Thỏa thuận Mỹ-Iran phá vỡ liên minh Trump-Netanyahu

Trump cũng liên tục phớt lờ Netanyahu về mặt ngoại giao — đàm phán trực tiếp với Hamas và với Iran, không có ý kiến từ Israel — điều này gây ra sự bất bình sâu sắc ở Jerusalem . Tờ Washington Post đưa tin rằng Trump "ngày càng gạt Netanyahu ra rìa, làm dấy lên lo ngại ở một quốc gia vốn quen được tham vấn bởi các chính quyền Mỹ trước đây" .

Thỏa thuận Mỹ-Iran đóng vai trò như thế nào

Bản ghi nhớ Mỹ-Iran, được hoàn tất vào tháng 6 năm 2026, là chất xúc tác biến căng thẳng âm ỉ thành khủng hoảng mở. Thỏa thuận — một khuôn khổ ngắn gọn để gia hạn lệnh ngừng bắn mong manh, chấm dứt các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận bao gồm cả Lebanon, dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran và mở lại Eo biển Hormuz — đại diện cho mọi thứ mà Netanyahu đã chiến đấu chống lại .

Đài NPR giải thích rằng bản ghi nhớ "không giải quyết các vấn đề cơ bản đã khiến Mỹ và Israel tham gia vào cuộc xung đột với Iran" mà thay vào đó thiết lập một giai đoạn 60 ngày cho các cuộc đàm phán rộng hơn .

Những điểm mâu thuẫn chính:

• Israel bị chặn đọc dự thảo. Các quan chức Mỹ được cho là lo ngại Netanyahu sẽ rò rỉ hoặc phá hoại thỏa thuận, vì vậy yêu cầu của Israel để xem văn bản đã bị từ chối . Tờ Independent đưa tin rằng "yêu cầu của Israel để tiếp cận văn bản thỏa thuận tạm thời với Iran đã bị Mỹ từ chối, theo các báo cáo, khi căng thẳng giữa Benjamin Netanyahu và Donald Trump ngày càng trở nên rõ rệt" .
• Nhóm của Trump đổ lỗi cho Netanyahu đã lừa Mỹ tham chiến. Những người chỉ trích ở Washington khẳng định rằng Netanyahu đã lôi kéo Trump vào cuộc xung đột Iran mà không có chiến lược rõ ràng, và các cuộc đàm phán với Iran là một sự điều chỉnh cần thiết .
• Netanyahu giữ im lặng đáng chú ý khi thỏa thuận được công bố — một sự tương phản rõ rệt với phản ứng mạnh mẽ thường thấy của ông — cho thấy ông đã bị gạt ra ngoài lề và bị dồn vào chân tường . AP News đưa tin rằng "vào đầu giờ tối thứ Hai, Netanyahu vẫn chưa đưa ra tuyên bố nào liên quan đến thỏa thuận Mỹ-Iran" .
• Truyền thông Israel mô tả tình hình là mức thấp lịch sử trong quan hệ Mỹ-Israel. Cựu nhà ngoại giao cấp cao Israel Alon Pinkas nói rằng Trump "đã hoàn toàn gạt Netanyahu ra rìa và coi thường Israel như thể không phải là đồng minh" .

Hậu quả chính trị tại Israel

Thỏa thuận Mỹ-Iran và rạn nứt Trump-Netanyahu đã tạo ra những hậu quả nghiêm trọng trong nước cho thủ tướng:

Liên minh tan rã. Các đối tác liên minh cực hữu của Netanyahu — những người đã giữ ông ở lại nắm quyền với điều kiện phải tiến hành chiến tranh toàn diện — đã công khai nổi dậy chống lại bất kỳ lệnh ngừng bắn hoặc khuôn khổ ngoại giao nào để lại cơ sở hạ tầng hạt nhân của Iran nguyên vẹn . Rạn nứt ngày càng rộng trong suốt năm 2025-2026 khi Trump thúc đẩy các kế hoạch hòa bình mà Netanyahu miễn cưỡng ủng hộ nhưng chính nội các của ông lại từ chối . Vào tháng 12 năm 2025, Netanyahu và các thành viên liên minh của ông đã tẩy chay một cuộc bỏ phiếu tại Knesset [Quốc hội Israel] ủng hộ kế hoạch Gaza của Trump — một cuộc bỏ phiếu mang tính biểu tượng nhưng vẫn được thông qua với sự ủng hộ của phe đối lập .

Sự tức giận và đổ lỗi của công chúng. Thỏa thuận tạm thời với Iran đã gây ra sự phẫn nộ trong người Israel, với những người chỉ trích cáo buộc Netanyahu đã lừa dối Trump để lao vào một cuộc xung đột không thể thắng và sau đó thất bại trong việc đảm bảo lợi ích của Israel tại bàn đàm phán . Mirsky của Đại học Brandeis lưu ý "sự đồng thuận rộng rãi ở Israel rằng Netanyahu đã kéo dài chiến tranh vì lý do chính trị" .

Sự sỉ nhục 'Bibi-sitting'. Trump liên tục cử các quan chức chính quyền đến Jerusalem để giám sát việc Netanyahu tuân thủ các lệnh ngừng bắn — một thực tế được giới truyền thông Israel gọi là 'Bibi-sitting' (giữ trẻ cho Bibi). The New York Times gọi đây là 'sự thay đổi đáng chú ý trong động lực Mỹ-Israel' và là một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm công khai đối với khả năng phán đoán của Netanyahu .

Bất ổn chính phủ. Netanyahu bị kẹt giữa Trump yêu cầu hòa bình và các đồng minh cực hữu yêu cầu nối lại chiến sự — một thế kẹp đe dọa sự sụp đổ của liên minh vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026 . Reuters đưa tin rằng 'một trong những đồng minh cánh hữu của Netanyahu đã rời khỏi chính phủ' vì lệnh ngừng bắn ở Gaza . Các thành viên liên minh chủ chốt đã tẩy chay các cuộc bỏ phiếu tại Knesset, và các nhân vật đối lập dự báo chính phủ sắp sụp đổ .

Rủi ro bầu cử. Với các cuộc bầu cử ở Israel đang đến gần, Netanyahu phải đối mặt với viễn cảnh chiến đấu để giành sự sống còn chính trị từ một vị thế suy yếu sâu sắc. Những người ủng hộ ông coi ông đã đánh mất lòng tin của người bảo trợ Mỹ, trong khi phe trung tả xem chiến lược chiến tranh của ông là một thất bại thảm hại .