Kế hoạch AI Gigafactory của EU: Từ Tầm nhìn 20 tỷ Euro đến Thực tế bị Thu hẹp

Ngân sách: Ít tiền hơn, Đến muộn hơn

• Giảm tài trợ trực tiếp từ EU: Liên minh châu Âu đã cam kết khoảng 4,1 tỷ euro dưới dạng trợ cấp trực tiếp, với các quốc gia thành viên chủ nhà dự kiến sẽ đóng góp thêm một khoản tương đương, nâng tổng nguồn vốn công lên khoảng 8,2 tỷ euro. Con số này thấp hơn nhiều so với mức 20 tỷ euro ban đầu .
• Lịch giải ngân hai giai đoạn: Các khoản tài trợ được lên kế hoạch giải ngân trong hai giai đoạn — năm 2028 và 2030. Các nhà phê bình cho rằng mốc thời gian này đồng nghĩa với việc nguồn tiền sẽ đến tay doanh nghiệp sau nhiều năm khi cơ sở hạ tầng đã trở nên cấp thiết, trong khi nhu cầu đào tạo mô hình AI hiện đang tăng tốc từng ngày .

Quy trình Đấu thầu Trì hoãn Liên tiếp

Quy trình đấu thầu chính thức đã bị trì hoãn nhiều lần:

• Dự kiến ban đầu là cuối năm 2025
• Bị đẩy lùi xuống "đầu năm 2026″ (tháng 1 hoặc tháng 2)
• Sau đó là tháng 5 năm 2026
• Gần đây nhất là đến tháng 7 năm 2026

Ủy ban châu Âu cũng đã nhiều lần trì hoãn việc công bố các tiêu chí chính thức cho các trung tâm dữ liệu, làm gia tăng sự bất ổn cho các nhà thầu .

Sự Quan tâm của Doanh nghiệp Bị Thu hẹp

Một lời kêu gọi bày tỏ sự quan tâm ban đầu vào tháng 6 năm 2025 đã thu hút tới 76 đề xuất từ 16 quốc gia thành viên, vượt xa mọi kỳ vọng . Tuy nhiên, khi sự bất ổn về ngân sách và sự chậm trễ liên tiếp diễn ra, con số đó đã giảm mạnh. Đến tháng 6 năm 2026, chỉ còn khoảng 10 nhà thầu nghiêm túc sẵn sàng cam kết theo các điều khoản hiện tại .

Bối cảnh Chủ quyền Công nghệ Rộng lớn hơn

Những trở ngại ở cấp độ gigafactory này đang diễn ra trong bối cảnh châu Âu ngày càng lo ngại sâu sắc về chủ quyền công nghệ.

• Gói Chủ quyền Công nghệ Châu Âu: Vào ngày 3 tháng 6 năm 2026, Ủy ban châu Âu đã thông qua một chiến lược toàn diện bao gồm chất bán dẫn (Đạo luật Chip 2.0), điện toán đám mây và AI (Đạo luật Phát triển Điện toán đám mây và AI), và mã nguồn mở — tất cả đều nhằm giảm sự phụ thuộc vào công nghệ bên ngoài châu Âu .
• Gói thầu 10 tỷ euro của liên danh Pháp: Vào tháng 5 năm 2026, một liên danh mang tên AION — bao gồm Iliad SA, Orange SA, công ty cổ phần tư nhân Ardian, EDF và các bên khác — đã nộp hồ sơ dự thầu trị giá 10 tỷ euro để xây dựng một khu trung tâm dữ liệu AI lớn tại Pháp. Đây là một trong những cam kết tư nhân đơn lẻ lớn nhất trong quy trình gigafactory và đại diện cho nỗ lực đáng kể của khu vực tư nhân nhằm lấp đầy khoảng trống do khu vực công để lại .
• Cảnh báo từ ngành công nghiệp: CEO của Nokia, Pekka Lundmark, đã công khai cảnh báo rằng châu Âu có nguy cơ tụt hậu không thể cứu vãn trong lĩnh vực AI nếu không đầu tư cơ sở hạ tầng nhanh hơn . Các nhà lãnh đạo công nghệ châu Âu khác cũng lên tiếng quan ngại.
• Chỉ trích từ các nhà lập pháp: Một số nghị sĩ Nghị viện châu Âu (MEP) đã đặt câu hỏi về nền tảng của kế hoạch. Nghị sĩ Đảng Xanh Đức Sergey Lagodinsky, ví dụ, đã phát biểu: "Không ai có thể giải thích cho tôi kế hoạch kinh doanh của họ với những gigafactory này là gì" .

Những Điểm Chưa Chắc Chắn Chính

• Số lượng nhà thầu còn lại chính xác và thời điểm cụ thể của đợt đấu thầu tiếp theo vẫn còn biến động .
• Cấu trúc "hai tầng với ba trung tâm lớn và bốn trung tâm nhỏ hơn" không được ghi lại một cách rõ ràng trong các nguồn tin chính thức của EU. Nó có thể phản ánh các dự báo của chuyên gia phân tích hoặc kế hoạch nội bộ chưa được xác nhận chính thức. Quy định của Hội đồng châu Âu (2026/150) và Câu hỏi thường gặp của EuroHPC JU mô tả một quy trình mua sắm chung cho "tối đa 5" gigafactory mà không chỉ rõ sự phân chia hai tầng .

Tóm lại, kế hoạch AI Gigafactory của EU đã bị thu hẹp đáng kể từ tầm nhìn 5 cơ sở với 20 tỷ euro thành một chương trình bị hạn chế hơn nhiều với khoản trợ cấp trực tiếp khoảng 4,1 tỷ euro, quy trình đấu thầu liên tục bị trì hoãn đến mùa hè năm 2026, và sự quan tâm của doanh nghiệp giảm mạnh từ 76 hồ sơ ban đầu xuống còn khoảng 10 nhà thầu khả thi. Những thất bại này trùng hợp với nỗ lực thúc đẩy chủ quyền công nghệ rộng lớn hơn của châu Âu, thể hiện qua Gói Chủ quyền Công nghệ tháng 6 năm 2026 và được nhấn mạnh bởi các cảnh báo từ ngành công nghiệp. Trong khi đó, gói thầu 10 tỷ euro của liên danh AION tại Pháp là một nỗ lực đáng kể của khu vực tư nhân nhằm lấp đầy khoảng trống do sự bất ổn của khu vực công gây ra.