Iraq tăng tốc khôi phục sản lượng dầu sau thỏa thuận Mỹ-Iran: Mục tiêu 3 triệu thùng/ngày và chiến lược vượt eo biển Hormuz

Sau thỏa thuận khung Mỹ-Iran mở cửa trở lại eo biển Hormuz vào tháng 6/2026, Iraq đã triển khai một chiến lược táo bạo, đa hướng nhằm khôi phục sản lượng dầu và xây dựng các tuyến đường xuất khẩu thay thế, giảm thiểu tổn thương trước các điểm nghẽn trong tương lai. Kế hoạch của nước này kết hợp giữa việc tăng tốc sản xuất ngay lập tức, mở rộng đường ống đầy tham vọng và các dự án cơ sở hạ tầng dài hạn nhằm vĩnh viễn vượt qua eo biển này.

Kế hoạch tăng tốc sản lượng của Iraq: Mục tiêu và lộ trình

Vào ngày 19/6/2026, Iraq chính thức chỉ thị cho các nhà vận hành của năm mỏ dầu chính ở phía Nam — Rumaila, Qurna 1, Qurna 2, Zubair và Artawi — tăng sản lượng trở lại mức trước chiến tranh, nhắm mục tiêu sản lượng vượt quá 3 triệu thùng mỗi ngày (bpd) chỉ riêng từ các mỏ phía Nam . Chỉ thị này từ Công ty Dầu khí Basra được đưa ra sau thỏa thuận Mỹ-Iran nhằm chấm dứt xung đột và mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz .

Các mục tiêu sản lượng trong hai tháng tới:

• Người phát ngôn Bộ Dầu mỏ Iraq, ông Salim Farhoud, ngày 20/6 cho biết bộ này kỳ vọng sản lượng dầu sẽ trở lại "mức thời bình" trong vòng một đến hai tháng .
• Mục tiêu cụ thể cho các mỏ phía Nam là trên 3 triệu bpd trong cùng khung thời gian 1-2 tháng đó .
• Tổng sản lượng trước chiến tranh của Iraq là khoảng 4,3–4,4 triệu bpd; trong cuộc xung đột, sản lượng đã giảm xuống còn khoảng 1,2 triệu bpd . Vào cuối tháng 5, sản lượng phía Nam đã phục hồi lên khoảng 1,5 triệu bpd khi các tàu chở dầu bắt đầu cập cảng xuất khẩu .
• Thứ trưởng Dầu mỏ Iraq trước đó từng tuyên bố Iraq có thể khôi phục sản lượng và xuất khẩu về mức bình thường trong vòng bảy ngày sau khi cuộc khủng hoảng Hormuz kết thúc, mặc dù các quan chức hiện nhấn mạnh một quá trình phục hồi theo từng mỏ, từ từ hơn .
• Lưu ý quan trọng: Iraq đã cảnh báo rằng việc phục hồi xuất khẩu phụ thuộc vào điều kiện vận chuyển thông suốt qua eo biển; bất kỳ trở ngại nào cũng có thể làm chậm tiến độ .

Các tuyến đường xuất khẩu thay thế: Chiến lược vượt eo biển Hormuz của Iraq

Iraq đang theo đuổi nhiều tuyến đường thay thế để giảm bớt sự phụ thuộc gần như hoàn toàn vào eo biển Hormuz, nơi trước đây chiếm phần lớn lượng dầu thô xuất khẩu của nước này .

1. Đường ống Kirkuk–Ceyhan (Iraq–Thổ Nhĩ Kỳ) — tuyến đường phía Bắc chính

• Chạy từ Kirkuk qua khu vực Kurdistan đến cảng Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ trên Địa Trung Hải .
• Được khởi động lại vào tháng 9/2025 sau 2,5 năm ngừng hoạt động, với công suất ban đầu khoảng 250.000 bpd .
• Nội các Iraq đã phê duyệt một kế hoạch khẩn cấp nhằm tăng gấp ba công suất lên 770.000 bpd trong vòng 75 ngày, được thực hiện theo hai giai đoạn .
• Tính đến đầu tháng 5/2026, lượng xuất khẩu thực tế qua tuyến này là khoảng 200.000 bpd .
• Baghdad cũng khôi phục một đoạn đường ống dài 100 km riêng biệt vòng qua lãnh thổ KRG, nhằm khôi phục dòng chảy Kirkuk-Thổ Nhĩ Kỳ trực tiếp .

2. Đường ống Basra–Haditha (xây mới theo đề xuất)

• Vào tháng 4/2026, Iraq đã ủy quyền cho Bộ Dầu mỏ mời thầu xây dựng một đường ống dẫn dầu thô Basra–Haditha mới, ước tính trị giá 4,6 tỷ USD .
• Được thiết kế để vận chuyển dầu thô từ các mỏ phía Nam đến Haditha, kết nối với hệ thống Kirkuk–Ceyhan — tạo ra một hành lang xuất khẩu 2,25 triệu bpd hoàn toàn vòng qua eo biển Hormuz .

3. Đường ống Iraq–Jordan (đã được đề xuất từ lâu)

• Một đường ống chạy từ Iraq đến cảng Aqaba của Jordan trên Biển Đỏ đang được nghiên cứu tích cực như một giải pháp thay thế chiến lược dài hạn .

4. Các tuyến vận tải bằng xe tải qua Thổ Nhĩ Kỳ, Syria và Jordan

• Như một giải pháp tạm thời ngắn hạn, Iraq đã khám phá phương án vận chuyển 100.000–200.000 bpd bằng xe tải đường bộ qua Thổ Nhĩ Kỳ, Syria và Jordan .

5. Đường ống Iraq–Oman

• Vào tháng 9/2025, Iraq tuyên bố đang xem xét một đường ống từ Basra đến cảng Duqm của Oman trên Vịnh Oman, cung cấp một lối thoát khác hoàn toàn bên ngoài eo biển Hormuz .

Tác động đến thị trường dầu mỏ rộng lớn hơn

Giá dầu giảm:

• Giá dầu thô đã giảm hơn 4% vào ngày 14/6 sau thông báo ngừng bắn Mỹ-Iran, chạm mức thấp nhất trong hơn ba tháng .
• Sự sụt giảm giá phản ánh kỳ vọng của thị trường rằng xuất khẩu của Iran và vùng Vịnh được khôi phục sẽ thúc đẩy đáng kể nguồn cung toàn cầu .

Phản ứng của OPEC+:

• Vào ngày 7/6, OPEC+ đã đồng ý tăng sản lượng thêm 188.000 bpd trong tháng 7 — ngay cả trước khi lệnh ngừng bắn hoàn toàn được củng cố — khi nhóm này dự đoán việc mở cửa trở lại Hormuz .

Triển vọng thị trường — dư cung phía trước:

• Đà phục hồi của giá dầu đã bị kìm hãm bởi những cảnh báo từ ngành công nghiệp rằng việc khôi phục hoàn toàn công suất sản xuất và lọc dầu sẽ mất nhiều tuần đến nhiều tháng, thậm chí nhiều năm .
• Lưu ý của Iraq rằng sự phục hồi phụ thuộc vào vận chuyển không bị gián đoạn qua eo biển làm tăng thêm sự thận trọng đối với triển vọng nguồn cung .

Triển vọng cung-cầu của IEA

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã công bố báo cáo thị trường dầu mỏ hàng tháng vào ngày 17/6/2026 với những phát hiện chính sau :

• Phục hồi dần dần: IEA kỳ vọng nguồn cung dầu thô sẽ phục hồi dần dần trong nửa cuối năm 2026 nếu thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran được giữ vững .
• Nhu cầu bị hủy diệt: Cuộc xung đột đã làm giảm đáng kể nhu cầu dầu toàn cầu trong thời kỳ gián đoạn, với IEA điều chỉnh mức tăng trưởng nhu cầu năm 2026 giảm 700.000 bpd xuống chỉ còn 1,1 triệu bpd .
• Dư cung năm 2027: Cơ quan này nhìn thấy thị trường chuyển sang tình trạng dư cung đáng kể vào năm 2027, khi nguồn cung được phục hồi (dự kiến tăng 8 triệu bpd) vượt quá tăng trưởng nhu cầu (dự kiến 2 triệu bpd) .
• Tăng trưởng nguồn cung so với tăng trưởng nhu cầu: Tờ Wall Street Journal đưa tin IEA cho rằng sự phục hồi của nguồn cung có thể "vượt xa" tăng trưởng nhu cầu nếu thỏa thuận hòa bình được duy trì .
• Ước tính nguồn cung năm 2026: IEA dự báo nguồn cung toàn cầu năm 2026 sẽ giảm 3,9 triệu bpd xuống còn 102,4 triệu bpd, phản ánh những ảnh hưởng kéo dài của sự gián đoạn .
• Đối lập với OPEC: Lãnh đạo OPEC đã công khai bác bỏ các dự báo của IEA về tình trạng dư cung sắp xảy ra và tiếp tục dự báo nhu cầu dầu đạt đỉnh muộn hơn so với dự báo của IEA .

Dỡ bỏ phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran

Các nguồn tin hiện có xác nhận rằng thỏa thuận khung Mỹ-Iran bao gồm các điều khoản mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz và chấm dứt tình trạng chiến tranh . Báo cáo ngày 17/6 của IEA tuyên bố rõ ràng thỏa thuận "bao gồm việc Iran mở cửa lại eo biển Hormuz" . Một phân tích từ PVM Oil Associates cũng đề cập đến "việc kết thúc phong tỏa hải quân của Mỹ" như một phần của thỏa thuận đã khiến các nhà đầu tư tin rằng sự gián đoạn nguồn cung đang kết thúc . Tuy nhiên, các điều khoản chi tiết liên quan đến việc dỡ bỏ cụ thể lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran như một yếu tố riêng biệt, có tên gọi, không được nêu chi tiết nhiều trong các nguồn tin được xem xét.