Intercept: Quỹ phi lợi nhuận 500 triệu USD từ Stripe, Anthropic và OpenAI muốn loại bỏ cảm lạnh thông thường

Vào ngày 24 tháng 6 năm 2026, một thực thể từ thiện mới có tên Intercept đã được công bố với một sứ mệnh đầy tham vọng: giảm thiểu đáng kể—và cuối cùng là loại bỏ—các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, bao gồm cả cảm lạnh thông thường và cúm. Được hậu thuẫn bởi 500 triệu đô la từ Stripe, Anthropic, OpenAI Foundation, Flu Lab, Bill Gates và các nhà giao dịch từ Jane Street Capital, đây là một trong những cam kết từ thiện đơn lẻ lớn nhất từ trước đến nay dành cho việc phòng ngừa bệnh truyền nhiễm .

Do lãnh đạo điều hành Stripe Nan Ransohoff và nhà đầu tư mạo hiểm Charlie Petty đứng đầu, ban cố vấn của Intercept bao gồm cựu quan chức cấp cao của FDA Peter Marks và cựu lãnh đạo Chiến dịch Thần tốc (Operation Warp Speed) Moncef Slaoui . Ý tưởng này bắt nguồn từ các cuộc thảo luận giữa Ransohoff và nhà sinh vật học David Veesler của Đại học Washington, người cho rằng các công cụ hiện đại—thuốc RNA, thiết kế protein bằng máy tính và kháng thể được thiết kế—hiện đã giúp việc phòng ngừa phổ rộng trở nên khả thi về mặt kỹ thuật, ngay cả khi những thất bại của thị trường đã khiến các công ty dược phẩm không chịu đầu tư .

Chiến lược hai mũi nhọn

Intercept theo đuổi hai cách tiếp cận bổ trợ cùng một lúc:

Thuốc Phòng ngừa Phổ rộng (BSPs)

Đây là các sản phẩm—thuốc tiêm, thuốc viên hoặc thuốc xịt mũi—có tác dụng chống lại nhiều họ virus đường hô hấp cùng một lúc (rhinovirus, cúm, coronavirus, v.v.). Mục tiêu đã nêu của Intercept là một sản phẩm ngăn ngừa hơn 75% các ca nhiễm trùng đường hô hấp có triệu chứng với số liều càng ít càng tốt, với lộ trình thực tế đạt khoảng 60% tỷ lệ sử dụng .

Một số ứng cử viên đã hoặc sắp bước vào thử nghiệm trên người:

• INNA-051 — Một loại thuốc xịt mũi dạng bột khô dùng một lần mỗi tuần (chất chủ vận TLR2/6) giúp tăng cường miễn dịch bẩm sinh trong khoang mũi. Nó đã huy động được 22,4 triệu đô la và chuyển sang thử nghiệm Giai đoạn II . Trung tâm Phát triển Vắc-xin của Đại học Maryland đã khởi động một thử nghiệm Giai đoạn II vào ngày 24 tháng 6 năm 2026 để kiểm tra loại thuốc xịt nghiên cứu này .
• Q-Griffithsin (Q-GRFT) — Một loại thuốc xịt mũi kháng virus phổ rộng đang được nghiên cứu chống lại coronavirus, HIV, viêm gan C và các loại virus khác (Giai đoạn I/II) .
• Nhóm của David Veesler tại Đại học Washington — Đang nghiên cứu các protein bẫy virus được thiết kế, có thể được xịt vào mũi để bắt giữ mầm bệnh trước khi chúng xâm nhập .

Công nghệ Làm sạch Không khí (ACTs)

Intercept cũng đang tài trợ cho công nghệ đèn UVC bước sóng xa và hệ thống lọc tiên tiến cho các không gian trong nhà mật độ cao—trường học, văn phòng, giao thông công cộng. Mục tiêu là giảm tải lượng virus trong không khí, giống như cách xử lý nước đã loại bỏ mầm bệnh qua đường nước một thế kỷ trước .

Một mình BSPs hay ACTs đều không thể đạt được mục tiêu loại bỏ với tỷ lệ chấp nhận thực tế. Nhưng hiệu quả kết hợp của chúng—tương tự như hệ thống phun nước chữa cháy (khoảng 40% trong các tòa nhà thương mại ở Mỹ) cộng với vắc-xin—có thể đẩy chỉ số tái sinh (R0) của virus xuống dưới 1 và cắt giảm đáng kể sự lây truyền .

Tại sao lại là Mô hình này? Kịch bản 'Biên giới' (Frontier)

Intercept đi theo cùng một kịch bản mà Stripe đã tiên phong với Frontier, một cam kết thị trường trước trị giá 1,8 tỷ đô la cho việc loại bỏ carbon: sử dụng vốn từ thiện để giải quyết một vấn đề khả thi về mặt kỹ thuật nhưng không được tài trợ về mặt thương mại . Anh em nhà Collison trước đây đã hậu thuẫn cho Viện Arc (650 triệu đô la) và Fast Grants trong thời kỳ COVID-19 .

Mô hình này hiện đang được áp dụng cho việc chuẩn bị sẵn sàng cho đại dịch và bệnh truyền nhiễm mãn tính nói chung. Quỹ Foundation của OpenAI, vốn nhận được cổ phần trị giá hơn 100 tỷ đô la trong công ty vì lợi nhuận, đã cam kết tài trợ 40,5 triệu đô la vào năm 2025 . Các tỷ phú như Dustin Moskovitz và Cari Tuna đã quyên góp hơn 20 tỷ đô la cho an toàn AI và sức khỏe toàn cầu .

Sự chuyển dịch rộng lớn hơn trong hoạt động từ thiện công nghệ

Intercept là một phần của phong trào rộng lớn hơn, nơi các nhà từ thiện trong lĩnh vực công nghệ—thất vọng với tốc độ tài trợ chậm chạp của chính phủ và việc các công ty dược chỉ tập trung vào các loại thuốc ‘bom tấn’ (blockbuster)—đang trực tiếp tài trợ cho nghiên cứu và phát triển y sinh giai đoạn đầu cũng như cơ sở hạ tầng y tế công cộng. Quỹ Đại dịch (Pandemic Fund), một nỗ lực đa phương riêng biệt, đã trao 1,4 tỷ đô la tài trợ cho 128 quốc gia để phòng ngừa, chuẩn bị và ứng phó với đại dịch . Báo cáo năm 2025 của Ban Giám sát Mức độ Sẵn sàng Toàn cầu (GPMB) kêu gọi một sự thay đổi mô hình dựa trên ba mệnh lệnh: chăm sóc (care), đo lường (measure) và hợp tác (cooperate) .

Canh bạc đằng sau Intercept là các đồng đô la từ thiện có tính xúc tác có thể mở khóa các thị trường mà các động lực thương mại đơn thuần đã thất bại—và rằng bước đột phá y tế công cộng lớn tiếp theo có thể đến không phải từ một phòng thí nghiệm ở New Jersey, mà từ danh mục đầu tư của một tỷ phú công nghệ.