Nền kinh tế Trung Quốc 'hai tốc độ': Doanh số bán lẻ giảm lần đầu tiên kể từ 2022, 'cơn sốt' xuất khẩu AI che lấp điểm yếu nội địa

Đầu tư phát triển bất động sản giảm 13,7% tính theo giá trị tích lũy từ đầu năm đến tháng 4, nối tiếp mức giảm 11,2% trong quý 1 . Áp lực về vốn trong lĩnh vực bất động sản gia tăng trong tháng 5, với một nguồn tin cho thấy đầu tư bất động sản trong 5 tháng đầu năm giảm 16,2% .

Ngân hàng đầu tư Jefferies mô tả bức tranh kinh tế nội địa là một 'xu hướng đáng lo ngại': xuất khẩu bùng nổ trong lĩnh vực bán dẫn, trong khi nhu cầu trong nước yếu, niềm tin người tiêu dùng thấp, thị trường bất động sản tiếp tục gặp khó khăn và tăng trưởng tín dụng chậm lại – cho thấy sự phụ thuộc ngày càng tăng vào thị trường bên ngoài thay vì tái cân bằng nội địa .

Sự bùng nổ xuất khẩu ngược chiều

Trong khi người tiêu dùng và các nhà phát triển bất động sản Trung Quốc thắt chặt chi tiêu, các nhà máy và cảng xuất khẩu của nước này lại hoạt động hết công suất:

• Xuất khẩu hàng hóa tháng 5 tăng 19,4% so với cùng kỳ tính theo đồng USD, vượt dự báo tăng khoảng 15% của các nhà kinh tế .
• Xuất khẩu vi mạch điện tử tăng khoảng 111% so với cùng kỳ – mức tăng ba chữ số nhờ nhu cầu về cơ sở hạ tầng AI toàn cầu. Tổng giá trị xuất khẩu chip từ tháng 1 đến tháng 4 đạt khoảng 103,5 tỷ USD .
• Thặng dư thương mại tháng 5 mở rộng lên 105,4 tỷ USD, mức cao nhất kể từ tháng 1 .
• Doanh số bán vi mạch tổng hợp ra nước ngoài đạt mức kỷ lục 35,55 tỷ USD chỉ trong tháng 5, vượt qua tất cả các mặt hàng khác để trở thành mặt hàng xuất khẩu có giá trị lớn nhất của Trung Quốc .

Sự tăng trưởng này tập trung mạnh vào các sản phẩm liên quan đến AI: doanh số máy tính và linh kiện tăng vọt 66% , trong khi xuất khẩu công nghệ cao tăng 51% .

Phản ứng chiến lược của Bắc Kinh: Hạ mục tiêu, chuyển đổi cơ cấu

Thay vì tung ra một gói kích cầu quy mô lớn cho nhu cầu trong nước, Bắc Kinh đã chọn cách chính thức hạ thấp kỳ vọng và báo hiệu một sự chuyển hướng chiến lược dài hạn.

Mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 là 4,5% – 5%, mức thấp nhất của Trung Quốc kể từ năm 1991 – lần đầu tiên mục tiêu này xuống dưới 5% trong hơn ba thập kỷ. Thủ tướng Lý Cường đã công bố mức này tại Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc vào tháng 3/2026 .

Bloomberg gọi đây là "sự thừa nhận ngầm rằng mô hình đã thúc đẩy sự trỗi dậy kinh tế của đất nước đang bộc lộ những căng thẳng" và là tín hiệu cho thấy "Bắc Kinh chấp nhận tốc độ mở rộng chậm hơn trong khi tìm kiếm các nguồn tăng trưởng bền vững mới" .

Reuters nhận xét mục tiêu này phản ánh "một chiến lược thực tế trong bối cảnh khó khăn về kinh tế toàn cầu và trong nước", với các nhà phân tích chỉ ra nhu cầu bên ngoài suy giảm, bất ổn địa chính trị và áp lực giảm phát đang kìm hãm đà tăng trưởng .

Truyền thông nhà nước CCTV giải thích dữ liệu yếu trong nước là bằng chứng của sự "chuyển đổi từ động lực tăng trưởng cũ sang động lực mới và sự dịch chuyển đầu tư từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng" .

OECD dự báo tăng trưởng của Trung Quốc sẽ chậm lại hơn nữa, xuống 4,3% vào năm 2027 .

Ý nghĩa của sự phân hóa này

Dữ liệu tháng 6/2026 xác nhận Trung Quốc đang vận hành nền kinh tế 'hai tốc độ': một cỗ máy xuất khẩu được thúc đẩy bởi nhu cầu AI và chất bán dẫn, và một nền kinh tế nội địa bị đình trệ bởi thị trường bất động sản sụp đổ, niềm tin tiêu dùng yếu và đầu tư thu hẹp. Thay vì tung ra một gói kích cầu quy mô lớn, Bắc Kinh đã chọn cách hạ mục tiêu GDP, chấp nhận tăng trưởng chậm hơn và theo đuổi cải cách phía cung cùng đầu tư dựa trên đổi mới – một sự chuyển hướng chiến lược có chủ đích, thừa nhận mô hình tăng trưởng dựa vào tín dụng và bất động sản cũ đã cạn kiệt, ngay cả khi những khó khăn trong ngắn hạn ngày càng gia tăng.