6 lý do khiến dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz không thể phục hồi nhanh sau thỏa thuận Mỹ-Iran

2. Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh vẫn ở mức cao ngất ngưởng

Ngay cả sau thỏa thuận hòa bình, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh hàng hải vẫn cao gấp 30 đến 4.000 lần so với trước xung đột . Trước khủng hoảng, mức phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh điển hình là khoảng 0,001%–0,25% giá trị tàu cho mỗi lần quá cảnh. Vào thời điểm đỉnh điểm, các mức phí này đã tăng vọt lên từ 1% đến 7,5% – tương đương hóa đơn bảo hiểm từ 3 triệu đến 8 triệu USD cho một chuyến đi của một tàu chở dầu lớn . Như một nhà bảo hiểm đã nói, phí bảo hiểm "tăng nhanh nhưng giảm chậm" . Các công ty bảo hiểm cho biết họ cần nhiều tháng ổn định liên tục, cùng với việc chứng minh được hoạt động vận tải an toàn, trước khi khôi phục bảo hiểm bình thường . Đối với các chủ tàu, kinh tế của mỗi lần quá cảnh vẫn còn đầy bất trắc.

3. Chuỗi chỉ huy và quy trình thông quan không rõ ràng

Vào cuối tháng 5/2026, tờ New York Times đưa tin rằng các công ty vận tải biển vẫn không biết liên hệ với ai để xin phép điều hướng, tuyến đường nào được chỉ định là an toàn, hoặc cơ quan nào sẽ quản lý lưu lượng giao thông qua eo biển đang mở cửa trở lại . Các chủ tàu lớn, nhà giao dịch và nhà sản xuất dầu mỏ vẫn đang tìm kiếm sự rõ ràng cơ bản về các điều khoản vận hành của thỏa thuận . Các câu hỏi bao gồm liệu có phí quá cảnh eo biển hay không, thời điểm và số tiền đóng băng của Iran sẽ được giải phóng, cũng như các điều kiện cụ thể để nối lại vận chuyển . Sự thiếu chi tiết này tạo ra một màn sương mù bất định, làm chậm các quyết định.

4. Đội tàu bị mắc kẹt và sai vị trí cần được sắp xếp lại

Với việc eo biển gần như bị đóng cửa trong hơn 100 ngày, một đội tàu khoảng 1.500 chiếc đã bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư . Những con tàu này nằm rải rác tại các khu neo đậu, thủy thủ đoàn có thể đã được luân chuyển hoặc giải ngũ, và lịch trình thương mại bị phá vỡ. Sẽ mất nhiều tuần chỉ để sắp xếp lại vị trí tàu, tái bố trí thủy thủ đoàn, và xác định tàu nào đi trước . Vào ngày 17/6, ba tàu chở dầu của Iran chở gần 5 triệu thùng dầu thô đã trở thành những chiếc đầu tiên thoát khỏi phong tỏa của Mỹ sau hai tháng – nhưng các chủ tàu đang tiến hành "trong sự hoài nghi thận trọng" .

5. Goldman Sachs: Dòng chảy dầu có thể chỉ phục hồi 70% so với trước chiến tranh

Trong một báo cáo ngày 17/6 có tựa đề "70% Lưu Lượng Hormuz Trước Chiến Tranh Có Thể Trở Thành 100% Mới," các nhà phân tích của Goldman Sachs do Yulia Zhestkova Grigsby dẫn đầu ước tính rằng lưu lượng qua eo biển có thể không bao giờ trở lại hoàn toàn khối lượng trước xung đột . Lý do: các nhà sản xuất trong khu vực đã chuyển hướng sang các tuyến xuất khẩu thay thế – bao gồm các đường ống dẫn đến Yanbu (Ả Rập Xê Út), Fujairah (UAE), Ceyhan (Thổ Nhĩ Kỳ) và Vịnh Oman – qua đó giảm sự phụ thuộc vào điểm nghẽn Hormuz . Goldman tính toán rằng việc bình thường hóa hoàn toàn xuất khẩu của vùng Vịnh về mức trước chiến tranh là 23 triệu thùng/ngày có thể đạt được với lưu lượng Hormuz phục hồi chỉ 70% so với trước chiến tranh .

Sau thỏa thuận, Goldman đã đẩy nhanh mốc thời gian bình thường hóa xuất khẩu thêm một tháng – hiện dự kiến xuất khẩu vùng Vịnh sẽ trở lại mức trước chiến tranh vào cuối tháng 7/2026, với sản lượng dầu phục hồi vào tháng 10 . Nhưng đó vẫn là hai tháng sau khi ký kết, và ngân hàng này trước đó đã đẩy lùi dự báo từ cuối tháng 6 xuống cuối tháng 8 trước khi thỏa thuận đạt được .

6. Giai đoạn đàm phán tạm thời 60 ngày tạo ra sự bất định cơ bản

Thỏa thuận hiện tại là một bản ghi nhớ tạm thời – một lệnh ngừng bắn 60 ngày, không phải là hòa bình cuối cùng . Các vấn đề rộng lớn hơn, bao gồm chương trình hạt nhân của Iran, vẫn chưa được giải quyết, và nếu các cuộc đàm phán thất bại, eo biển có thể bị đóng cửa trở lại . Một quan chức cấp cao của chính phủ Mỹ lưu ý rằng, mặc dù lưu lượng giao thông sẽ tăng lên đáng kể trong thời gian tới, nhưng việc trở lại mức quá cảnh trước xung đột "sẽ mất nhiều hơn một vài tuần vì một số chủ tàu áp dụng cách tiếp cận thận trọng trước hết" .

Các mốc thời gian trông như thế nào

Ở kịch bản lạc quan nhất, Kpler – một công ty dữ liệu thương mại – ước tính rằng lưu lượng tàu qua eo biển có thể đạt khoảng 40 tàu mỗi ngày trong vòng một tháng (so với khoảng 100 tàu mỗi ngày trước xung đột) – tức là khoảng một nửa so với trước chiến tranh . Nhưng hầu hết các nguồn – từ Goldman Sachs đến các quan chức an ninh hàng hải – đều đồng ý rằng quá trình bình thường hóa hoàn toàn sẽ mất ít nhất đến cuối tháng 7 đến tháng 8/2026, và thậm chí sau đó cũng chỉ có thể đạt 70% lưu lượng trước chiến tranh . Thị trường dầu thô vật chất dự kiến sẽ vẫn "thắt chặt trong suốt những tháng mùa hè" .

Tóm lại, các tiêu đề kêu gọi "Hãy để dầu chảy," nhưng thực tế đối với các chủ tàu, công ty bảo hiểm và nhà giao dịch dầu mỏ là: chưa thể, không nhanh chóng, và không hoàn toàn trở lại.