Đụng độ chiến lược: BMW kêu gọi 'Made with Europe', phản đối quy định pin xe điện khắt khe của EU

Châu Âu đang tiến tới một cuộc đối đầu chính trị mang tính bước ngoặt về nơi sản xuất xe điện và pin của họ, cũng như do ai sản xuất. Một bên là Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp (IAA) do Ủy ban châu Âu đề xuất, yêu cầu xe điện nhận trợ cấp công hoặc hợp đồng mua sắm chính phủ phải được lắp ráp tại EU, với ít nhất 70% linh kiện (không bao gồm pin) có nguồn gốc từ EU và pin xe phải chứa nhiều linh kiện quan trọng sản xuất tại EU . Ở phía đối diện, Chủ tịch Hội đồng Giám sát BMW, Nicolas Peter, đã công khai kêu gọi châu Âu nghĩ theo hướng 'Made with Europe' — một khuôn khổ linh hoạt hơn cho phép các đối tác thương mại đáng tin cậy ngoài EU được tính vào các yêu cầu về hàm lượng nội địa .

Đây không chỉ là một cuộc tranh luận ngữ nghĩa nhỏ. Nó chạm đến trái tim của chiến lược công nghiệp EU vào thời điểm khoảng 50% pin sử dụng tại EU được nhập khẩu từ Trung Quốc, cùng với 94% mô-đun và tế bào quang điện mặt trời (solar PV) và khoảng 50% bộ biến tần . Các lĩnh vực chiến lược của IAA chiếm khoảng 15% sản lượng sản xuất của EU . Câu hỏi đặt ra là con đường tốt nhất để đạt được khả năng phục hồi (resilience) nên đi qua các yêu cầu nội địa hóa cứng nhắc hay thông qua các quan hệ đối tác chuỗi cung ứng linh hoạt.

Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp (IAA) của EU thực sự yêu cầu những gì?

Ủy ban châu Âu đã công bố đề xuất IAA (COM(2026) 100) vào ngày 4 tháng 3 năm 2026, sau nhiều lần trì hoãn . Đây là một quy định, nếu được thông qua, sẽ đặt điều kiện cho hỗ trợ công và mua sắm chính phủ dựa trên các yêu cầu cụ thể về nguồn gốc EU và lượng carbon thấp trong một số lĩnh vực chiến lược, bao gồm ô tô, pin, thép, xi măng và nhôm .

Đối với xe điện, các quy tắc được đề xuất rất chi tiết và được thực hiện theo lộ trình:

• Lắp ráp: Xe phải được lắp ráp hoàn toàn trong lãnh thổ EU .
• Linh kiện (không bao gồm pin): Ít nhất 70% giá xuất xưởng (ex-works price) của tất cả linh kiện xe, không bao gồm pin, phải có nguồn gốc EU .
• Linh kiện pin (Năm 1–3): Pin xe phải chứa ít nhất ba linh kiện pin chính cụ thể có nguồn gốc EU, bao gồm cả tế bào pin .
• Linh kiện pin (Sau năm 3): Yêu cầu này tăng lên ít nhất năm linh kiện pin chính cụ thể có nguồn gốc EU, bao gồm tế bào pin, vật liệu cathode hoạt tính và hệ thống quản lý pin .

Các yêu cầu này áp dụng cho bất kỳ chương trình hỗ trợ công nào dành cho xe, nghĩa là trợ cấp mua xe, ưu đãi thuế cho xe công ty và hợp đồng mua sắm công đều sẽ phải tuân thủ . Ủy ban đã đề xuất rằng các quốc gia thành viên áp dụng các quy tắc này cho 100% ngân sách quốc gia được phân bổ cho hỗ trợ công dành cho xe .

IAA cũng đặt ra các ngưỡng carbon thấp cho các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng: từ năm 2029, ít nhất 25% thép được sử dụng trong các dự án đủ điều kiện phải là thép carbon thấp, với các mục tiêu tương tự cho nhôm (25% carbon thấp và có nguồn gốc EU) và xi măng (5% carbon thấp và có nguồn gốc EU) .

Sự lựa chọn thay thế 'Made with Europe' của Nicolas Peter

Vào ngày 18 tháng 6 năm 2026, Reuters đưa tin Nicolas Peter, chủ tịch hội đồng giám sát của BMW, đã công khai kêu gọi châu Âu hướng tới 'Made with Europe' thay vì 'Made in Europe' cho nguồn cung địa phương . Ý tưởng là áp dụng một tiêu chuẩn linh hoạt hơn, theo đó các linh kiện và vật liệu có nguồn gốc từ các đối tác thương mại ngoài EU đáng tin cậy — có thể bao gồm các quốc gia mà EU có hiệp định thương mại tự do — có thể được tính vào các yêu cầu về nội địa hóa hoặc chuỗi cung ứng .

Khái niệm này không hoàn toàn mới. Bruegel, một tổ chức tư vấn chính sách kinh tế hàng đầu, trước đó đã đề xuất khuôn khổ 'Made with Europe', cho rằng Ủy ban châu Âu nên tránh các yêu cầu nội địa hóa cứng nhắc và thay vào đó xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt với các đối tác đáng tin cậy . Điều khiến sự can thiệp của Peter trở nên quan trọng là nó đến từ chủ tịch của một trong những nhà sản xuất ô tô lớn nhất châu Âu, thách thức trực tiếp hướng đi ưa thích của Ủy ban tại một thời điểm nhạy cảm trong quy trình lập pháp.

Những lo ngại rộng hơn của Peter, được thể hiện trong các cuộc phỏng vấn trước đó với tờ Die Zeit, bao gồm việc giá năng lượng cao là một rào cản đối với xe điện và các nhà máy sản xuất tế bào pin ở châu Âu tiêu thụ lượng điện tương đương một thị trấn nhỏ chỉ riêng cho các buồng gia nhiệt . Ông cũng cảnh báo rằng 'sự thay đổi không thể chỉ dựa vào luật pháp' và phản đối kế hoạch loại bỏ động cơ đốt trong ở hình thức hiện tại .

So sánh hai cách tiếp cận

Khía cạnh	'Made with Europe' (Peter / BMW)	'Made in EU' (IAA)
Phạm vi địa lý	Rộng hơn—có thể bao gồm các đối tác ngoài EU đáng tin cậy	Nghiêm ngặt, chỉ tính nguồn gốc EU
Quy tắc linh kiện	Linh hoạt, hoài nghi về các yêu cầu nội địa hóa cứng nhắc	70% giá trị xuất xưởng (không gồm pin) phải có nguồn gốc EU; yêu cầu lắp ráp toàn bộ tại EU
Yêu cầu về linh kiện pin	Hoài nghi về các quy tắc nội địa hóa cứng nhắc	Pin phải chứa 3 linh kiện nguồn gốc EU (Năm 1-3), tăng lên 5 (Sau năm 3)
Triết lý cốt lõi	Khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng thông qua tính linh hoạt, quan hệ đối tác và các hiệp định thương mại	Khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng thông qua năng lực sản xuất của EU, giảm sự phụ thuộc và sản xuất trong nước
Điều kiện nhận hỗ trợ công	Được cho là rộng hơn, có thể bao gồm xe có hàm lượng nội địa ngoài EU đáng kể	Áp dụng cho 100% ngân sách hỗ trợ xe quốc gia; xe không tuân thủ bị loại khỏi trợ cấp/mua sắm

IAA được xây dựng một cách rõ ràng như một phản ứng trước sự phụ thuộc chiến lược. Đề xuất của Ủy ban nêu rõ rằng 'khoảng 50% pin được sử dụng tại EU được nhập khẩu từ Trung Quốc' và mục tiêu của IAA là 'tăng cường năng lực sản xuất châu Âu và giảm sự phụ thuộc chiến lược' .

Nhà sản xuất ô tô nào ủng hộ bên nào?

Các nguồn tin hiện có không xác định bất kỳ nhà sản xuất ô tô lớn nào công khai ủng hộ các ngưỡng 'nguồn gốc EU' cụ thể của IAA. Tờ Financial Times đưa tin vào tháng 1 năm 2026 rằng các nhà sản xuất ô tô đã từ chối xác nhận một sáng kiến của ủy viên công nghiệp EU Stéphane Séjourné, người đã kêu gọi các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đồng ký một bài báo quan điểm ủng hộ các chính sách 'sản xuất tại châu Âu' .

Transport & Environment (T&E), một tổ chức phi chính phủ về môi trường, là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất các quy tắc nghiêm ngặt 'Made in EU'. Trong các tài liệu tham vấn từ tháng 11 năm 2025 và tháng 5 năm 2026, T&E lập luận rằng IAA nên yêu cầu chỉ những xe điện được sản xuất với pin và linh kiện địa phương mới có thể hưởng lợi từ trợ cấp mua xe và ưu đãi thuế, và các quy tắc nên áp dụng cho 'Sản xuất tại EU, không phải các đối tác hiệp định thương mại tự do' .

Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA) và quan điểm của từng công ty về ngưỡng 70% linh kiện cụ thể và các quy tắc về linh kiện pin không được ghi nhận trong các nguồn tin được trích dẫn. Tương tự, trong khi những phát biểu của Nicolas Peter về 'Made with Europe' được Reuters và các báo cáo tin tức khác xác nhận , các nguồn tin không xác nhận liệu các giám đốc điều hành khác của BMW hay các nhà sản xuất ô tô khác có chính thức ủng hộ khuôn khổ cụ thể này hay không.

Tình trạng lập pháp hiện tại của IAA

Theo các tài liệu gần đây nhất hiện có, IAA đang ở giai đoạn đầu của quy trình lập pháp thông thường của EU:

• Đề xuất: Ủy ban châu Âu đã công bố đề xuất IAA vào ngày 4 tháng 3 năm 2026, với mã hiệu COM(2026) 100 .
• Hội đồng: Hội đồng Liên minh châu Âu đã nhận được đề xuất vào cùng ngày. Các tài liệu của Hội đồng từ tháng 4 và tháng 5 năm 2026 cho thấy hồ sơ đang được xem xét, với Ủy ban Cạnh tranh của Hội đồng đang nghiên cứu văn bản .
• Nghị viện châu Âu: Đề xuất đã được chuyển đồng thời tới Ủy ban Thương mại Quốc tế (INTA), Ủy ban Công nghiệp, Nghiên cứu và Năng lượng (ITRE), và Ủy ban Thị trường Nội địa và Bảo vệ Người tiêu dùng (IMCO) theo Quy tắc 59 của Nghị viện .
• Các bước tiếp theo: Đề xuất phải trải qua quá trình đàm phán giữa Nghị viện và Hội đồng (ba bên - trilogues) trước khi được thông qua. Các điều khoản mua sắm vật tư chính dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2029 . Việc có hiệu lực dự kiến vào năm 2027–2028, tùy thuộc vào tốc độ đàm phán .

IAA đặt mục tiêu tăng tỷ trọng sản xuất công nghiệp trong GDP của EU lên 20% vào năm 2035, từ mức 14,3% vào năm 2024 .

Bối cảnh chiến lược sâu xa hơn

Cuộc tranh luận 'Made with Europe' và 'Made in EU' đang diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu khốc liệt trong lĩnh vực sản xuất công nghệ sạch. EU đang phản ứng không chỉ trước sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực pin và năng lượng mặt trời, mà còn trước Đạo luật Giảm lạm phát (Inflation Reduction Act) của Mỹ, vốn đưa ra các khoản trợ cấp đáng kể cho sản xuất năng lượng sạch trong nước . IAA là nỗ lực của EU nhằm tạo ra một lực kéo tương tự từ phía cầu cho các sản phẩm sản xuất tại châu Âu mà không cần chi tiêu trợ cấp trực tiếp ở mức tương đương.

Đề xuất này bao gồm các yếu tố quan trọng khác ngoài yêu cầu nội địa hóa ô tô: hợp lý hóa việc cấp phép thông qua một cửa kỹ thuật số, tăng cường sàng lọc đầu tư trực tiếp nước ngoài trong các lĩnh vực công nghệ mới nổi và các khu vực tăng tốc sản xuất công nghiệp . Nó kết nối với các luật hiện hành của EU bao gồm Đạo luật Công nghiệp Net-Zero và Đạo luật Nguyên liệu thô quan trọng .

Hình thức cuối cùng của IAA vẫn chưa chắc chắn. Bản thân Ủy ban được cho là đã bị chia rẽ về việc có nên mở rộng trạng thái 'Sản xuất tại EU' cho các đối tác hiệp định thương mại tự do hay không, với DG Trade (Tổng vụ Thương mại) thúc đẩy một cách tiếp cận rộng rãi hơn trong khi Ủy viên Công nghiệp Séjourné được cho là ủng hộ các quy tắc chặt chẽ hơn . Câu hỏi liệu 'Made with Europe' có trở thành một giải pháp thay thế chính thức hay chỉ là lời chỉ trích từ bên lề sẽ được giải quyết trong các cuộc đàm phán ba bên (trilogues) giữa Nghị viện, Hội đồng và Ủy ban.