Thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran 72 giờ: Dầu lao dốc, phố Wall hưng phấn, rồi sụp đổ

Ngày 17/6/2026, Mỹ và Iran chính thức ký Bản ghi nhớ (MOU) tạm thời nhằm chấm dứt xung đột, mở lại eo biển Hormuz và cho phép Iran nối lại hoạt động bán dầu. Thỏa thuận này đã kích hoạt một đợt phục hồi mạnh mẽ nhưng cực kỳ ngắn ngủi trên thị trường tài chính. Chỉ ba ngày sau, Iran thông báo đóng cửa trở lại eo biển, đẩy giá dầu tăng vọt và khiến thỏa thuận chìm trong bất ổn mới .

Thỏa thuận bao gồm những gì?

Thỏa thuận tạm thời có thời hạn 60 ngày, yêu cầu Iran giảm kho dự trữ urani làm giàu ở mức cao, trong khi Mỹ dỡ bỏ trừng phạt đối với hoạt động bán dầu của Iran và kết thúc phong tỏa hải quân tại các cảng của Iran . Ngày 18/6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố lực lượng Mỹ đã chấm dứt phong tỏa . Iran được phép ngay lập tức bắt đầu bán dầu thô và nhiên liệu sau khi ký kết . Thỏa thuận cũng mở đường cho các cuộc đàm phán hạt nhân trong hai tháng tiếp theo .

Cơn sốt thị trường ngay lập tức: dầu lao dốc, chứng khoán bùng nổ

• Giá dầu lao dốc khi thị trường định giá lại việc eo biển Hormuz được mở cửa. Dầu Brent và các chuẩn dầu khác mất gần như toàn bộ mức tăng từ khi chiến tranh nổ ra, với dầu hướng đến chuỗi giảm dài nhất trong 10 tháng . Goldman Sachs dự báo giá sẽ giảm thêm nhưng cảnh báo khó có thể sớm quay về mức trước chiến tranh .
• Thị trường châu Á dẫn đầu đợt tăng toàn cầu vào thứ Hai, ngày 15/6, khi nhà đầu tư giải tỏa mức phí bù rủi ro địa chính trị đã tích lũy suốt 15 tuần chiến tranh .
• Ngày 18/6, S&P 500 tăng 1,1% và Nasdaq tăng vọt 1,21% (315,60 điểm, lên 26.337,25) . Chỉ số bán dẫn Philadelphia đạt mức cao kỷ lục .

Đợt tăng của cổ phiếu bán dẫn: Thỏa thuận Intel-Apple là chất xúc tác

Cổ phiếu chip là những ngôi sao sáng nhất, được thúc đẩy bởi một thương vụ công nghệ riêng biệt chồng lên làn sóng lạc quan vĩ mô:

• Cổ phiếu Intel tăng gần 10% vào ngày 18/6 sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Apple đã đồng ý hợp tác với Intel để thiết kế và sản xuất chip bán dẫn tại Mỹ .
• Mức tăng 1,9% của Nasdaq được tiếp sức bởi đà tăng của cổ phiếu bán dẫn, khi thỏa thuận giúp xoa dịu lo ngại lạm phát đang đè nặng lên định giá công nghệ . Chỉ số bán dẫn Philadelphia tăng vọt 6,4% .
• Các nhà phân tích mô tả đây là một "cú rebound" — cổ phiếu công nghệ trước đó chịu áp lực từ chính sách diều hâu của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) dưới thời Chủ tịch mới Kevin Warsh, và thỏa thuận Iran là cái cớ để dòng tiền quay trở lại nhóm tăng trưởng .

Tại sao sự hưng phấn tan biến

Trong vòng 48 giờ, sự lạc quan ban đầu bị lung lay nghiêm trọng:

• Sự nhầm lẫn và phủ nhận — Ngày 19/6, Bộ Ngoại giao Iran phủ nhận tin tức về việc eo biển đã bị đóng cửa trở lại, trong khi Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư cho biết các tàu có "yêu cầu quá cảnh tuân thủ" có thể đi qua . Nhưng sự hỗn loạn thông tin đã khiến thị trường chao đảo.
• Đàm phán bị hoãn — Phó Tổng thống JD Vance hoãn chuyến thăm Thụy Sĩ theo kế hoạch cho vòng đàm phán tiếp theo, và các cuộc thảo luận giữa đại diện Mỹ và Iran bị tạm dừng .
• Iran tuyên bố đóng cửa trở lại — Thứ Bảy, ngày 20/6, Bộ Tư lệnh Quân đội Liên quân Iran tuyên bố eo biển Hormuz đã đóng cửa trở lại, cáo buộc Mỹ và Israel vi phạm thỏa thuận hòa bình. Mỹ bác bỏ tuyên bố này, khẳng định eo biển vẫn mở .
• Giá dầu đảo chiều — Sau nhiều ngày giảm, giá dầu trở nên biến động và bắt đầu tăng trở lại khi độ bền vững của thỏa thuận bị nghi ngờ . The New York Times đưa tin "giá dầu cho thấy sự biến động vào thứ Sáu khi những bất ổn xuất hiện" .

Sự mong manh về cấu trúc

Các nhà phân tích tại Chatham House cảnh báo ngay cả khi thỏa thuận được duy trì, Iran vẫn có khả năng đóng cửa Hormuz một lần nữa — và nếu lực lượng Houthi đồng thời gây rối loạn tại eo biển Bab al-Mandab, hậu quả sẽ rất thảm khốc . Vấn đề cốt lõi là thỏa thuận tạm thời chỉ là một lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài 60 ngày, không có cơ chế thực thi, khiến thị trường dao động giữa sự nhẹ nhõm và nỗi sợ hãi mới sau mỗi tiêu đề trái ngược nhau từ Tehran.