Thỏa thuận hòa bình Iran vừa xóa bỏ lý do lớn nhất khiến người châu Âu mua xe điện: Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Cuộc chiến Iran đã tạo ra một cú hích ngắn hạn mạnh mẽ cho doanh số xe điện châu Âu — số xe điện đăng ký mới tăng 34% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 4 năm 2026 tại 16 thị trường châu Âu, với 750.000 xe điện mới được bán ra tại EU từ tháng 1 đến tháng 4 và thị phần xe điện đạt 20,6% . Sự bùng nổ đó được thúc đẩy trực tiếp bởi giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng sau khi Eo biển Hormuz bị đóng cửa .

Khung hòa bình Mỹ-Iran, được ký kết vào giữa tháng 6 năm 2026, đã kéo đi tấm thảm khuyến khích dựa trên giá cả đó bằng cách khiến giá dầu lao dốc trở lại dưới 80 USD/thùng, loại bỏ lý do về giá bơm xăng tức thời khiến người tiêu dùng chuyển sang xe điện .

Dưới đây là cách động lực này bị phá vỡ và lý do tại sao các yếu tố cấu trúc ủng hộ xe điện vẫn còn nguyên vẹn.

Khung hòa bình tạo ra sự bất ổn như thế nào

Cú sốc giá do chiến tranh đang hạ nhiệt. Xung đột Iran đã đẩy dầu Brent lên trên 100 USD/thùng và đóng cửa Eo biển Hormuz, điều này đã trực tiếp làm tăng giá xăng dầu trên khắp châu Âu và thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang xe điện . Khung hòa bình — một biên bản ghi nhớ được ký kết vào ngày 17-18 tháng 6 — sẽ mở lại Eo biển Hormuz và cho phép Iran nối lại việc bán dầu không hạn chế .

Giá dầu đã giảm mạnh trước tin tức. Dầu Brent giảm xuống còn khoảng 78 USD/thùng vào ngày 18 tháng 6, mức thấp nhất kể từ trước khi chiến tranh bắt đầu . Điều này đảo ngược tín hiệu kinh tế quan trọng đã thúc đẩy sự gia tăng doanh số xe điện: lợi thế tiết kiệm chi phí nhiên liệu suy yếu đáng kể khi giá xăng giảm.

Người mua "vì chi phí nhiên liệu" có thể tạm dừng. Nhiều người mua trong làn sóng tăng vọt là những người tiêu dùng nhạy cảm về giá, bị thúc đẩy bởi giá xăng cao và nhu cầu xe điện đã qua sử dụng cũng tăng mạnh . Khi xăng trở nên rẻ hơn, sự cấp bách để chuyển đổi biến mất đối với những người mua ở biên này, tạo ra sự không chắc chắn thực sự về việc liệu tốc độ bán hàng của tháng 4-5 có thể được duy trì hay không.

Các yếu tố cấu trúc vẫn hỗ trợ quá trình chuyển đổi

Bất chấp sự đảo ngược giá dầu, Ủy ban Châu Âu đã gọi sự bùng nổ này là "không phải hiện tượng nhất thời" và chỉ ra các động lực dài hạn .

Các mục tiêu CO2 của EU vẫn mang tính ràng buộc. Quy định sửa đổi (EU 2023/851) yêu cầu giảm 15% lượng khí thải CO2 so với mức năm 2021 đối với ô tô mới bắt đầu từ năm 2025, và tăng lên mức giảm 90% vào năm 2035 . Các mục tiêu này thực sự yêu cầu một tỷ lệ ngày càng tăng trong doanh số bán mới phải là xe không phát thải, bất kể giá dầu như thế nào.

Các mục tiêu chặt chẽ hơn đã được cố định trong suốt những năm 2030. Gói "Fit for 55" của EU và văn bản sửa đổi được Hội đồng thông qua (tháng 6 năm 2026) đặt ra mục tiêu giảm 90% khí thải ống xả cho ô tô mới vào năm 2035, kèm theo sự linh hoạt trong tuân thủ đa năm nhưng không làm suy yếu quỹ đạo dài hạn . Các nhà sản xuất ô tô không thể làm chậm quá trình ra mắt xe điện của mình nếu không phải đối mặt với các khoản tiền phạt khổng lồ.

Giá xe điện đang giảm về mặt cấu trúc. Giá trung bình của một chiếc xe điện ở EU đã giảm 1.800 euro (4%) trong năm 2025, xuống còn 42.700 euro, được thúc đẩy bởi sự ra mắt của các mẫu xe giá cả phải chăng hơn . Chi phí pin tiếp tục giảm và các thương hiệu Trung Quốc đang đẩy giá xuống thấp hơn trên khắp thị trường châu Âu . Sự ngang bằng về giá giữa xe điện và xe động cơ đốt trong đang tiến gần hơn trên một đường cong chi phí công nghệ, độc lập với dầu. Theo Transport & Environment, nếu EU bảo vệ các mục tiêu CO2 cho ô tô năm 2030, xe điện chạy pin có thể đạt đến mức ngang bằng giá với các loại xe động cơ đốt trong ở tất cả các phân khúc vào năm 2030 .

Xu hướng cơ bản vốn đã tăng trước đó. Doanh số bán xe điện châu Âu đã tăng đều đặn trước chiến tranh; cuộc xung đột đã đẩy nhanh một sự thay đổi hiện có chứ không phải tạo ra một sự thay đổi từ con số không . Doanh số xe điện chạy pin đạt 19% thị trường trong năm 2025, tăng từ 15,7% trong tháng 4 năm 2025, và các nhà phân tích kỳ vọng các mục tiêu sẽ thúc đẩy thị trường lên 23% trong năm 2026 và 28% trong năm 2027 .

Kết luận: Khung hòa bình Iran loại bỏ động lực giá xăng dầu do chiến tranh gây ra, vốn đã thúc đẩy mạnh mẽ doanh số xe điện vào mùa xuân năm 2026, và tốc độ tăng trưởng có thể sẽ chậm lại trong ngắn hạn khi giá dầu ổn định ở mức thấp hơn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn được hỗ trợ bởi các quy định ràng buộc về CO2 của EU, giá mua xe điện giảm và một lộ trình quản lý ngày càng buộc các nhà sản xuất phải bán xe điện — khiến cho định hướng dài hạn vẫn rõ ràng ngay cả khi động lực chi phí nhiên liệu ngắn hạn mất đi.