Tại sao Nga bất ngờ công khai chỉ trích Mỹ phá vỡ thỏa thuận Hội nghị thượng đỉnh Trump-Putin tại Alaska và mối liên hệ với cuộc khủng hoảng nhiên liệu chưa từng có

Ngày 23/6/2026, Nga chính thức công khai chỉ trích Mỹ không tôn trọng 'các thỏa thuận ngầm' mà Tổng thống Vladimir Putin và cựu Tổng thống Donald Trump được cho là đã đạt được tại hội nghị thượng đỉnh Alaska vào tháng 8 năm 2025 . Chỉ trong ba ngày, ba quan chức cấp cao của Nga đã lần lượt lên tiếng bày tỏ sự thất vọng, mặc dù không đưa ra bất kỳ chi tiết cụ thể nào, cho rằng Washington đã từ bỏ 'tinh thần Anchorage' . Xung đột ngoại giao này không xảy ra một cách ngẫu nhiên. Nó diễn ra đồng thời với các cuộc tấn công sâu ngày càng gia tăng của Ukraine vào cơ sở hạ tầng năng lượng Nga, sự sụp đổ của các triển vọng ngừng bắn, và một cuộc khủng hoảng nhiên liệu trong nước tồi tệ đến mức Moscow buộc phải nhập khẩu xăng từ châu Á bằng đường biển lần đầu tiên . Dưới đây là phân tích từng yếu tố được kiểm chứng và cách chúng đan xen với nhau.

Cáo buộc về Hội nghị Alaska: Một câu chuyện 'phản ứng'

Chiến dịch gây áp lực công khai có phối hợp bắt đầu vào ngày 23/6/2026, khi trợ lý Điện Kremlin Yuri Ushakov tuyên bố rằng 'một bên vẫn cam kết với các thỏa thuận ngầm, trong khi bên kia đã thất bại trong việc thực hiện chúng' . Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cũng lên tiếng, ngụ ý rằng cuộc gặp Alaska có thể đã nhằm mua thời gian để Ukraine tái vũ trang . Không một quan chức nào đưa ra các cam kết cụ thể mà họ cho rằng Mỹ đã vi phạm .

Đây không phải là dấu hiệu đầu tiên cho thấy sự thất vọng của Moscow. Ngay từ tháng 10 năm 2025 — chỉ hai tháng sau hội nghị thượng đỉnh Alaska — Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov đã nói rằng 'động lực mạnh mẽ' từ cuộc gặp đã 'phần lớn tan biến' và đổ lỗi cho các nhà lãnh đạo châu Âu về sự bế tắc . Tuy nhiên, thời điểm của các cáo buộc vào tháng 6/2026 cho thấy sự đổ vỡ ngoại giao này mang tính 'phản ứng' hơn là 'chủ động': nó xảy ra chỉ vài ngày sau cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào Moscow ngày 18/6 .

Cuộc tấn công bằng UAV ngày 18/6 vào Nhà máy lọc dầu Moscow

Vào ngày 18/6/2026, Ukraine đã thực hiện một trong những cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) lớn nhất nhằm vào Moscow kể từ khi cuộc xâm lược toàn diện bắt đầu . Cuộc tấn công đã đánh trúng Nhà máy lọc dầu Moscow tại Kapotnya, gây ra một đám cháy lớn, làm cả thủ đô chìm trong làn khói đen dày đặc . Toàn bộ bốn sân bay ở Moscow đã bị đóng cửa, và một đoạn đường vành đai của thành phố cũng bị phong tỏa . Thị trưởng Moscow Sergei Sobyanin báo cáo rằng hệ thống phòng không Nga đã đánh chặn gần 200 UAV, nhưng một số vẫn đánh trúng nhà máy lọc dầu .

Đây là cuộc tấn công thứ hai vào cùng cơ sở này trong một tuần. Trước đó, vào ngày 16/6, UAV của Ukraine đã làm hư hỏng một tổ máy xử lý chính tại nhà máy, gây ra hỏa hoạn và khiến nhà máy ngừng hoạt động . Các nguồn tin trong ngành cho biết cuộc tấn công ngày 16/6 đã làm hư hại một tổ máy quan trọng, chiếm tới 53% tổng công suất của nhà máy .

Triển vọng ngừng bắn tan vỡ

Ngoại giao theo kênh Alaska vốn được kỳ vọng sẽ giúp giải quyết cuộc chiến ở Ukraine, nhưng những nỗ lực ngừng bắn đã sụp đổ từ nhiều tuần trước đó. Vào đầu tháng 5/2026, Ukraine đã đề xuất một lệnh ngừng bắn đơn phương bắt đầu từ ngày 5-6/5, đáp lại lời đề nghị ngừng bắn của Nga nhân Ngày Chiến thắng (9/5) . Ukraine cho biết Nga đã bác bỏ đề nghị này bằng cách tiếp tục các cuộc tấn công bằng UAV, tên lửa và pháo binh — Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky báo cáo có 1.820 vi phạm lệnh ngừng bắn vào lúc 10 giờ sáng ngày 6/5 .

Đến ngày 22/6, đặc phái viên của Ukraine tại Liên Hợp Quốc đã ra tín hiệu rằng Kyiv có thể điều chỉnh lại đề xuất ngừng bắn của mình trừ khi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua một nghị quyết kêu gọi chấm dứt hoàn toàn và vô điều kiện các hành động thù địch . Rõ ràng, vỏ bọc ngoại giao mà Moscow từng hy vọng từ kênh Alaska đã không còn nữa .

Khủng hoảng nhiên liệu trong nước: Phân phối và nhập khẩu hiếm hoi

Các cuộc tấn công bằng UAV liên tục của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga đã góp phần gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trong nước ngày càng trầm trọng . Vào ngày 17/6/2026, hãng tin Reuters dẫn bốn nguồn tin trong ngành cho biết Nga đang chuẩn bị nhập khẩu xăng bằng đường biển từ châu Á để giảm bớt thâm hụt — một bước đi bất thường đối với một nước xuất khẩu dầu lớn . Lô hàng đầu tiên dự kiến sẽ cập cảng phía tây nước Nga vào tháng Sáu .

Việc phân phối nhiên liệu đã lan rộng ra hơn 50 khu vực của Nga, bao gồm Khu tự trị Khanty-Mansi, khu vực sản xuất 40% lượng dầu của Nga . Tại các trạm xăng Gazpromneft ở khu vực này, mỗi người chỉ được mua tối đa 40 lít xăng và 80 lít dầu diesel . The Moscow Times đưa tin vào đầu tháng 6 rằng các trạm xăng Lukoil ở Moscow giới hạn lượng xăng bán ra ở mức 100 lít cho mỗi tài xế . Tập đoàn độc quyền đường sắt nhà nước Nga, Russian Railways, đã thành lập một lực lượng đặc nhiệm để quản lý việc vận chuyển nhiên liệu khi cuộc khủng hoảng ngày càng sâu sắc . Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) lưu ý rằng quyết định nhập khẩu xăng từ châu Á của Nga vào năm 2026 — sau khi đã không làm như vậy vào năm 2025 — 'cho thấy tình trạng thiếu hụt năm nay sẽ tồi tệ hơn' .