Anthropic cáo buộc Alibaba đánh cắp AI quy mô lớn: Vụ 'chưng cất' khủng nhất từ trước đến nay

Ngày 24/6/2026, Anthropic đã gửi một bức thư tới các quan chức Nhà Trắng và nhiều thượng nghị sĩ Mỹ, cáo buộc Alibaba thông qua các đối tượng liên quan đến phòng thí nghiệm Qwen AI đã thực hiện chiến dịch 'chưng cất' (distillation) quy mô lớn nhất từ trước đến nay nhắm vào mô hình Claude . Cáo buộc này mô tả một nỗ lực có hệ thống, quy mô lớn nhằm đánh cắp các khả năng tiên tiến nhất của Claude — và nó không xảy ra trong chân không. Sự việc diễn ra sau một loạt các cáo buộc tương tự của Anthropic đối với các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc khác vào đầu năm 2026, và nằm giữa bối cảnh căng thẳng an ninh AI Mỹ-Trung leo thang, vốn đã dẫn đến các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chưa từng có đối với chính các mô hình mới nhất của Anthropic.

Cáo buộc Alibaba: Vụ tấn công chưng cất lớn nhất từng được biết đến

Bức thư của Anthropic, được Bloomberg và Reuters xem xét, cáo buộc Alibaba đã tiến hành một chiến dịch 'trơ trẽn' và 'bất hợp pháp' trong khoảng thời gian từ ngày 22 tháng 4 đến ngày 5 tháng 6 năm 2026 . Các chi tiết cụ thể khá rõ ràng:

• Khoảng 25.000 tài khoản gian lận được tạo ra để tương tác với Claude .
• Các tài khoản này đã tạo ra gần 29 triệu lượt trao đổi với mô hình .
• Chiến dịch nhắm mục tiêu cụ thể vào các 'khả năng tiên tiến nhất' của Claude, đặc biệt là lập trình phần mềm và lý luận tác nhân (agentic reasoning) .
• Những kẻ tấn công đã phá vỡ một cách có hệ thống các giới hạn địa lý và điều khoản dịch vụ .

Anthropic mô tả đây là vụ tấn công chưng cất lớn nhất từng được biết đến nhằm vào bất kỳ công ty AI nào của Mỹ . Công ty đã leo thang phản ứng bằng cách thông báo trực tiếp cho Nhà Trắng và Quốc hội, thay vì thông qua một bài đăng blog công khai .

So sánh với các cáo buộc trước đó nhắm vào DeepSeek, Moonshot và MiniMax

Đây không phải là lần đầu tiên Anthropic đưa ra cáo buộc về hoạt động chưng cất quy mô công nghiệp của các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc. Vào ngày 23 tháng 2 năm 2026, Anthropic đã công khai cáo buộc DeepSeek, Moonshot AI và MiniMax thực hiện một chiến dịch tương tự . Trong vụ việc trước đó:

• Ba phòng thí nghiệm đã sử dụng khoảng 24.000 tài khoản giả để tạo ra khoảng 16 triệu lượt trao đổi với Claude .
• Anthropic đã đăng một bài blog chi tiết, 'Phát hiện và ngăn chặn các cuộc tấn công chưng cất', và tuyên bố đã tăng cường hệ thống phát hiện của mình để đối phó .
• OpenAI cũng đã đưa ra những cáo buộc tương tự nhắm vào các thực thể Trung Quốc vào tháng trước đó .

Sự khác biệt chính giữa hai vòng cáo buộc cho thấy mối đe dọa đã leo thang như thế nào:

Khía cạnh	Tháng 2/2026 (DeepSeek, Moonshot, MiniMax)	Tháng 6/2026 (Alibaba Qwen)
Quy mô	~24.000 tài khoản, ~16 triệu lượt trao đổi	~25.000 tài khoản, ~29 triệu lượt trao đổi
Đặc điểm	Chưng cất quy mô công nghiệp	'Cuộc tấn công lớn nhất từng được biết đến'
Kênh thông tin	Bài đăng blog công khai	Thư trực tiếp tới Nhà Trắng và Thượng viện
Mục tiêu	Cải thiện mô hình nói chung	Nhắm mục tiêu rõ ràng vào khả năng lập trình và lý luận tác nhân của Claude

Chiến dịch của Alibaba đã lớn hơn khoảng 80% về số lượng trao đổi (29 triệu so với 16 triệu) và được mô tả là cuộc tấn công chưng cất lớn nhất từng được biết đến nhằm vào bất kỳ công ty AI nào của Mỹ .

Giải thích về phương pháp 'Chưng cất' (Distillation)

Chưng cất mô hình (còn gọi là 'chưng cất kiến thức') là một kỹ thuật huấn luyện AI hợp pháp, nhưng khi được sử dụng với mục đích xấu, nó trở thành một phương pháp sao chép khả năng của mô hình mà không cần truy cập vào trọng số hoặc kiến trúc bên trong của nó. Trong bối cảnh các cuộc tấn công này:

• Những kẻ tấn công tạo ra hàng nghìn tài khoản người dùng giả đóng giả là khách hàng hợp pháp .
• Chúng gửi một số lượng lớn các lời nhắc (prompts) được chọn lọc kỹ càng tới Claude (mô hình 'giáo viên') và ghi lại các phản hồi .
• Các cặp lời nhắc-phản hồi đó sau đó được sử dụng để tinh chỉnh hoặc huấn luyện các mô hình của riêng kẻ tấn công — một cách hiệu quả là sao chép hành vi của Claude .

Anthropic tuyên bố rằng phòng thí nghiệm Qwen của Alibaba đã đặc biệt nhắm mục tiêu vào khả năng lập trình phần mềm và lý luận tác nhân của Claude — một trong những tính năng có giá trị và quan trọng nhất về mặt thương mại của Claude .

Bối cảnh rộng hơn về An ninh AI, Thị trường và Chính sách Mỹ-Trung

Lệnh kiểm soát xuất khẩu đối với các mô hình mới nhất của Anthropic

Chỉ hai tuần trước cáo buộc Alibaba, vào ngày 12 tháng 6 năm 2026, Bộ Thương mại Mỹ đã ban hành một chỉ thị kiểm soát xuất khẩu khẩn cấp đối với hai mô hình mới nhất của Anthropic — Claude Fable 5 và Claude Mythos 5 . Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đã ra lệnh:

• Không một công dân nước ngoài nào được phép truy cập vào một trong hai mô hình, bao gồm cả nhân viên không phải người Mỹ của chính Anthropic .
• Anthropic phải vô hiệu hóa cả hai mô hình cho tất cả khách hàng trên toàn thế giới mà không cần thông báo trước .

Mythos 5 là một mô hình an ninh mạng chuyên biệt được thiết kế để phát hiện các lỗ hổng phần mềm . Fable 5 là một phiên bản dành cho người tiêu dùng với các tính năng an ninh mạng hạn chế . Chỉ thị này được biện minh trên cơ sở 'an ninh quốc gia' .

Mối liên hệ trực tiếp giữa Kiểm soát Xuất khẩu và Nỗi lo Chưng cất

Một báo cáo của Semafor chỉ ra rằng Nhà Trắng một phần đã quyết định áp đặt các hạn chế xuất khẩu đối với Mythos vì lo ngại rằng một nhóm liên quan đến Trung Quốc đã truy cập được vào nó và có thể sử dụng phương pháp chưng cất để sao chép các khả năng của nó . Cáo buộc Alibaba một tuần sau đó đã xác nhận rằng mối lo ngại đó đang hiện hữu: Bức thư của Anthropic đã đề cập rõ ràng đến bối cảnh kiểm soát xuất khẩu .

Tác động đến Thị trường và Chính sách

• Tác động thị trường: Cổ phiếu của Alibaba (9988.HK) đã mở cửa giảm 2,1% sau tin tức này .
• Kêu gọi kiểm soát chip chặt chẽ hơn: Mỹ phải đối mặt với những lời kêu gọi mới về việc ngừng xuất khẩu chip AI tiên tiến sang Trung Quốc do hậu quả trực tiếp của những lo ngại về chưng cất .
• Phản ứng từ giới an ninh: 76 giám đốc an ninh đã ký một bức thư ngỏ yêu cầu Nhà Trắng hủy bỏ lệnh cấm xuất khẩu Mythos/Fable, lập luận rằng điều này sẽ có lợi cho những kẻ tấn công mạng .
• Căng thẳng liên minh: Ủy ban Châu Âu đã mở một đánh giá khẩn cấp về lệnh cấm xuất khẩu, với Pháp và các đồng minh khác mô tả điều này đang làm căng thẳng các liên minh .
• Anthropic tìm kiếm một thỏa thuận: Anthropic hiện đang tích cực tìm kiếm một thỏa thuận với chính phủ Mỹ để dỡ bỏ các hạn chế xuất khẩu trong khi vẫn duy trì các đảm bảo an ninh .