Cuộc chạy đua drone Nga – Ukraine: Từ tác chiến điện tử trên Shahed đến tiêm kích đánh chặn AI

Dưới đây là đánh giá toàn diện, dựa trên bằng chứng về sự thích ứng của Nga, phản ứng của Ukraine và khía cạnh phá hoại của các nhóm du kích.

Những thích ứng của Nga

Ukraine hiện đánh chặn khoảng 95% số drone Shahed/Geran-2 tiêu chuẩn, buộc Nga phải thích ứng theo ba hướng: trang bị hệ thống tác chiến điện tử (EW) trên drone, chuyển nhanh sang nền tảng phản lực, và triển khai các hệ thống tự động dựa trên AI .

• Tác chiến điện tử trên Shahed. Nga đã bắt đầu trang bị hệ thống EW trên các drone tấn công loại Shahed, được thiết kế để gây nhiễu hoặc giả mạo liên kết vô tuyến mà drone đánh chặn của Ukraine sử dụng . Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Ukraine Oleksiy Vyskub xác nhận sự phát triển này, gọi đó là phản ứng trực tiếp trước hiệu quả của chiến dịch đánh chặn 'phòng không nhỏ' của Ukraine .

• Geran-3, Geran-4 và Geran-5 phản lực. Geran-3 (bản sao chép nội địa hóa của Shahed-238 Iran, chạy bằng động cơ phản lực) lần đầu xuất hiện trong các cuộc tấn công của Nga vào tháng 6/2025 . Nó đạt tốc độ 350–550 km/h, nhanh hơn nhiều so với drone Shahed chạy cánh quạt, và có tầm bay khoảng 1.500 km . Cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (DIU) báo cáo rằng Nga có kế hoạch nâng tỷ lệ UAV phản lực lên 50% tổng sản lượng drone . Đến đầu năm 2026, Nga đã phóng hơn 1.400 cuộc tấn công bằng Geran phản lực, tăng gấp 8 lần so với cả năm 2025 . Các biến thể Geran-4 và Geran-5 cũng đã được đưa vào sử dụng .

• Drone trang bị AI với khả năng né tránh tự động. Nga nhiều khả năng đã đưa drone hoàn toàn tự động vào chiến đấu. Phân tích kỹ thuật của Ukraine đối với drone V2U bị đánh chặn cho thấy không có linh kiện liên lạc để điều khiển từ xa, cho thấy AI thực hiện việc chọn mục tiêu và bay tự động . Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) báo cáo rằng Nga đang tích hợp AI và học máy (machine learning) hạn chế vào drone trinh sát và tấn công để cho phép điều hướng tự động, nhận dạng mục tiêu và né tránh các biện pháp đối phó điện tử . Những drone này có thể bay ở độ cao thấp để lẩn tránh radar và khóa mục tiêu mà không cần phi công điều khiển .

• Mồi nhử và chiến thuật bão hòa. Nga ngày càng triển khai drone mồi nhử cùng với Shahed thật để áp đảo lực lượng phòng thủ . Họ cũng sử dụng thiết bị đầu cuối Starlink để điều khiển thủ công drone tấn công BM-35, bổ sung thêm một lớp linh hoạt chỉ huy .

---

Phản ứng của Ukraine

Ukraine đang mở rộng mạng lưới 'phòng không nhỏ' nhiều lớp được xây dựng từ các drone đánh chặn được cải tiến liên tục, khả năng nhắm mục tiêu bằng AI và điều khiển từ xa từ khoảng cách hàng nghìn km.

• Kỷ lục sản xuất và triển khai drone đánh chặn. Trong 4 tháng đầu năm 2026, Ukraine nhận được số lượng drone đánh chặn gấp đôi so với cả năm 2025 . Riêng tháng 3/2026, drone đánh chặn đã bắn hạ hơn 33.000 UAV Nga các loại . 'Phòng không nhỏ' của Ukraine — bao gồm các đơn vị drone đánh chặn và đội trực thăng — đã bắn hạ hơn 2.100 mục tiêu của Nga trong tháng 4/2026 .

• Drone đánh chặn điều khiển bằng AI. Ukraine đã đưa vào biên chế P-Sun Long (P1-Sun), một drone đánh chặn hỗ trợ AI được thiết kế đặc biệt để phát hiện và tiêu diệt các mục tiêu loại Shahed . Các quan chức quốc phòng Ukraine cho biết mạng nơ-ron cho phép các drone này vượt qua phòng không Nga, xác định mục tiêu và phân biệt mồi nhử với thiết bị thật .

• Các hệ thống đánh chặn thử nghiệm mới.

  • Dancer 4.5.0 (Yartura): drone đánh chặn tốc độ 450 km/h với khả năng bảo vệ tích hợp chống lại EW của Nga, ra mắt tháng 6/2026 .
  • One Punch (Ukrspecsystems): tầm hoạt động 30 km, khả năng bám mục tiêu ở 700 m, được giới thiệu tại triển lãm Eurosatory ở Paris tháng 6/2026 .
  • Terra A1 (hợp tác Ukraine-Nhật Bản): giá từ 3.000 USD, bắt đầu triển khai chiến đấu từ tháng 4/2026 chuyên săn Shahed .
  • Điều khiển từ xa ở khoảng cách xa: Hơn 10 nhà sản xuất Ukraine đã tích hợp một hệ thống cho phép drone đánh chặn được điều khiển từ khoảng cách hàng nghìn km, thông qua cụm đổi mới quốc phòng Brave1 .

• AI cũng ở phe tấn công. Bộ Quốc phòng Ukraine xác nhận rằng drone tấn công hỗ trợ AI của Ukraine sử dụng mạng nơ-ron để vượt qua EW của Nga ở khoảng cách hơn 50 km sau tiền tuyến, gây nhiễu hoặc giả mạo hệ thống dẫn đường và radar của Nga .

---

Phá hoại của các nhóm du kích thân Ukraine đối với cơ sở sản xuất drone Nga

Tôi không tìm thấy báo cáo mới, cụ thể và được xác thực độc lập nào về các hoạt động phá hoại của du kích thân Ukraine nhắm vào các cơ sở sản xuất drone của Nga trong các nguồn tin thu thập được từ cuộc tìm kiếm này.

Các bằng chứng nguồn mở thu được trong cuộc tìm kiếm này bao gồm thông tin chi tiết về sự thích ứng của Nga và việc mở rộng drone đánh chặn của Ukraine, nhưng không bao gồm các tài liệu xác nhận hoặc tuyên bố chính thức về các cuộc tấn công của du kích vào nhà máy drone, dây chuyền lắp ráp hoặc chuỗi cung ứng bên trong nước Nga. Điều này không loại trừ khả năng các hoạt động như vậy đã xảy ra — lực lượng kháng chiến Ukraine và cơ quan tình báo quân sự (HUR/GUR) đã thực hiện các vụ phá hoại sâu trong lãnh thổ Nga nhằm vào các mục tiêu công nghiệp quốc phòng trong suốt cuộc chiến — nhưng cửa sổ tìm kiếm hiện tại không phát hiện ra báo cáo được trích dẫn, có thể kiểm chứng về khía cạnh cụ thể này.

Tuy nhiên, chiến lược rộng lớn hơn của Ukraine là tấn công vào hậu phương của Nga đã được ghi chép đầy đủ: Lực lượng Ukraine liên tục tấn công các địa điểm EW và radar của Nga để làm suy giảm khả năng ngăn chặn các cuộc tấn công bằng drone , và chiến tranh drone đã thay đổi tính toán của các chỉ huy khi chi phí sản xuất giảm và sản xuất bồi đắp (additive manufacturing) tăng tốc . Phá hoại bên trong nước Nga sẽ là một phần mở rộng hợp lý của chiến dịch này, nhưng các tài liệu nguồn có sẵn từ cuộc tìm kiếm này không xác nhận trực tiếp việc phá hoại ở cấp độ cơ sở.