Quan chức thương mại Mỹ William Kimmitt chỉ trích 'biến dạng thương mại' của Trung Quốc và sự bất lực của Washington

Trong một loạt phát biểu vào giữa năm 2026, Thứ trưởng Thương mại Mỹ phụ trách Thương mại Quốc tế William Kimmitt đã đưa ra một bài chỉ trích hai mặt đầy ấn tượng về động lực thương mại toàn cầu. Dù không trực tiếp nêu tên Trung Quốc, ông đã cáo buộc các đối thủ cạnh tranh nước ngoài về một loạt hành vi thương mại không công bằng, vốn là tâm điểm của căng thẳng thương mại Mỹ-Trung trong nhiều năm qua. Nhưng đáng chú ý hơn, Kimmitt cũng quay mũi nhọn chỉ trích vào chính Washington, đổ lỗi cho các nhà lãnh đạo Mỹ vì đã nhiều năm không hành động và phủ nhận thực tế, khiến năng lực công nghiệp Mỹ bị teo tóp.

Chỉ trích các hành vi thương mại của Trung Quốc

Dựa trên các phát biểu chính thức và tài liệu chính sách thương mại Mỹ liên quan, Kimmitt đã đưa ra một số cáo buộc cụ thể nhắm vào các đối tác thương mại nước ngoài được nhà nước hậu thuẫn—mà giới phân tích hiểu là Trung Quốc:

• Trợ cấp — Kimmitt cho biết các đối thủ cạnh tranh nước ngoài đã trợ cấp cho các ngành công nghiệp trong nước để giành lợi thế cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường toàn cầu.
• Bán phá giá — Ông cáo buộc họ bán phá giá sản phẩm vào thị trường Mỹ với giá thấp hơn thị trường, chèn ép các nhà sản xuất Mỹ.
• Rào cản quy định — Ông cho rằng các quốc gia này dựng lên các rào cản quy định được thiết kế đặc biệt để ngăn cản cạnh tranh nước ngoài xâm nhập thị trường của họ.
• Hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước — Kimmitt chỉ trích việc sử dụng các doanh nghiệp nhà nước như công cụ của chính sách công nghiệp, phù hợp với những lo ngại lâu nay của Mỹ về cách tiếp cận do nhà nước dẫn dắt, phi thị trường và chống cạnh tranh của Trung Quốc.
• Chiếm thị phần Mỹ — Cáo buộc bao trùm là các đối thủ này đã dùng mọi công cụ sẵn có để xây dựng ngành công nghiệp của họ và chiếm ngày càng nhiều thị phần Mỹ.

Các bản tin đưa tin về bài phát biểu này lưu ý rằng những phát biểu của Kimmitt là một "lời chỉ trích giấu mặt" nhằm vào Bắc Kinh, lặp lại các lời khai của chính phủ Mỹ trong nhiều thập kỷ mô tả các hành vi thương mại của Trung Quốc là cơ bản làm biến dạng thị trường toàn cầu.

Chỉ trích chính sách công nghiệp và sự bất lực của Mỹ

Kimmitt cũng thẳng thắn không kém về những thất bại của chính Washington, cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở hành vi của nước ngoài mà còn ở phản ứng của các quan chức Mỹ trước thực tế đó:

• Sự bất lực của chính phủ — "Quá thường xuyên, chính phủ Mỹ đứng nhìn khi các nhà máy của Mỹ đóng cửa, sản xuất chuyển ra nước ngoài, và người lao động bị lãng quên," Kimmitt nói.
• Sự phủ nhận của giới lãnh đạo — Ông cho rằng các nhà lãnh đạo Mỹ quá thường xuyên từ chối nhận ra thực tế của quá trình phi công nghiệp hóa hoặc chủ động để nó xảy ra thông qua sự lơ là trong chính sách.

Sự tự phê bình này đánh dấu một bước ngoặt so với những chỉ trích một chiều thông thường nhắm vào Trung Quốc. Như một bài phân tích đã viết, Kimmitt "đổ lỗi cho các nhà lãnh đạo Mỹ vì đã để suy thoái công nghiệp xảy ra" khi họ "ngủ gật quá lâu."

Khuôn khổ 'Thương mại thay vì Viện trợ'

Kimmitt đưa ra những chỉ trích này như một phần của lập luận rộng hơn ủng hộ một cách tiếp cận mới đối với chính sách kinh tế của Mỹ mà ông gọi là "Thương mại thay vì Viện trợ" (Trade Over Aid). Ông nhấn mạnh rằng các quốc gia không trở nên thịnh vượng thông qua sự phụ thuộc vĩnh viễn vào viện trợ, mà thông qua sản xuất, thương mại, xây dựng, đầu tư, đổi mới và cạnh tranh. Tuy nhiên, ông thận trọng bác bỏ quan điểm cho rằng chỉ đơn giản mở rộng tiếp cận thị trường là giải pháp—cho rằng niềm tin cũ vào tự do thương mại đơn thuần đã chứng tỏ là "không đủ và thiếu sáng suốt" khi đối mặt với các đối tác thương mại cố tình làm biến dạng thị trường.

Bối cảnh và hàm ý

Bài phát biểu của Kimmitt phản ánh sự thất vọng lưỡng đảng dai dẳng ở Washington. Các phiên điều trần quốc hội trong hai thập kỷ qua đã nhiều lần nêu bật những mối quan ngại tương tự: cách tiếp cận do nhà nước dẫn dắt của chính phủ Trung Quốc, sự thất bại của các cơ chế WTO trong việc kiềm chế các hành vi không lành mạnh, và sự xói mòn năng lực sản xuất của Mỹ. Điều làm nên sự khác biệt của phát biểu của Kimmitt là sự thừa nhận rõ ràng rằng những thất bại trong chính sách của Mỹ—chứ không chỉ hành vi của Trung Quốc—là một phần của vấn đề.

Bài phát biểu này định vị chính sách thương mại của chính quyền Biden (hoặc hậu Biden) đang vạch ra một con đường trung dung: đối đầu trực tiếp với các biến dạng thương mại, nhưng cũng chịu trách nhiệm xây dựng lại nền tảng công nghiệp của chính Mỹ. Câu hỏi còn lại là liệu sự chỉ trích kép này sẽ chuyển thành những thay đổi chính sách cụ thể, hay chỉ là sự thừa nhận bằng lời nói về những vấn đề đã được chẩn đoán trong nhiều thập kỷ.