Tất cả hóa thạch Homo naledi trong hang Rising Star đều là nữ: Hai giả thuyết hàng đầu giải thích vì sao

Phát hiện này buộc giới khoa học phải đánh giá lại địa điểm. Nó cũng đặt ra một câu hỏi cơ bản: tại sao chỉ có nữ giới được đặt trong hang động này?

Hai Giả Thuyết Hàng Đầu

Các nhà khoa học đã đưa ra hai giả thuyết chính để giải thích cho tập hợp toàn nữ giới này .

1. Chôn cất có chọn lọc giới tính (Tập tục văn hóa)

Cách giải thích mang tính kích thích tư duy hơn là Homo naledi đã thực hành việc mai táng hoặc lưu giữ xác chết có chủ đích, có chọn lọc theo giới tính — nghĩa là chỉ có nữ giới mới được chôn cất trong Dinaledi và các khoang hang liên quan, trong khi nam giới được xử lý ở nơi khác . Nếu đúng, đây sẽ là bằng chứng lâu đời nhất về hành vi mai táng phân biệt giới tính trong lịch sử hóa thạch hominin, ngụ ý một cấu trúc xã hội phức tạp với sự phân chia văn hóa mạnh mẽ theo giới tính .

"Cách giải thích của chúng tôi là họ đã có một số loại tập tục văn hóa nào đó," Giáo sư John Hawks, đồng tác giả của bài báo và là thành viên của nhóm Rising Star, cho biết . Giả thuyết này được xây dựng dựa trên các bằng chứng trước đó rằng H. naledi đã cố tình đặt người chết của mình trong các khoang hang sâu — bằng chứng vẫn còn gây tranh cãi .

2. Sai lệch trong lấy mẫu hoặc sinh học (Giải thích phi văn hóa)

Giả thuyết không là giả thuyết cho rằng tín hiệu toàn nữ giới phản ánh điều gì đó khác ngoài tập tục văn hóa có chủ ý:

• Sai lệch lấy mẫu: Một sự kiện thảm khốc hoặc bẫy tự nhiên có thể đã ảnh hưởng có chọn lọc chỉ đến nữ giới — ví dụ như một bầy cái hoặc nhóm ấu trùng. Hang động có thể chỉ bảo tồn được một phân nhóm cụ thể .

• Sự vắng mặt sinh học của protein nhiễm sắc thể Y: Có khả năng là Homo naledi đực đơn giản là không sản xuất protein AMELY trong men răng của chúng, hoặc protein này đã bị phân hủy khác nhau theo thời gian, khiến xét nghiệm không thể phát hiện ra con đực ngay cả khi chúng có mặt . Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng protein AMELX được bảo quản tốt và có thể phát hiện được, điều này làm cho khả năng AMELY bị hỏng đồng nhất trở nên ít khả thi hơn .

Một nghiên cứu năm 2024 đã đưa ra khả năng về sự sai lệch giới tính trong mẫu răng H. naledi, phát hiện ra rằng sự biến đổi ở bốn vị trí răng là "thấp đến mức không thể loại trừ khả năng một giới tính được đại diện bởi ít hoặc không có cá thể nào trong mẫu" .

Tại Sao Phát Hiện Này Quan Trọng

Kết quả toàn nữ giới không phải là điều bất ngờ duy nhất. Thực tế là các protein cổ đại có thể được chiết xuất từ những chiếc răng 200.000 đến 335.000 năm tuổi trong một hang động cận nhiệt đới là một bước đột phá về phương pháp luận . Kỹ thuật này mở ra một cánh cửa mới để nghiên cứu sinh học của các hominin đã tuyệt chủng ở những nơi DNA không được bảo tồn.

Hơn nữa, phát hiện này củng cố cho giả thuyết về việc chôn cất có chủ đích. Các quá trình tự nhiên hiếm khi tạo ra một hồ sơ nhân khẩu học đồng nhất như vậy. "Việc tìm thấy một kho xương cổ đại khổng lồ chỉ từ một giới tính gần như chưa từng có trong cổ nhân loại học," tạp chí National Geographic nhận xét . Việc tập hợp bao gồm cả trẻ sơ sinh và trẻ em — những cá thể không thể tự mình vào hang — càng ủng hộ ý tưởng rằng những người khác đã đặt chúng ở đó .

Các Nhà Nghiên Cứu Nói Gì

Nhà cổ nhân loại học John Hawks mô tả phát hiện này một cách ngắn gọn: "Kết quả hấp dẫn nhất là kết quả đơn giản nhất: không ai có dấu hiệu của dấu ấn nam giới" . Nhưng ông và các nhà nghiên cứu khác nhấn mạnh rằng cả hai cách giải thích đều vẫn đang được xem xét, chờ đợi những khám phá hóa thạch sâu hơn từ các địa điểm khác .

Nhóm nghiên cứu dự định áp dụng kỹ thuật phân tích protein cho các địa điểm Homo naledi khác và cho các loài hominin khác để xem liệu mô hình toàn nữ giới có phải là duy nhất ở Rising Star hay là một hiện tượng phổ biến hơn.

Hiện tại, bí ẩn vẫn còn đó: một hang động đầy nữ giới, và không một bóng nam giới. Liệu đây là kết quả của văn hóa, thảm họa, hay một sự trùng hợp ngẫu nhiên trong việc bảo tồn protein vẫn là một trong những câu hỏi mở hấp dẫn nhất trong ngành cổ nhân loại học ngày nay.