NATO ấn định hiện đại hóa hạt nhân lần đầu tiên trong 19 năm: Bước ngoặt lịch sử dưới áp lực từ Mỹ

Lưu ý về thời điểm: Các sự kiện được mô tả dưới đây diễn ra trong hai cuộc họp Bộ trưởng Quốc phòng NATO riêng biệt — tháng 6 năm 2025 và tháng 6 năm 2026. Nhiều diễn biến quan trọng (quyết định hiện đại hóa hạt nhân của Nhóm Kế hoạch Hạt nhân - NPG, lời kêu gọi 'NATO 3.0' của Hegseth, đánh giá lực lượng Mỹ và con số chi tiêu 90 tỷ USD) đã được công bố tại Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng NATO ngày 18 tháng 6 năm 2026 tại Brussels, chứ không phải vào tháng 6 năm 2025. Cuộc họp NPG tháng 6/2025 chỉ là một bước đi hẹp hơn về năng lực lập kế hoạch.

Cuộc họp Nhóm Kế hoạch Hạt nhân (NPG) tháng 6/2025: Tăng cường năng lực lập kế hoạch

Tại cuộc họp NPG tháng 6 năm 2025, các bộ trưởng quốc phòng NATO đã phê duyệt các biện pháp nhằm tăng cường hơn nữa năng lực lập kế hoạch hạt nhân của liên minh để đảm bảo sự sẵn sàng của các đồng minh và nâng cao tính gắn kết cũng như linh hoạt của khả năng răn đe hạt nhân. Điều này đã được ghi nhận trong Báo cáo Thường niên năm 2025 của NATO . Đây là một bước tiến có ý nghĩa nhưng mang tính gia tăng — chứ không phải là quyết định hiện đại hóa sâu rộng xảy ra một năm sau đó.

Cuộc họp NPG tháng 6/2026: Thỏa thuận hiện đại hóa hạt nhân lần đầu tiên trong 19 năm

Vào ngày 18 tháng 6 năm 2026, các bộ trưởng quốc phòng NATO trong khuôn khổ NPG đã nhất trí hiện đại hóa năng lực hạt nhân của liên minh và tăng cường năng lực lập kế hoạch hạt nhân — đây là cam kết chung đầu tiên về hiện đại hóa khả năng răn đe hạt nhân của NATO trong 19 năm . Tuyên bố của NPG nhấn mạnh rằng "các lực lượng hạt nhân chiến lược của Liên minh vẫn là sự đảm bảo tối cao cho an ninh của các nước thành viên" và các bộ trưởng nhất trí "tiếp tục tăng cường sứ mệnh răn đe hạt nhân của NATO bằng cách hiện đại hóa các năng lực hạt nhân" . Quyết định được đưa ra trong bối cảnh Mỹ bắt đầu cắt giảm sự hiện diện quân sự thông thường ở châu Âu, nâng cao vai trò của răn đe hạt nhân .

'NATO 3.0' của Hegseth và Đánh giá Lực lượng Mỹ

Cũng tại hội nghị bộ trưởng ngày 18/6/2026, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã kêu gọi khởi động lại NATO với tên gọi 'NATO 3.0' — một sự trở lại kiểu "liên minh quân sự cứng rắn thực sự" lấy mô hình từ NATO 1.0 đã thắng trong Chiến tranh Lạnh, trong đó các đồng minh châu Âu dẫn đầu về phòng thủ quy ước . Hegseth tuyên bố một cuộc đánh giá kéo dài sáu tháng đối với lực lượng Mỹ ở châu Âu, kết quả sẽ phụ thuộc vào tốc độ các nước châu Âu đảm nhận trách nhiệm cho việc phòng thủ của chính họ . Ông cảnh báo rằng một số đồng minh sẽ "thất bại" trong cuộc đánh giá này và các khoản đóng góp tài chính của Mỹ cho NATO có thể phụ thuộc vào việc các đồng minh đáp ứng các mục tiêu chi tiêu quốc phòng . Mỹ cũng báo hiệu rằng họ sẽ không còn tự động cung cấp một số loại vũ khí quy ước trong một cuộc khủng hoảng, củng cố thông điệp về việc châu Âu phải tự cường .

Cam kết hạt nhân của Mỹ và Ngân sách Quốc phòng 1.500 tỷ USD

Mỹ cam kết duy trì vũ khí hạt nhân tại châu Âu như một phần của kiến trúc răn đe mở rộng của NATO, ngay cả khi nước này xem xét lại tư thế lực lượng quy ước . Một cách riêng biệt, chính quyền Trump đã đề xuất một ngân sách quốc phòng 1.500 tỷ USD cho năm tài khóa 2027 — mức tăng 50% so với mức trần 1.000 tỷ USD của năm tài khóa 2026 — mà Hegseth mô tả là 'một thông điệp gửi tới thế giới' về việc khôi phục sức mạnh quân sự của Mỹ .

Chi tiêu Quốc phòng châu Âu tăng vọt (hơn 90 tỷ USD)

Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã thông báo vào ngày 17–18 tháng 6 năm 2026 rằng các đồng minh châu Âu và Canada đã tăng đầu tư quốc phòng cốt lõi thêm hơn 90 tỷ USD trong năm 2025 so với năm 2024, mức tăng gần 20% . Đây là năm thứ hai liên tiếp có mức tăng ~20%, đưa tổng chi tiêu quốc phòng của châu Âu và Canada lên mức cao hơn 574 tỷ USD so với năm 2024 . Rutte nhấn mạnh đây là việc xây dựng 'một châu Âu mạnh mẽ hơn trong một NATO mạnh mẽ hơn' và kêu gọi một 'bước nhảy vọt về lượng' (quantum leap) hướng tới mục tiêu chi tiêu quốc phòng mới là 5% GDP .

Bảng tóm tắt

Diễn biến	Thời điểm	Chi tiết chính
Cải thiện năng lực lập kế hoạch hạt nhân NPG	Tháng 6/2025	Phê duyệt các biện pháp tăng cường năng lực hoạch định hạt nhân
Thỏa thuận hiện đại hóa hạt nhân NPG	18/6/2026	Cam kết hiện đại hóa hạt nhân đầu tiên trong 19 năm
Kêu gọi 'NATO 3.0'	18/6/2026	Hegseth: Châu Âu phải dẫn đầu phòng thủ quy ước
Đánh giá lực lượng Mỹ tại châu Âu	18/6/2026	Đánh giá 6 tháng; kết quả gắn với chia sẻ gánh nặng của đồng minh
Cam kết hạt nhân của Mỹ	18/6/2026	Mỹ duy trì vũ khí hạt nhân tại châu Âu
Ngân sách quốc phòng Mỹ 1.500 tỷ USD (FY2027)	Đề xuất năm 2026	Tăng 50% so với FY2026
Châu Âu & Canada +90 tỷ USD chi tiêu quốc phòng (2025)	Công bố tháng 6/2026	Tăng gần 20% so với năm 2024