Ngoại trưởng Mỹ Hegseth công bố đánh giá 6 tháng về lực lượng tại châu Âu, chỉ trích các đồng minh NATO là 'xấu hổ'

Cuộc đánh giá sẽ do Tướng Không quân Alexus Grynkewich, người đứng đầu Bộ Tư lệnh châu Âu của Mỹ, chủ trì và có sự tham gia của Quốc hội Mỹ cũng như các đồng minh NATO. Hegseth nhấn mạnh đây sẽ là một 'cuộc đánh giá thực sự' không có kết quả định trước.

'Đây sẽ là một cuộc đánh giá thực sự. Nó được thiết kế để đảm bảo rằng NATO đang tiến nhanh và không thể đảo ngược theo hướng châu Âu dẫn đầu, tiến lên để đảm nhận trách nhiệm chính cho việc phòng thủ châu Âu.'

Những chỉ trích nhắm vào các đồng minh NATO

Hegseth chỉ trích gay gắt các đồng minh NATO trên hai mặt trận chính. Thứ nhất, ông lên án việc họ từ chối cho phép lực lượng Mỹ sử dụng các căn cứ ở châu Âu cho các chiến dịch quân sự chống Iran, gọi phản ứng này là 'xấu hổ' và 'đáng hổ thẹn'. Thứ hai, ông cáo buộc một số đồng minh liên tục không đạt yêu cầu về chi tiêu quốc phòng, cho rằng Mỹ đang tìm kiếm các đối tác có năng lực hơn thay vì duy trì các thỏa thuận an ninh một chiều.

Trong bài phát biểu đã chuẩn bị sẵn, Hegseth lặp lại quan điểm của Tổng thống Trump khi gọi NATO là một 'con hổ giấy' và một 'con đường một chiều', nơi Mỹ đã gánh vác một gánh nặng không công bằng trong quá khứ.

Điều kiện đối với nguồn tài trợ của Mỹ cho NATO

Hegseth gắn các đóng góp tài chính trong tương lai của Mỹ cho ngân sách hoạt động của NATO trực tiếp với hiệu quả chi tiêu quốc phòng của các đồng minh. Ông cảnh báo rằng 'các khoản đóng góp NATO hàng năm sẽ phụ thuộc vào việc các nước khác có đạt được mục tiêu chi tiêu quốc phòng hay không' và 'khi các đồng minh khác không chi tiêu một cách khẩn cấp, các khoản đóng góp của chúng ta sẽ giảm xuống'.

Chính quyền Trump đang thúc đẩy các thành viên NATO hướng tới một mục tiêu chi tiêu quốc phòng mới là 5% GDP vào năm 2035, trong đó 3,5% dành cho quốc phòng cốt lõi và 1,5% cho cơ sở hạ tầng liên quan. Hegseth trước đó đã tuyên bố vào tháng 5/2026 rằng Mỹ mong đợi các đồng minh cam kết chi tiêu quốc phòng ít nhất 3,5% GDP, báo hiệu Washington sẽ tập trung hợp tác với các 'đồng minh kiểu mẫu' đáp ứng ngưỡng đó.

'Kỷ nguyên Mỹ bao cấp quốc phòng cho các quốc gia giàu có đã kết thúc. Chúng ta cần các đối tác, không phải các bảo hộ.'

'NATO 3.0' — Khởi động lại liên minh

Hegseth đặt khuôn khổ chuyển đổi được đề xuất là 'NATO 3.0' — một sự khởi động lại liên minh, theo đó châu Âu sẽ đảm nhận vai trò lãnh đạo lớn hơn trong việc phòng thủ thông thường của chính mình, trong khi Mỹ đánh giá lại sự hiện diện quân sự trên lục địa này. Cuộc đánh giá và khuôn khổ mới được trình bày như một phần của nỗ lực rộng lớn hơn nhằm chuyển giao nhiều trách nhiệm phòng thủ hơn cho các đồng minh châu Âu, chuyển liên minh 'từ một con đường một chiều thành một con đường hai chiều'.

Các đợt cắt giảm quân sự trước đó của Mỹ: Những gì được tiết lộ vào đầu tháng 6

Đầu tháng 6, Mỹ đã thông báo với các đồng minh rằng nước này đang cắt giảm đáng kể các cam kết theo Mô hình Lực lượng NATO (NFM), lực lượng ứng phó khủng hoảng sẵn sàng cao của liên minh. Các đợt cắt giảm, được mô tả là sự cắt giảm đáng kể đối với máy bay và tàu hải quân dành cho các hoạt động của NATO ở châu Âu, bao gồm :

• Một phần ba máy bay chiến đấu của Mỹ được biên chế cho NATO ở châu Âu — cắt giảm đội bay từ khoảng 150 máy bay F-16 và F-15E xuống còn khoảng 100 chiếc.
• Tất cả máy bay không người lái trinh sát tầm xa, bao gồm MQ-9 Reaper.
• Giảm cam kết máy bay ném bom chiến lược — cắt giảm một nửa đóng góp máy bay ném bom của Mỹ cho lực lượng đặc nhiệm NATO.
• Tất cả tàu ngầm được rút khỏi lực lượng đặc nhiệm NATO.
• Một nửa tàu sân bay, tàu tuần dương và tàu khu trục được biên chế cho các hoạt động của NATO ở châu Âu.

Các số liệu cụ thể được báo cáo bao gồm việc giảm từ 153 máy bay (99 F-16 và 54 F-15E) xuống còn 99 chiếc (63 F-16 và 36 F-15E), và loại bỏ tất cả tám máy bay tiếp nhiên liệu trên không trước đây được phân bổ cho các hoạt động ở châu Âu.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã xác nhận vào ngày 17/6 rằng việc giảm đóng góp của Mỹ đã được tiến hành và cho biết các đồng minh khác đã tăng cường đóng góp của riêng họ để lấp đầy một số khoảng trống do điều này gây ra.

Các chỉ trích bổ sung về chính sách châu Âu

Ngoài vấn đề tiếp cận căn cứ và chi tiêu quốc phòng, Hegseth chỉ trích các đồng minh châu Âu vì tình trạng đầu tư yếu kém kéo dài vào hiện đại hóa quân sự và thiếu ý chí chính trị để tăng cường năng lực phòng thủ của chính họ. Ông lập luận rằng quá nhiều đồng minh đã không hành động đủ nhanh để đảm nhận nhiều trách nhiệm hơn đối với an ninh châu Âu, nói trong bản ghi chép chính thức của Lầu Năm Góc rằng 'quá nhiều thủ đô đồng minh dường như vẫn còn thiếu một điều gì đó trong bản dịch'. Ông cũng công kích các chính sách di cư và giới của châu Âu trong cuộc họp bàn tròn.

Tuyên bố của Nhóm Kế hoạch Hạt nhân

Không có thông tin nào trong các nguồn được cung cấp để xác nhận chi tiết về một tuyên bố của Nhóm Kế hoạch Hạt nhân. Đây dường như là một diễn biến riêng biệt không được đề cập trong các báo cáo hiện có.

Hội nghị thượng đỉnh NATO tiếp theo

Các nguồn tin hiện có chỉ ra rằng các nhà lãnh đạo đang chuẩn bị cho một hội nghị thượng đỉnh NATO sắp tới tại Ankara vào ngày 7-8/7/2026. Những căng thẳng trọng tâm trong tương lai bao gồm chia sẻ gánh nặng, đánh giá lực lượng của Mỹ, chi tiêu quốc phòng châu Âu và khuôn khổ 'NATO 3.0' được đề xuất.