Toyota cắt giảm 100.000 xe đến tháng 2/2027: Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz được giải thích

Vào ngày 23/6/2026, Nikkei đưa tin Toyota sẽ cắt giảm sản lượng nước ngoài ~100.000 xe đến tháng 2/2027, với lý do "nhu cầu suy giảm do tác động của xung đột ở Trung Đông, sự gián đoạn trong vận chuyển hàng hóa đến Trung Đông và giá nhiên liệu tăng cao" . Lần mở rộng mới nhất này kéo dài thời gian cắt giảm thêm vài tháng so với hạn chót tháng 11/2026 ban đầu.

Các dòng xe và thị trường bị nhắm tới

Việc cắt giảm chủ yếu nhắm vào các mẫu xe chạy xăng. Toyota đặc biệt giảm sản lượng dòng Avalon sedan hướng tới thị trường Trung Quốc, cùng với các xe dành cho thị trường Trung Đông và châu Á . Các đợt cắt giảm trước đó cũng ảnh hưởng đến dòng xe IMV (Innovative International Multi-purpose Vehicle) sản xuất tại châu Á cho Trung Đông .

Vào tháng 3/2026, Toyota đã cắt giảm gần 40.000 xe dành riêng cho thị trường Trung Đông do các vấn đề hậu cần từ các chiến dịch của Mỹ-Israel nhằm vào Iran, ảnh hưởng đến các mẫu xe phổ biến như Toyota Land Cruiser . Mức độ nghiêm trọng của vấn đề nhu cầu được xác nhận qua số liệu bán hàng: doanh số tại Trung Đông giảm 33,7% và doanh số tại Trung Quốc giảm 25,4% trong tháng 4/2026 .

Cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz thúc đẩy từng yếu tố như thế nào

1. Việc đóng cửa và thỏa thuận mở cửa lại thất bại

Vào ngày 28/2/2026, sau các cuộc không kích của Mỹ-Israel vào Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đã phát cảnh báo VHF rằng "không có tàu nào được phép đi qua eo biển Hormuz" . Đến tháng 3/2026, Mỹ gia hạn thời hạn để Iran mở lại eo biển . Đến ngày 11/6/2026, Iran tuyên bố eo biển đóng cửa hoàn toàn đối với tất cả các tàu chở dầu và tàu thương mại sau các cuộc không kích tiếp theo của Mỹ .

Một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran để mở lại eo biển đã sụp đổ vào tháng 6/2026 sau các cuộc không kích của Israel vào Lebanon; quân đội Iran đã thông báo về việc đóng cửa trở lại . Tính đến ngày 22/6/2026, chỉ có 12 tàu đi qua eo biển trong một ngày, giảm so với 35 tàu của ngày hôm trước . Luồng trung tâm của eo biển vẫn bị chặn bởi khoảng 80 quả thủy lôi, và việc vận chuyển bình thường khó có thể được nối lại cho đến khi chúng được dọn sạch .

2. Sự gián đoạn hậu cần đối với chuỗi cung ứng của Toyota

Các xe sản xuất ở nước ngoài để giao cho Trung Đông không thể được vận chuyển đến khu vực này. Điều này khiến xe thành phẩm tồn đọng tại các cảng và buộc Toyota phải ngừng hoặc giảm tốc độ dây chuyền sản xuất cho các thị trường đó . Toyota đã thông báo với các nhà cung cấp rằng họ sẽ tái cấu trúc năng lực sản xuất đặc biệt vì eo biển Hormuz bị phong tỏa ngăn cản việc phân phối xe đến Trung Đông .

3. Giá nhiên liệu tăng cao kìm hãm nhu cầu người tiêu dùng

Giá nhiên liệu đã tăng vọt trên toàn cầu. Qatar, quốc gia chịu trách nhiệm cho ~20% xuất khẩu LNG toàn cầu, đã tuyên bố bất khả kháng (force majeure), đẩy giá khí đốt tăng hơn 50% ở châu Á và hơn 60% ở châu Âu . Giá bơm cao hơn trực tiếp làm giảm nhu cầu của người tiêu dùng đối với các xe chạy xăng — chính là các mẫu xe mà Toyota đang cắt giảm . Liên Hợp Quốc đưa tin rằng cuộc khủng hoảng Hormuz đang đẩy chi phí năng lượng lên cao và làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng việc làm và chi phí sinh hoạt vượt xa Trung Đông .

Bối cảnh kinh tế rộng lớn hơn ngoài lĩnh vực năng lượng

Việc phong tỏa eo biển Hormuz đã gây ra cuộc khủng hoảng cung cấp năng lượng nghiêm trọng nhất ở châu Á trong nhiều thập kỷ và tác động nghiêm trọng đến thương mại và kết nối vận tải xuyên suốt chuỗi cung ứng . Các tác động vượt xa Toyota và ngành công nghiệp ô tô:

• Tình trạng khẩn cấp về nguồn cung thực phẩm: Các quốc gia vùng Vịnh, nơi phụ thuộc vào eo biển này cho hơn 80% lượng calo tiêu thụ, đã chứng kiến 70% lượng nhập khẩu thực phẩm bị gián đoạn vào giữa tháng 3, các nhà bán lẻ phải vận chuyển hàng hóa thiết yếu bằng đường hàng không khi giá cả tăng vọt 40–120% .
• Thiếu hụt nhựa và nguyên liệu thô: Sự gián đoạn đã gây ra tình trạng thiếu hụt nhựa trên khắp châu Á khi các nguyên liệu hóa dầu từ vùng Vịnh bị chặn .
• Chuỗi cung ứng phân bón, heli và lưu huỳnh bị gián đoạn, gây ra những tác động lan tỏa đến sản xuất điện, nông nghiệp và vận tải công nghiệp .
• Cuộc khủng hoảng được các nhà phân tích Hàn Quốc và châu Á mô tả là "sự gián đoạn chuỗi cung ứng tồi tệ nhất từ trước đến nay, vượt qua COVID-19 và chiến tranh Nga-Ukraine" .
• Tác động lạm phát: Dự báo lạm phát chỉ số giá tiêu dùng (headline inflation) có thể tăng thêm tới 1,5 điểm phần trăm hàng năm nếu việc đóng cửa kéo dài nhiều quý .
• Sự dịch chuyển chuỗi cung ứng ASEAN: Sự gián đoạn đang đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng mang tính cơ cấu, thoát khỏi sự phụ thuộc vào các tuyến đường vận chuyển qua vùng Vịnh .

Các nguồn tin chính

Các báo cáo có thẩm quyền nhất đến từ Nikkei (báo cáo gốc được hầu hết các hãng tin trích dẫn) , Reuters (các đợt cắt giảm tháng 3 của Toyota và việc đóng cửa Hormuz ban đầu) , Bloomberg (cơ chế phong tỏa đang diễn ra) , The Guardian (bãi mìn chặn eo biển) , UN News (hậu quả kinh tế toàn cầu) , và Al Jazeera (việc đóng cửa trở lại và dữ liệu vận chuyển) . Nhiều hãng tin xác nhận đều đưa ra cùng một dòng thời gian và số liệu .