Bản ghi nhớ Mỹ-Iran: 60 tỷ USD dầu mỏ, 2 triệu USD phí tàu và đồng hồ hạt nhân 60 ngày định hình lại Eo biển Hormuz

Điều chắc chắn là: Bộ Tài chính Mỹ đã cam kết cấp miễn trừ cho dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và các dịch vụ liên quan (ngân hàng, bảo hiểm, vận tải) của Iran ngay sau khi ký kết . Các nhà phân tích ước tính điều này có thể bổ sung thêm khoảng 1,5 triệu thùng mỗi ngày vào nguồn cung toàn cầu . Do đó, tiềm năng doanh thu dầu mỏ trước mắt nằm trong khoảng 60+ tỷ USD/năm, với khả năng tăng trưởng theo thời gian.

Phí Quá Cảnh Eo biển Hormuz: Miễn Phí 60 Ngày, Sau Đó 2 Triệu USD Mỗi Tàu

Iran đã thiết lập một hệ thống tính phí phân lớp và được xây dựng thương hiệu cẩn thận cho tuyến đường dầu mỏ quan trọng nhất thế giới:

• Cửa sổ miễn phí 60 ngày: Ngay sau khi MOU được ký, tàu thuyền qua lại Eo biển Hormuz hoàn toàn miễn phí. Các nhà khai thác vận tải biển phải gửi yêu cầu qua eo biển đến Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA.ir) mới được thành lập ít nhất 48 giờ trước .
• Sau 60 ngày: 'phí dịch vụ' chứ không phải 'phí quá cảnh': Nhà đàm phán chính của Iran, Abbas Araghchi, xác nhận rằng sau thời gian ân hạn, tàu thuyền sẽ bị tính phí cho các dịch vụ hàng hải, an ninh, bảo vệ môi trường và bảo hiểm. Tehran cho rằng luật pháp quốc tế cấm thu phí quá cảnh đối với các eo biển được sử dụng cho hàng hải quốc tế nhưng cho phép "phí dịch vụ"—một sự khác biệt mà nước này đã hợp pháp hóa thành luật trong nước .
• Mức phí: Quốc hội Iran đã thông qua một dự luật vào tháng 3 năm 2026, giới thiệu một hệ thống tính phí bằng đồng rial, tính khoảng 2 triệu USD mỗi tàu, với mức trung bình được báo cáo là từ 1,5 đến 2 triệu USD mỗi lần vượt eo .
• Phương thức thanh toán: Phí có thể được thanh toán bằng tiền mặt, tiền mã hóa (bao gồm cả nhân dân tệ Trung Quốc), hàng hóa hoặc hàng đổi hàng .
• Quản trị sau 60 ngày: MOU quy định rằng Iran sẽ xác định việc quản lý Hormuz dài hạn cùng với Oman và các quốc gia Vùng Vịnh khác, với PGSA quản lý các hoạt động hàng ngày .

Các Điều Khoản Chính Của MOU Về Dỡ Bỏ Trừng Phạt và Quản Trị Eo Biển Hormuz

MOU 14 điểm chứa một số thành phần quan trọng. Bảng dưới đây tóm tắt các điều khoản chính liên quan đến cứu trợ kinh tế và kiểm soát hàng hải:

Một lưu ý quan trọng: việc dỡ bỏ trừng phạt phụ thuộc vào việc tuân thủ các điều khoản hạt nhân. Một quan chức cấp cao Mỹ nói với The Guardian rằng "việc dỡ bỏ trừng phạt trong phần bảy phụ thuộc vào giải pháp hạt nhân được nêu trong phần tám. Mức độ bạn tuân thủ các điều khoản hạt nhân sẽ quyết định mức độ dỡ bỏ trừng phạt bạn nhận được" .

Phản Đối Quốc Tế: Ai Phản Đối Thỏa Thuận Và Tại Sao

• Israel: Phản đối mạnh mẽ thỏa thuận, cho rằng nó hợp pháp hóa chương trình hạt nhân của Iran và mang lại nguồn thu cho các lực lượng ủy nhiệm của Tehran trong khu vực .
• Ả Rập Xê Út và UAE: Bày tỏ lo ngại về chế độ thu phí đơn phương của Iran và những tác động của nó đối với tự do hàng hải. Các quốc gia Vùng Vịnh thận trọng với bất kỳ thỏa thuận nào trao cho Iran quyền kiểm soát thực tế đối với tuyến đường thủy này .
• Các đồng minh châu Âu: Một số chính phủ châu Âu cảnh báo rằng việc dỡ bỏ trừng phạt theo MOU thiếu các cơ chế xác minh và có thể tạo điều kiện cho việc phổ biến tên lửa của Iran .
• Các nhà phê bình nội địa Mỹ: Các chính khách diều hầu của Đảng Cộng hòa tại Quốc hội đã ra tín hiệu sẽ thách thức bất kỳ việc "chấm dứt mọi loại trừng phạt" nào nếu không có sự chấp thuận của Quốc hội, cho rằng chính quyền đã vượt quá thẩm quyền của mình .
• Nghị quyết của LHQ do Vùng Vịnh dẫn đầu: Mỹ và các đồng minh Vùng Vịnh đã đề xuất một nghị quyết của LHQ theo Chương 7 đe dọa Iran bằng các biện pháp trừng phạt nếu nước này không ngừng "thu phí bất hợp pháp" và tiết lộ vị trí đặt thủy lôi ở Eo biển Hormuz .

MOU không phải là một hiệp ước hòa bình cuối cùng; nó là một khuôn khổ 60 ngày. Thử thách thực sự—về xác minh hạt nhân, trình tự dỡ bỏ trừng phạt, và ai cuối cùng sẽ kiểm soát Eo biển Hormuz—chỉ mới bắt đầu.