Phát hiện UAV Ukraine mang đầu đạn tại cánh đồng Estonia: Lỗ hổng an ninh và bài toán ngoại giao mới

Giữa tháng 6/2026, một chiếc máy bay không người lái (UAV) của Ukraine còn nguyên vẹn, mang theo đầu đạn nặng khoảng 5 kg, được phát hiện tại một cánh đồng gần làng Rõuge ở đông nam Estonia, sát biên giới Nga. Một người dân địa phương đã tìm thấy nó khi đang cắt cỏ; các mảnh vỡ của UAV vẫn còn mắc kẹt trên cây gần đó. Chiếc UAV này đã nằm đó không bị phát hiện trong khoảng hai tuần . Cơ quan chức năng Ukraine và Estonia đánh giá đây nhiều khả năng là một UAV tầm xa của Ukraine bay lạc đường khi đang trên đường tới mục tiêu ở Nga, bị chệch hướng bởi tác chiến điện tử gây nhiễu GPS của Nga . Phát hiện này là ví dụ mới nhất và nghiêm trọng nhất về một xu hướng đã leo thang mạnh mẽ trong suốt năm 2026.

Sự gia tăng chóng mặt của các vụ UAV Ukraine lạc đường

Phát hiện tại Rõuge nằm trong một xu hướng rộng lớn hơn đang leo thang nhanh chóng. Chỉ riêng trong tháng 5/2026, ít nhất 12 UAV tầm xa của Ukraine đã xâm phạm không phận hoặc lãnh thổ của Litva, Latvia, Estonia và Phần Lan, cao gấp đôi tổng số ghi nhận trong bốn tháng đầu năm . Ukraine cho biết các UAV của họ, được phóng để tấn công cơ sở hạ tầng cảng và kho dầu của Nga trên Biển Baltic, đang bị chệch hướng vào không phận NATO bởi các biện pháp gây nhiễu GPS và tác chiến điện tử của Nga .

Các vụ việc đáng chú ý trước đó bao gồm:

• Tháng 3/2026: Một UAV đâm vào ống khói của nhà máy điện Auvere ở Estonia, cách biên giới Nga khoảng 2 km, và một chiếc khác phát nổ tại vùng Krāslava của Latvia .
• Tháng 5/2026: Hai UAV nghi của Ukraine xâm nhập Latvia; một chiếc phát nổ tại một cơ sở lưu trữ dầu ở Rēzekne .
• Tháng 5/2026: Tiêm kích Estonia lần đầu tiên bắn hạ một UAV Ukraine lạc đường trên lãnh thổ nước này, tại hồ Võrtsjärv .

Phơi bày lỗ hổng trong hệ thống phát hiện

Phát hiện tại Rõuge cho thấy các UAV có vũ khí chưa phát nổ có thể hạ cánh trên lãnh thổ NATO và nằm đó suốt nhiều tuần mà không bị phát hiện – một dấu hiệu rõ ràng về những lỗ hổng giám sát. Estonia chỉ mới bật các cảm biến phát hiện UAV cố định đầu tiên dọc biên giới vào ngày 30/5/2026, với thiết bị được lắp đặt tại ba đoạn biên giới đất liền phía đông nam, bao gồm cả khu vực gần trạm kiểm soát Luhamaa . Việc bao phủ toàn bộ đường biên giới dự kiến không thể hoàn tất trước cuối năm 2026 .

Ngoại giao phòng thủ UAV: Hợp tác giữa căng thẳng

Estonia và Ukraine đang ở trong một thế cân bằng tinh tế. Căng thẳng công khai về các vụ xâm nhập là có thật:

• Vào tháng 5/2026, Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur đã công khai yêu cầu Ukraine thắt chặt kiểm soát đường bay của UAV và giữ UAV tránh xa không phận Estonia .
• Tính đến ngày 22/6/2026, Estonia vẫn chưa ký một "thỏa thuận drone" song phương mà Ukraine đề xuất tại Tallinn. Các lý do được báo cáo bao gồm lo ngại về pháp lý, ưu tiên ngân sách, và mong muốn ưu tiên phát triển lĩnh vực công nghệ chống UAV của riêng Estonia .

Đồng thời, sự hợp tác đang được đẩy mạnh:

• Vào ngày 2/6/2026, Thủ tướng Ukraine Yuliia Svyrydenko và Thủ tướng Estonia Kristen Michal đã nhất trí mở rộng hợp tác song phương về các hệ thống không người lái .
• Estonia đã phân bổ ít nhất 0,25% GDP của mình, tương đương khoảng 110 triệu euro, để viện trợ cho Ukraine trong năm 2026, với trọng tâm chính là UAV và hệ thống chống UAV .
• Vào ngày 9/6/2026, Tổng thống Zelenskyy và Tổng thống Karis đã ký một tuyên bố hợp tác quốc phòng bao gồm phát triển phòng không, đồng thời nhất trí nghiên cứu sản xuất UAV tầm xa với chi phí thấp hơn .

Mối quan hệ mang tính hợp tác thực tế nhưng bị căng thẳng về mặt chính trị bởi các vụ vi phạm không phận tái diễn. Khi các vụ xâm nhập vẫn tiếp diễn, cả hai nước đang chạy đua để cải thiện khả năng phát hiện, kiểm soát và hợp tác – ngay cả khi họ vẫn còn bất đồng về các chi tiết.