Mỹ ra lệnh buộc Anthropic tắt mô hình AI Fable 5 và Mythos 5: Mốc thời gian đầy đủ, phản ứng toàn cầu và kịch bản tiếp theo

Chỉ thị và Lý do An ninh

Lý do mà chính phủ Mỹ đưa ra là một lỗ hổng jailbreak trong Fable 5 mà họ đánh giá có ý nghĩa an ninh quốc gia. Đặc phái viên AI của Nhà Trắng, David Sacks, mô tả lỗ hổng này có thể kích hoạt khả năng vận hành một "vũ khí mạng" và cho rằng Anthropic đã "ưu tiên việc tiếp tục cung cấp mô hình cho người tiêu dùng hơn là sự an toàn" . Anthropic phản bác lại mô tả này, tuyên bố rằng kỹ thuật được báo cáo là "có phạm vi hạn chế" và "có thể so sánh với các phương pháp công khai đã biết ảnh hưởng đến các mô hình của công ty khác" . Bức thư của chính phủ không cung cấp các chi tiết cụ thể về mối lo ngại an ninh quốc gia .

Anthropic tuyên bố tuân thủ trong vòng vài giờ, vô hiệu hóa cả hai mô hình đối với tất cả khách hàng trên toàn thế giới. Công ty cho biết họ "hoàn toàn không đồng ý" với hành động này và tin rằng nó dựa trên sự hiểu lầm, đồng thời cho biết thêm rằng họ đang "làm việc nhanh nhất có thể" để khôi phục quyền truy cập . Đáng chú ý, quyền truy cập vào tất cả các mô hình Anthropic khác — bao gồm Opus, Sonnet và Haiku — vẫn không bị ảnh hưởng .

Phản Ứng Toàn Cầu: Đồng Minh Phản Ứng

Nhật Bản, một trong những đồng minh thân cận nhất của Mỹ và là quốc gia đang tích cực tích hợp công nghệ của Anthropic vào hệ thống tài chính của mình, là một trong những nước đầu tiên phản ứng. Vào ngày 20 tháng 6, chính phủ Nhật Bản đã công bố dự thảo sửa đổi Kế hoạch Cơ bản về Trí tuệ Nhân tạo, trong đó đề cập rõ ràng đến hành động kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Nhật Bản cam kết tăng cường hợp tác với các cơ quan chính phủ nước ngoài và các nhà phát triển AI để giải quyết các rủi ro bao gồm các cuộc tấn công mạng hỗ trợ AI và thông tin sai lệch . Các nhà phân tích Nhật Bản lưu ý rằng lệnh cấm làm dấy lên mối lo ngại về "chủ quyền AI", đặc biệt là đối với lĩnh vực tài chính và kế hoạch quốc phòng của Nhật Bản .

Ba ngân hàng lớn của Nhật Bản — Mitsubishi UFJ, Sumitomo Mitsui và Mizuho — trước đó đã chuẩn bị được cấp quyền truy cập vào Mythos 5, theo báo cáo của Nikkei, Reuters và Bloomberg . Việc lệnh cấm bao gồm "tất cả người nước ngoài" đồng nghĩa với việc quyền truy cập của các tổ chức tài chính Nhật Bản đã bị cắt đứt hiệu quả .

Sự bất an lan rộng hơn trong số các đồng minh của Mỹ ở châu Âu và châu Á-Thái Bình Dương. Viễn cảnh về một "công tắc tiêu diệt" đơn phương đối với một mô hình AI tiên tiến được thương mại hóa đã đặt ra những câu hỏi cơ bản về độ tin cậy của chuỗi cung ứng cho cơ sở hạ tầng AI và khả năng tồn tại lâu dài của việc phụ thuộc vào các nền tảng AI do Mỹ kiểm soát . Tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Evian, Pháp, vấn đề này được cho là đã trở thành chủ đề thảo luận giữa các nhà lãnh đạo đồng minh .

Phản Ứng Lưỡng Đảng Trong Quốc Hội

Ở trong nước, chỉ thị này ngay lập tức vấp phải sự hoài nghi từ các nhà lập pháp. Vào ngày 18 tháng 6, một nhóm nghị sĩ Hạ viện lưỡng đảng — bao gồm Dân biểu Liccardo — đã gửi một lá thư tới chính quyền Trump yêu cầu giải thích về các hạn chế sâu rộng và đặt câu hỏi liệu các công ty AI khác của Mỹ có nên mong đợi sự đối xử tương tự hay không . Các nhà lập pháp cảnh báo rằng hành động này "dường như đại diện cho một ứng dụng mới và quan trọng của các cơ quan kiểm soát xuất khẩu đối với các hệ thống AI tiên tiến" và đặt ra những câu hỏi quan trọng cho hệ sinh thái AI rộng lớn hơn của Mỹ, khả năng cạnh tranh của Mỹ, cũng như sự phát triển và triển khai trong tương lai của các công nghệ AI tiên tiến . Một số đảng viên Đảng Dân chủ trên Đồi Capitol bày tỏ lo ngại rằng quyết định của chính quyền có thể bị thúc đẩy bởi những cân nhắc khác .

Các Chuyên Gia An Ninh Mạng Chỉ Trích Lệnh Cấm

Hàng chục nhân vật nổi bật trong lĩnh vực an ninh mạng đã công khai chỉ trích chỉ thị của chính quyền trong một bức thư ngỏ gửi Bộ trưởng Thương mại Lutnick và Giám đốc An ninh mạng Quốc gia Sean Cairncross. Lập luận cốt lõi của họ: việc cắt đứt các đồng minh nước ngoài và các nhà nghiên cứu khỏi các mô hình AI tiên tiến của Mỹ sẽ làm suy yếu khả năng cạnh tranh của Mỹ, thúc đẩy các quốc gia đồng minh phát triển hoặc áp dụng các hệ thống AI đối thủ của Trung Quốc, và tước đi của các công ty Mỹ nguồn nhân tài toàn cầu và sự hợp tác cần thiết cho nghiên cứu an toàn AI . Các chuyên gia viết: "Lệnh cấm đã lấy đi những mô hình tốt nhất khỏi tay những người bảo vệ, tạo ra sự bất ổn trên thị trường và khiến vị thế dẫn đầu về AI của Mỹ gặp rủi ro mà không có bất kỳ nguy cơ thực sự nào để biện minh" .

Các nhà phê bình cũng chỉ ra rằng lệnh cấm đã ngăn chặn chính các nhà nghiên cứu có thể giúp khắc phục các lỗ hổng mà chính phủ tuyên bố lo sợ . Hơn 170 giám đốc điều hành công nghệ đã ký vào một bức thư ngộ riêng cảnh báo rằng các biện pháp hạn chế "khiến vị thế dẫn đầu về AI của Mỹ gặp rủi ro" trong khi năng lực của Trung Quốc đang tiến bộ nhanh chóng .

Các Cuộc Đàm Phán Khẩn Cấp Của Anthropic

Anthropic đã hành động nhanh chóng để ứng phó. Công ty đã cử các nhân viên kỹ thuật cấp cao tới Washington, D.C., để gặp trực tiếp các quan chức Nhà Trắng bắt đầu từ cuối tuần ngày 13–14 tháng 6 . Nhóm kỹ thuật đã tham gia thảo luận ảo với các quan chức chính quyền kể từ khi chỉ thị được ban hành .

Đến ngày 18 tháng 6, Anthropic chính thức đề xuất một khuôn khổ hợp tác với chính quyền Trump để giải quyết các mối quan ngại về an ninh mạng đồng thời dỡ bỏ lệnh cấm đối với Mythos 5 và Fable 5. Đề xuất này bao gồm các cuộc kiểm toán an ninh chung, các tấm chắn tăng cường và các biện pháp minh bạch cho phép khôi phục các mô hình cho các đồng minh nước ngoài trong các điều kiện được giám sát . Các cuộc thảo luận — do giám đốc chính sách công Sarah Heck và đồng sáng lập Tom Brown của Anthropic dẫn đầu — nhằm tạo ra một khuôn khổ tiêu chí chung có thể được sử dụng để đánh giá các vi phạm an ninh trong tương lai . Politico đưa tin rằng các cuộc đàm phán này cũng cho thấy sự thừa nhận rằng không có hệ thống AI nào có thể được bảo vệ hoàn toàn khỏi các cuộc tấn công mạng .

Các cuộc đàm phán đánh dấu lần đầu tiên một phòng thí nghiệm AI tiên tiến phải đàm phán, trong thời gian thực và ở cấp độ kỹ thuật cao nhất, để xin phép tiếp tục bán sản phẩm tốt nhất của mình . Tính đến ngày 20 tháng 6 năm 2026, các mô hình vẫn bị đình chỉ đối với tất cả người dùng và chưa có giải pháp nào được công bố .

Một Tiền Lệ Lịch Sử

Chỉ thị kiểm soát xuất khẩu này đánh dấu lần đầu tiên chính phủ Mỹ trực tiếp buộc một công ty AI thu hồi quyền truy cập vào các phiên bản mô hình đã triển khai cụ thể dựa trên quốc tịch người dùng, thay vì hạn chế phần cứng hoặc năng lực tính toán cơ bản . Các nhà phân tích từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) lưu ý rằng hiện nay cần có giấy phép xuất khẩu được BIS phê duyệt để bất kỳ người nước ngoài nào có thể truy cập các mô hình này . Lawfare gọi đây là "một công tắc tiêu diệt cho AI tiên tiến", cho rằng về lâu dài, nó sẽ khiến Anthropic và các công ty AI tiên tiến khác gặp rất nhiều khó khăn trong việc đảm bảo nguồn nhân tài nước ngoài, yếu tố then chốt cho sự phát triển của AI .

Sự kiện này đã tạo ra một tiền lệ mạnh mẽ và gây tranh cãi. Liệu các công ty AI khác có phải đối mặt với sự đối xử tương tự hay không — và liệu Mỹ có thể duy trì lòng tin của các đồng minh trong khi thực hiện quyền kiểm soát sâu rộng như vậy hay không — vẫn là một câu hỏi mở với những tác động sâu sắc đến tương lai của quản trị AI.