Kỷ lục xuất khẩu xe điện Trung Quốc tháng 5/2026: 9,2 tỷ USD nhờ cú hích từ cuộc chiến Iran

Xuất khẩu xe điện (EV) của Trung Quốc đã đạt mức kỷ lục 9,2 tỷ USD vào tháng 5/2026, tăng 49% so với cùng kỳ năm ngoái. Con số ấn tượng này có được là nhờ cú sốc dầu mỏ do cuộc chiến Iran gây ra, khiến giá xăng dầu vọt lên trên 110 USD/thùng, qua đó làm cho xe điện trở nên cực kỳ cạnh tranh về chi phí ở các nước nhập khẩu nhiên liệu, đặc biệt là khu vực ASEAN .

Những con số kỷ lục: Giá trị, sản lượng và cơ cấu chủng loại

• Giá trị: Xuất khẩu EV của Trung Quốc đạt mức cao nhất mọi thời đại là 9,2 tỷ USD trong tháng 5/2026 .
• Tổng lượng xe xuất khẩu (tất cả các loại): Trung Quốc đã xuất khẩu 930.000 xe trong tháng 5/2026, tăng 68,7% so với cùng kỳ .
• Xuất khẩu xe năng lượng mới (NEV) (bao gồm xe điện thuần túy, xe hybrid sạc điện và xe pin nhiên liệu): 446.000 chiếc, tăng ~110% so với cùng kỳ và chiếm hơn một nửa tổng lượng xe xuất khẩu .
• Phân theo nhà sản xuất: BYD tiếp tục dẫn đầu với 155.944 chiếc; Tesla Trung Quốc xuất khẩu 38.701 chiếc; còn về tổng thể xe du lịch, Chery đứng đầu (22,9% thị phần), tiếp theo là BYD và Geely .

Khu vực và quốc gia thúc đẩy sự tăng trưởng

• ASEAN là động lực khu vực hàng đầu. Riêng kim ngạch xuất khẩu EV của Trung Quốc sang ASEAN đã đạt mức kỷ lục 1,2 tỷ USD trong tháng 5 .
• Thái Lan là thị trường lớn nhất với hơn 36.000 xe điện Trung Quốc được nhập khẩu .
• Philippines và Campuchia cũng nhập khẩu lần lượt hơn 33.000 xe và một lượng xe điện kỷ lục từ Trung Quốc .
• Lào cũng đạt khối lượng nhập khẩu hàng tháng cao nhất từ trước đến nay .

Vai trò của cú sốc năng lượng từ cuộc xung đột Trung Đông

Cuộc chiến Iran (đang diễn ra từ đầu năm 2026) chính là chất xúc tác trung tâm được trích dẫn trong mọi nguồn tin lớn .

• Giá dầu tăng vọt lên trên 110 USD/thùng vào tháng 4/2026, với cảnh báo từ JPMorgan rằng nó có thể lên tới 150 USD/thùng nếu sự gián đoạn ở eo biển Hormuz kéo dài .
• Bloomberg và các hãng tin khác cho rằng kỷ lục tháng 5 được thúc đẩy nhờ "giá dầu leo thang liên quan đến cuộc xung đột ở Iran" .
• Nhiều chính phủ từ "Lào đến Ethiopia" đã bắt đầu chủ trương điện khí hóa giao thông để giảm nhập khẩu dầu và cắt giảm chi tiêu trợ giá nhiên liệu .
• Các nhà sản xuất công nghệ sạch của Trung Quốc đã tích cực "tiếp cận các quốc gia muốn thoát khỏi sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu đắt đỏ" .

Phản ứng chính sách của các chính phủ ASEAN (Thái Lan, Campuchia, Lào)

Thái Lan:

• Tầm nhìn "30@30": Đặt mục tiêu 30% sản lượng xe trong nước là EV vào năm 2030 .
• Giai đoạn chính sách EV 3.0 và EV 3.5: Cung cấp trợ giá mua xe điện, giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và các ưu đãi để thu hút đầu tư trực tiếp từ các nhà sản xuất Trung Quốc .

Lào:

• Vào tháng 5/2026, Văn phòng Thủ tướng đã ra thông báo đẩy nhanh việc áp dụng EV thông qua các biện pháp ưu đãi thuế, giảm thuế nhập khẩu và xây dựng cơ sở hạ tầng sạc .
• Lào thậm chí còn tạm dừng nhập khẩu xe xăng, dầu cho đến cuối năm 2026 .

Campuchia:

• Campuchia đã cắt giảm thuế hải quan đối với xe điện thuần túy (BEV) xuống 0% và giảm mạnh thuế đối với xe hybrid sạc điện (PHEV) từ 35% xuống còn 7% .

Cách tiếp cận chung của ASEAN: Các quốc gia ASEAN đã "thực hiện các chính sách một cách chiến lược để đảm bảo việc nhập khẩu EV góp phần thiết lập nền tảng cho sản xuất EV trong nước" .

Dự báo xuất khẩu cả năm (UBS) và dữ liệu của CAAM

Dự báo của UBS:

• Các nhà phân tích của UBS dự báo tăng trưởng bán buôn EV (bao gồm xuất khẩu) sẽ chậm lại từ 28% năm 2025 xuống còn ~15% vào năm 2026, nhưng vẫn thấy sự tăng trưởng tuyệt đối được duy trì nhờ xuất khẩu .

Dữ liệu và dự báo của CAAM (Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc):

• Dự báo cả năm 2026 của CAAM (được công bố vào tháng 1/2026): Xuất khẩu ô tô của Trung Quốc sẽ đạt 7,4 triệu chiếc, doanh số NEV (nội địa + xuất khẩu) dự kiến đạt 19 triệu chiếc . Lưu ý rằng dự báo này được đưa ra trước cú sốc dầu mỏ, vì vậy các con số thực tế có thể cao hơn đáng kể.

Ý nghĩa cấu trúc theo mô tả của Ember

Ember, tổ chức tư vấn năng lượng, đã mô tả cột mốc này như một minh chứng cho "sự thống trị ngày càng tăng của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng di chuyển sạch toàn cầu" . Họ nhấn mạnh rằng các kỷ lục liên tiếp (tháng 3,4,5) cho thấy đây là một sự tái cơ cấu mang tính hệ thống của nhu cầu toàn cầu hướng tới công nghệ sạch của Trung Quốc, được thúc đẩy bởi cuộc khủng hoảng an ninh năng lượng .