Đại dịch Ebola 2026: Làn sóng tử thần từ chủng Bundibugyo không thuốc chữa

Sự sụp đổ của hệ thống truy vết tiếp xúc

Africa CDC chỉ ra rằng chưa đến 4.100 trong số hơn 33.000 người có tiếp xúc với bệnh nhân đang được theo dõi tích cực – điều này đồng nghĩa với việc khoảng 88% số ca tiếp xúc đã biết không được giám sát . Khoảng trống giám sát khổng lồ này đồng nghĩa với việc hầu như chắc chắn đang có sự lây truyền trong cộng đồng mà không bị phát hiện, khiến công tác khống chế trở nên cực kỳ khó khăn và tiếp tục thúc đẩy số ca nhiễm gia tăng nhanh chóng .

Thiếu hụt trầm trọng nguồn tài chính

Khoảng cách giữa số tiền cam kết viện trợ và số tiền thực tế giải ngân là rất lớn:

• Kế hoạch ứng phó chung trị giá 518 triệu USD đã được WHO và các đối tác khởi xướng .
• Hoa Kỳ đã cam kết tổng cộng hơn 270 triệu USD, bao gồm 107 triệu USD tài trợ khẩn cấp từ CDC được công bố vào ngày 18 tháng 6, 80 triệu USD vào tháng 5, 50 triệu USD cho CEPI và 23 triệu USD ban đầu .
• Tổng số tiền cam kết quốc tế đã được thảo luận lên tới hơn 900 triệu USD.
• Tuy nhiên, chưa đến 10% số tiền cam kết thực sự đến được các quốc gia chịu ảnh hưởng – chỉ khoảng 90 triệu USD được giải ngân so với hơn 900 triệu USD đã cam kết . Các nhân viên cứu trợ mô tả nguồn tiền đến "cực kỳ chậm chạp" .

Sự lây lan xuyên biên giới vào Uganda

Uganda đã ghi nhận ít nhất 19 ca nhiễm xác nhận và 2 ca tử vong, với virus xâm nhập từ miền đông CHDC Congo . Các ca bệnh đã xuất hiện tại thủ đô Kampala và hiện đã lan rộng ra nhiều huyện . Uganda đã đóng cửa biên giới với CHDC Congo vào cuối tháng 5 nhằm ngăn chặn các làn sóng lây nhiễm tiếp theo .

Cảnh báo nghiêm trọng từ Africa CDC

Africa CDC đã tuyên bố đây là đợt bùng phát Ebola nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận trong giai đoạn đầu. Các quan chức cảnh báo dịch có thể vượt qua đại dịch Tây Phi 2014–2016 (28.616 ca, 11.310 ca tử vong) nếu không được khống chế kịp thời, ước tính rằng nếu không có sự can thiệp khẩn cấp, hơn 20.000 ca nhiễm và 4.000 ca tử vong có thể xảy ra chỉ trong ba tháng tới . WHO đã tuyên bố đây là Tình trạng Khẩn cấp về Sức khỏe Cộng đồng Quốc tế (PHEIC) vào ngày 17 tháng 5 .

Những thách thức tác nghiệp chồng chất

• Xung đột vũ trang: Các tâm dịch tại Ituri và Bắc Kivu nằm trong vùng xung đột đang hoạt động, với hàng chục nhóm vũ trang hoạt động và các cuộc tấn công liên tiếp vào nhân viên y tế .
• Bệnh nhân bỏ trốn: Bệnh nhân đã bỏ trốn khỏi các trung tâm cách ly, bao gồm cả những ca nhiễm đã được xác nhận, do sợ hãi, kỳ thị và mất lòng tin vào đội ngũ ứng phó .
• Khó khăn về tiếp cận: Nhiều khu vực bị ảnh hưởng có cơ sở hạ tầng giao thông kém, khiến công tác hậu cần cho xét nghiệm, điều trị và chôn cất an toàn trở nên vô cùng khó khăn .
• Lòng tin cộng đồng suy giảm: Sự phản kháng đối với các đội ứng phó, tập tục chôn cất không an toàn và việc chậm trễ tìm kiếm dịch vụ y tế đang tiếp tục thúc đẩy sự lây truyền .