600+ tàu dầu mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư dù lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực: Cuộc chiến cào hàu và rà phá thủy lôi

Khủng hoảng hàu biển: Bám bẩn sinh học trên quy mô lớn

Hàng trăm tàu đã neo đậu ở vùng nước ấm của Vịnh Ba Tư hơn ba tháng, tạo thành bệ đỡ vững chắc cho các sinh vật biển bám vào. Mỗi tàu có thể tích tụ tới 150.000 feet vuông hàu, trai, sò và tảo — hiện tượng này được gọi là bám bẩn sinh học (biofouling) . Lớp vỏ tàu bám đầy sinh vật khiến hiệu suất nhiên liệu và tốc độ giảm nghiêm trọng, biến các con tàu trở nên không đủ khả năng đi biển cho đến khi được cạo sạch . Vấn đề nghiêm trọng đến mức các cảng thường cấm các tàu bám hàu cập bến, vì các cấu trúc dày đặc này có thể làm hỏng cơ sở hạ tầng cảng và lây lan các loài xâm lấn .

Nhu cầu "thợ cạo đáy tàu" tăng gấp 30 lần

Nhu cầu về thợ lặn chuyên vệ sinh thân tàu dưới nước đã tăng vọt. Kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố thỏa thuận hòa bình tạm thời với Iran vào ngày 14 tháng 6, các đơn đặt hàng cho đội vệ sinh thân tàu đã tăng hơn 30 lần, theo thuyền trưởng Manandeep Singh Kukreja, chuyên gia khảo sát trưởng tại Prominence Shipping Services LLC ở Dubai . Điều này đã tạo ra một "cơn sốt vàng" độc đáo cho thợ lặn, với phí dịch vụ tăng từ khoảng 5.000 USD mỗi tàu lên tới 8.000 USD . Cuộc chạy đua này đang được gọi là "cơn bùng nổ hàu biển" . Tuy nhiên, đơn giản là không có đủ thợ lặn "cạo đáy" lành nghề để giải quyết lượng tồn đọng hơn 600 tàu một cách nhanh chóng .

Bãi thủy lôi: 80 quả mìn hải quân vẫn chặn luồng chính

Ngay cả khi thân tàu đã sạch bong, luồng vận chuyển trung tâm vẫn bị cản trở. The Guardian đưa tin rằng khoảng 80 quả thủy lôi hải quân vẫn đang chặn tuyến đường chính, được đặt từ khi xung đột bắt đầu vào ngày 28 tháng 2 . Việc rà phá hoàn toàn, với sự tham gia của tàu quét mìn và các drone dưới nước hiện đại, dự kiến sẽ mất 40 đến 50 ngày . Cho đến khi luồng được chứng nhận an toàn, hầu hết các chủ tàu và công ty bảo hiểm của họ từ chối quá cảnh, coi eo biển như một vùng chiến sự .

Rào cản bảo hiểm: Phí rủi ro chiến tranh đắt đỏ đến mức không thể vượt qua

Không chỉ thủy lôi, bảo hiểm mới thực sự khiến eo biển bị đóng cửa về mặt chức năng. Trước xung đột, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh là khoảng 0,25% giá trị tàu. Con số này đã tăng vọt lên từ 3% đến 8% — có thể khiến chi phí cho một chuyến tàu chở dầu tăng thêm tới 8 triệu USD . Một nhà bảo hiểm mô tả thị trường là "nhanh chóng tăng và chậm chạp giảm" . Các công ty bảo hiểm đang áp dụng cách tiếp cận "chờ và xem", yêu cầu sự ổn định bền vững trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng và việc rà phá thủy lôi được xác nhận trước khi họ hạ phí bảo hiểm trở lại mức bình thường . Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: thủy lôi không thể được dọn sạch nếu không có bảo hiểm, và bảo hiểm sẽ không giảm cho đến khi thủy lôi được dọn sạch .

Ùn tắc hậu cần và sự trở lại chậm chạp của trạng thái bình thường

Ngay cả khi thân tàu được làm sạch, thủy lôi được dọn và phí bảo hiểm giảm, số lượng lớn tàu đang chờ đợi sẽ tạo ra một vụ tắc nghẽn giao thông khổng lồ. Với hơn 600 tàu xếp hàng, các nhà phân tích dự đoán rằng dòng năng lượng qua eo biển khó có thể vượt quá một nửa mức trước chiến tranh trong tháng đầu tiên . Việc khôi phục hoàn toàn lưu lượng vận chuyển dự kiến sẽ kéo dài sang cuối năm 2026 hoặc xa hơn, theo những dự báo lạc quan nhất .

Tác động rộng hơn đến thị trường năng lượng toàn cầu

Cuộc khủng hoảng đã gây ra những chấn động trên thị trường năng lượng toàn cầu. Trong khi giá dầu thô ban đầu giảm xuống dưới 80 USD/thùng sau khi lệnh ngừng bắn được công bố, các nhà phân tích cảnh báo rằng bất kỳ sự giảm giá nào cũng chỉ là "do tâm lý chứ không phải do nguồn cung" cho đến khi các nút thắt vật lý được giải quyết . Sự gián đoạn đã đẩy giá cước tàu chở dầu thô lên mức cao nhất trong nhiều năm . Nút thắt cổ chai tại Hormuz, một khi được giải tỏa, sẽ giải phóng một lượng dầu cung cấp bị dồn nén, nhưng con đường để đạt được điều đó vẫn còn dài và bất định.