Đột phá lịch sử: Trung Quốc phê duyệt liệu pháp CAR-T đầu tiên trên thế giới cho khối u đặc

Claudin18.2 là một protein liên kết chặt chẽ thường biểu hiện quá mức trên bề mặt tế bào ung thư dạ dày, GEJ và tuyến tụy, nhưng rất ít biểu hiện ở các mô khỏe mạnh. Điều này khiến nó trở thành mục tiêu lý tưởng cho liệu pháp nhắm đến việc tiêu diệt tế bào ung thư mà phần lớn không ảnh hưởng đến tế bào lành .

Chỉ định được phê duyệt dành cho:

• Ung thư biểu mô tuyến dạ dày hoặc thực quản-dạ dày tiến triển có dấu ấn Claudin18.2 dương tính
• ở những bệnh nhân đã thất bại với ít nhất hai phác đồ điều trị toàn thân trước đó

Thử nghiệm pha 2 then chốt (CT041-ST-01)

Cơ sở lâm sàng cho sự phê duyệt là thử nghiệm pha 2 CT041-ST-01 (NCT04581473), một nghiên cứu nhãn mở, đa trung tâm, ngẫu nhiên. Nghiên cứu đã tuyển chọn 156 bệnh nhân ung thư dạ dày/GEJ tiến triển có CLDN18.2 dương tính đã được điều trị ít nhất hai phác đồ trước đó . Kết quả đã được công bố trên tạp chí The Lancet và trình bày tại Hội nghị thường niên ASCO 2025 .

Thử nghiệm đã đạt được tiêu chí chính: satri-cel kéo dài đáng kể thời gian sống không tiến triển so với liệu pháp tiêu chuẩn, với tỷ số nguy cơ 0,37, nghĩa là giảm 63% nguy cơ tiến triển bệnh hoặc tử vong tại thời điểm phân tích . Thời gian sống thêm tổng thể cũng cho thấy sự cải thiện có ý nghĩa lâm sàng .

Lộ trình pháp lý: Một làn sóng nhanh chóng để được phê duyệt

Satri-cel đã được đẩy nhanh qua hệ thống quản lý của Trung Quốc:

• Tháng 9 năm 2020 – FDA Hoa Kỳ cấp Chỉ định Thuốc mồ côi cho ung thư dạ dày/GEJ .
• Tháng 1 năm 2022 – FDA Hoa Kỳ cấp Chỉ định Liệu pháp Y học Tái tạo Tiên tiến (RMAT) .
• Tháng 3 năm 2025 – NMPA Trung Quốc cấp Chỉ định Liệu pháp Đột phá (BTD) .
• Ngày 28 tháng 5 năm 2025 – NMPA cấp trạng thái Ưu tiên xem xét .
• Cuối tháng 6 năm 2025 – NMPA chính thức chấp nhận Đơn đăng ký thuốc mới (NDA) để xem xét .
• Ngày 22 tháng 6 năm 2026 – NMPA phê duyệt .

Ý nghĩa đối với liệu pháp tế bào và đối với Trung Quốc

Sự phê duyệt satri-cel không chỉ là cột mốc cho một loại thuốc đơn lẻ. Nó có những tác động rộng lớn hơn:

1. Chứng minh CAR-T có thể hoạt động trên khối u đặc. Cho đến nay, CAR-T đã đạt hiệu quả ngoạn mục trong các bệnh ác tính về huyết học nhưng phần lớn thất bại với khối u đặc do môi trường vi mô khối u khắc nghiệt. Satri-cel chứng minh rằng với mục tiêu phân tử phù hợp (Claudin18.2) và thiết kế CAR tối ưu, có thể đạt được đáp ứng bền vững ở khối u đặc .

2. Củng cố vị thế dẫn đầu của Trung Quốc trong liệu pháp tế bào. Trung Quốc hiện có 6–8 sản phẩm CAR-T được NMPA phê duyệt cho các chỉ định ung thư máu, và satri-cel là sản phẩm đầu tiên tạo đột phá vào khối u đặc . Trung Quốc có đường ống thử nghiệm lâm sàng CAR-T sôi động nhất thế giới và chi phí sản xuất thấp hơn khoảng 30–60% so với giá tại Hoa Kỳ, trở thành trung tâm toàn cầu cho phát triển liệu pháp tế bào .

3. Mở ra lộ trình quản lý cho các CAR-T khối u đặc khác. Sự phê duyệt này tạo tiền lệ về quy định tại Trung Quốc, mở đường cho các ứng viên CAR-T khối u đặc khác nhắm mục tiêu mesothelin, GPC3, EGFR và các kháng nguyên khác .

Những lưu ý quan trọng

Mặc dù sự phê duyệt mang tính lịch sử, nó chỉ giới hạn ở Trung Quốc. Satri-cel chưa nhận được sự chấp thuận từ FDA Hoa Kỳ hay Cơ quan Dược phẩm Châu Âu (EMA). FDA đã cấp cho nó Chỉ định Thuốc mồ côi và RMAT, nhưng một thử nghiệm pha 3 toàn cầu hoặc thử nghiệm cầu nối có thể vẫn cần thiết để được cấp phép lưu hành tại Hoa Kỳ . Ngoài ra, dữ liệu sống thêm dài hạn vẫn còn sớm và độ bền trong thực tế sẽ cần được xác nhận khi bệnh nhân được theo dõi sau phê duyệt.

Kết luận

Satri-cel là liệu pháp tế bào CAR-T đầu tiên được phê duyệt cho bất kỳ khối u đặc nào – một thành tựu đại diện cho một cột mốc khoa học và pháp lý thực sự. Đối với hàng triệu bệnh nhân ung thư dạ dày tiến triển trên toàn thế giới đã cạn kiệt các lựa chọn tiêu chuẩn, nó mang đến một phương pháp mới, khác biệt về cơ chế. Và đối với lĩnh vực liệu pháp tế bào, nó chứng minh rằng rào cản khối u đặc cuối cùng đã có thể bị phá vỡ.