và giải quyết các rủi ro khí hậu từ lượng khí thải của khách hàng, nhưng dừng lại trước việc áp đặt các mục tiêu cắt giảm phát thải ràng buộc hoặc yêu cầu dừng các dự án nhiên liệu hóa thạch mới.

Nội dung phán quyết

Kết luận TotalEnergies vi phạm nghĩa vụ cảnh giác. Tòa cho rằng tập đoàn này đã không đáp ứng các nghĩa vụ theo luật 'nghĩa vụ cảnh giác' (duty of vigilance) năm 2017 của Pháp, khi không giải quyết thỏa đáng các rủi ro khí hậu liên quan đến sản phẩm của mình .

Buộc phải tính đến khí thải Scope 3 (từ người tiêu dùng). Tòa án đặc biệt yêu cầu TotalEnergies 'hoàn thiện kế hoạch giám sát hiện tại, trong vòng sáu tháng kể từ khi nhận được phán quyết, bằng cách bổ sung lượng phát thải khí nhà kính Phạm vi 3' — tức là lượng khí thải gián tiếp phát sinh khi khách hàng đốt các sản phẩm dầu khí của công ty . Các thẩm phán cho rằng TotalEnergies có 'đòn bẩy' để tác động đến những lượng khí thải này thông qua các lựa chọn đầu tư và cơ cấu danh mục năng lượng của mình .

Thời hạn 6 tháng cho kế hoạch sửa đổi. TotalEnergies có 6 tháng kể từ ngày nhận phán quyết để nộp một kế hoạch cảnh giác cập nhật, trong đó tính đến các rủi ro khí hậu do người tiêu dùng gây ra . Một phiên điều trần mới dự kiến diễn ra vào tháng 1/2027 để xem xét việc tuân thủ .

Không yêu cầu dừng các dự án nhiên liệu hóa thạch mới. Tòa án không yêu cầu TotalEnergies ngừng phát triển các mỏ dầu khí mới, cũng như không áp đặt các mục tiêu cắt giảm phát thải định lượng mang tính ràng buộc . Phán quyết được nhiều nguồn tin mô tả là 'chiến thắng một phần' — một thắng lợi về mặt pháp lý đối với nghĩa vụ công bố thông tin, nhưng không phải là những thay đổi hoạt động thực chất mà các nguyên đơn tìm kiếm .

Bối cảnh vụ kiện

Được đệ trình vào tháng 1/2020. Sáu tổ chức phi chính phủ (NGO) — Notre Affaire à Tous, Sherpa, ZEA, Les Eco Maires và France Nature Environnement — cùng với hơn một chục chính quyền địa phương Pháp (bao gồm cả Thành phố Paris) đã đưa vụ kiện chống lại Total (tên cũ của tập đoàn) .

Cơ sở pháp lý: Luật Nghĩa vụ Cảnh giác năm 2017 của Pháp, yêu cầu các công ty lớn phải xác định, ngăn ngừa và báo cáo về các rủi ro về nhân quyền và môi trường trong hoạt động và chuỗi giá trị của họ .

Cuộc chiến tố tụng trước xét xử. TotalEnergies ban đầu thách thức thẩm quyền của tòa án, cho rằng vụ việc nên được xét xử tại tòa án thương mại. Tòa án dân sự Nanterre đã bác bỏ phản đối này vào tháng 2/2021, và Tòa phúc thẩm Paris đã xác nhận vụ kiện là có thể thụ lý vào tháng 6/2024 .

Phiên xét xử nội dung. Phiên xét xử nội dung chính thức diễn ra trong hai ngày vào tháng 2/2026, với phán quyết được đưa ra trong một đợt nắng nóng kỷ lục vào ngày 25/6 .

Lập luận pháp lý chính từ hai bên

Nguyên đơn (các NGO và chính quyền địa phương): Lập luận rằng kế hoạch cảnh giác hiện tại của TotalEnergies là không đầy đủ vì nó chỉ bao gồm lượng khí thải trực tiếp (Phạm vi 1 và 2) của công ty và bỏ qua tác động khí hậu lớn hơn nhiều từ việc đốt các sản phẩm của công ty (Phạm vi 3). Họ yêu cầu tòa án ra lệnh buộc công ty phải điều chỉnh chiến lược của mình phù hợp với mục tiêu 1,5°C của Hiệp định Paris, bao gồm việc dừng các dự án nhiên liệu hóa thạch mới và cắt giảm ràng buộc .

TotalEnergies: Cho rằng công ty không có nghĩa vụ pháp lý nào theo luật pháp Pháp trong việc kiểm soát lượng khí thải của khách hàng, rằng luật nghĩa vụ cảnh giác không yêu cầu cắt giảm phát thải cụ thể, và lượng khí thải Phạm vi 3 phụ thuộc vào sự lựa chọn của người tiêu dùng và chính sách của chính phủ, chứ không phải hành động đơn phương của doanh nghiệp . Công ty cũng chỉ ra chiến lược khí hậu hiện tại và các khoản đầu tư vào năng lượng tái tạo của mình .

Áp lực pháp lý rộng hơn mà TotalEnergies phải đối mặt trên khắp châu Âu

• Bỉ (vụ kiện khí hậu của nông dân): Một tòa án Bỉ đã hoãn vụ kiện do nông dân Hugues Falys (với sự hậu thuẫn của Greenpeace) đệ trình đòi bồi thường thiệt hại khí hậu từ TotalEnergies, chờ kết quả phán quyết tại Paris .
• Vụ kiện 'greenwashing' tại Paris. Một vụ kiện riêng biệt, do Les Amis de la Terre, Greenpeace France và Notre Affaire à Tous đệ trình vào năm 2025, thách thức việc TotalEnergies tiếp thị khí đốt và nhiên liệu sinh học như năng lượng 'sạch'. Một phiên điều trần đã diễn ra vào tháng 6/2025 .
• Áp lực pháp lý từ EU. TotalEnergies, cùng với Siemens, đã công khai thúc giục EU làm suy yếu hoặc bãi bỏ các quy tắc báo cáo phát triển bền vững của doanh nghiệp vào năm 2025, báo hiệu sự phản đối xu hướng quản lý rộng hơn . Báo cáo tổng quan năm 2025 của LSE về các vụ kiện tụng khí hậu toàn cầu ghi nhận 'một làn sóng các phán quyết có ảnh hưởng ở châu Âu' bao gồm các vụ việc mở rộng trách nhiệm pháp lý .

Điều gì sẽ quyết định liệu phán quyết có dẫn đến những thay đổi hoạt động thực chất hay không

• Đánh giá tuân thủ vào tháng 1/2027. Tòa án sẽ nhóm họp lại để đánh giá liệu kế hoạch cảnh giác sửa đổi của TotalEnergies có giải quyết thỏa đáng các rủi ro Phạm vi 3 hay không. Nếu kế hoạch bị coi là không đủ, tòa án có thể áp dụng các biện pháp trừng phạt tài chính hoặc leo thang các lệnh .
• Phạm vi của các 'đòn bẩy' mà tòa án công nhận. Tác động của phán quyết phụ thuộc vào mức độ tòa án thúc đẩy việc giải thích ảnh hưởng của TotalEnergies đối với lượng khí thải của người tiêu dùng — liệu nó có yêu cầu những thay đổi trong chiến lược đầu tư, cơ cấu sản phẩm hay mức cắt giảm thực tế hay không .
• Kháng cáo từ một trong hai bên. TotalEnergies có thể kháng cáo nghĩa vụ công bố thông tin Phạm vi 3, trong khi các nguyên đơn có thể kháng cáo việc tòa án từ chối ra lệnh cắt giảm phát thải ràng buộc. Việc giải thích pháp lý cuối cùng có thể mất nhiều năm .
• Hiệu ứng tích lũy từ các vụ kiện song song. Vụ kiện của nông dân Bỉ, phiên tòa 'greenwashing' và các vụ kiện tiềm năng mới có thể tạo ra một hệ sinh thái pháp lý theo tầng, dần dần thắt chặt các nghĩa vụ của công ty trên nhiều khu vực tài phán .
• Áp lực từ nhà đầu tư và danh tiếng. Ngay cả khi không có các mục tiêu cắt giảm ràng buộc, việc buộc phải công bố các rủi ro khí hậu Phạm vi 3 có thể thay đổi kỳ vọng của nhà đầu tư và sự giám sát của công chúng, buộc công ty phải coi những rủi ro này là trọng yếu đối với chiến lược kinh doanh của mình.