Thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran hồi sinh kỳ vọng về nguồn cung dầu thô dư thừa

Thỏa thuận hòa bình tạm thời Mỹ-Iran được ký kết vào ngày 17/6/2026 đã gây ra một cú sốc đảo chiều trên thị trường dầu mỏ. Giá dầu thô giảm mạnh khi cuộc khủng hoảng nguồn cung do chiến tranh từng đẩy giá dầu Brent lên trên 96 USD/thùng đột ngột chấm dứt . Thỏa thuận — một bản ghi nhớ kéo dài 60 ngày — đã mở lại Eo biển Hormuz và dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran, giải phóng nguồn cung bị dồn nén trong nhiều tháng và khiến thị trường định giá lại cho một sự dư thừa sắp xảy ra.

Các chất xúc tác chính cho câu chuyện dư cung

Bản ghi nhớ ngày 17/6 và việc mở lại Eo biển Hormuz — Tổng thống Trump và Tổng thống Iran Pezeshkian đã cùng phê chuẩn điện tử một bản ghi nhớ chính thức chấm dứt hơn 100 ngày xung đột . Thỏa thuận kêu gọi mở lại ngay lập tức Eo biển Hormuz, một trong những điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới, vốn đã bị phong tỏa hữu hiệu bởi chiến tranh.

Lệnh phong tỏa hải quân Mỹ được dỡ bỏ — Vào ngày 18/6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tuyên bố các lực lượng nước này đã chấm dứt phong tỏa các tàu thuyền đi đến và đi từ các cảng của Iran, cho phép các tàu chở dầu bắt đầu di chuyển tự do qua Eo biển Hormuz . Điều này đã giải phóng ước tính 62 triệu thùng dầu thô bị mắc kẹt bên trong Vịnh Ba Tư, với các báo cáo cho thấy hơn 60 triệu thùng sẽ ngay lập tức rời khỏi khu vực .

Cảnh báo thặng dư lớn từ IEA — Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo thị trường dầu mỏ sẽ chuyển từ một trong những cú sốc nguồn cung tồi tệ nhất trong lịch sử sang một tình trạng thặng dư vượt quá 5,05 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2027 . IEA dự báo nguồn cung tăng khoảng 8 triệu thùng/ngày so với nhu cầu chỉ tăng 2 triệu thùng/ngày, được thúc đẩy bởi sự phục hồi sản lượng từ Vùng Vịnh và nhu cầu suy giảm từ Trung Quốc .

Diễn biến giá cả và cấu trúc thị trường

• Dầu Brent giảm từ mức giữa 90 USD/thùng trước thỏa thuận xuống dưới 78,64 USD/thùng vào ngày 18/6 , và có lúc chạm dưới 78 USD/thùng trong phiên giao dịch tại châu Á . Sau đó, giá đã phục hồi nhẹ lên khoảng 80,37 USD sau khi các cuộc đàm phán tiếp theo bị hủy bỏ .
• WTI giảm theo Brent, cả hai chuẩn dầu gần như mất hết mức tăng nhờ chiến tranh .
• Backwardation sụp đổ — Đường cong giá dầu thô tương lai hẹp lại mạnh mẽ về mức đầu tháng Ba, báo hiệu rằng tình trạng khan hiếm vật chất trước mắt đang giảm bớt . Thị trường bắt đầu chuyển dịch sang cấu trúc contango, nơi giá tương lai giao dịch cao hơn giá giao ngay, một dấu hiệu điển hình của kỳ vọng dư cung khuyến khích lưu kho.
• Các quỹ đầu cơ cắt giảm vị thế mua ròng khoảng 44.000 lot khi dòng tiền đầu cơ rút khỏi các vị thế mua lên . Một số vị thế quyền chọn OTC được đặt trước khi Mỹ tấn công Iran — đặt cược vào một tình trạng dư cung — đã quay trở lại có lãi .

Lệnh ngừng bắn 60 ngày mong manh và những bất ổn mới

Thỏa thuận hòa bình chỉ là một khuôn khổ tạm thời, không phải là một giải pháp lâu dài. Vào ngày 19/6, ngày mà bản ghi nhớ được chính thức ký kết tại Thụy Sĩ, các cuộc đàm phán hòa bình tiếp theo giữa Mỹ và Iran đã đột ngột bị hủy bỏ . Phó Tổng thống JD Vance đã lên kế hoạch đến Geneva để gặp các nhà đàm phán Iran, nhưng cuộc họp đã bị hoãn sau khi các hoạt động của Israel nhằm vào Lebanon leo thang . Giá dầu Brent tăng nhẹ sau tin này, nhưng vẫn đóng cửa tuần với mức lỗ khoảng 8–9% .

Iran sau đó đã đặt ra các điều kiện cho việc sử dụng Eo biển Hormuz trong tương lai . Chủ tịch Quốc hội Iran tuyên bố trên truyền hình nhà nước rằng eo biển này “sẽ không trở lại các điều kiện như trước chiến tranh” sau lệnh ngừng bắn 60 ngày . Khu vực rộng lớn hơn vẫn còn biến động: Israel và Hezbollah đã đồng ý một lệnh ngừng bắn riêng rẽ cùng ngày, nhưng con đường dẫn tới một giải pháp lâu dài Mỹ-Iran vẫn còn bấp bênh .

Triển vọng từ các nhà phân tích

Những gián đoạn do chiến tranh gây ra được nhiều bên coi là đã kết thúc đối với các cân bằng cung/cầu trung hạn. Các rào cản vật chất và tài chính đã khóa hàng triệu thùng dầu khỏi thị trường đã được dỡ bỏ ở cấp độ chính sách. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng việc bình thường hóa các hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz sẽ cần thời gian và thị trường dầu thô vật chất dự kiến sẽ vẫn khan hiếm trong suốt những tháng mùa hè trước khi toàn bộ khối lượng nguồn cung quay trở lại được cảm nhận .

Căng thẳng chính lúc này là giữa tình trạng khan hiếm vật chất trước mắt (vẫn còn sót lại từ chiến tranh) và tình trạng dư thừa cơ cấu sắp xảy ra (dự báo đến năm 2027 của IEA). Sự sụp đổ của backwardation và làn sóng rút lui của các quỹ đầu cơ cho thấy thị trường đang định giá cho sự bình thường hóa nguồn cung, chứ không phải các nút thắt cổ chai còn lại.