PetroChina và IOC vẫn không thể thuê tàu chở dầu thô Iraq sau thỏa thuận Hormuz: Vì sao?

Các nhà bảo lãnh phát hành sẽ không đưa phí bảo hiểm trở lại mức bình thường cho đến khi các quan sát viên độc lập xác nhận việc đi lại an toàn, thông suốt qua nhiều chuyến quá cảnh liên tiếp . Quá trình đó thậm chí còn chưa bắt đầu.

Sinokor đã 'thâu tóm' thị trường VLCC ngay cả trước khi chiến tranh bắt đầu

Hãng tàu Sinokor Merchant Marine của Hàn Quốc đã thực hiện chiến dịch mua tàu VLCC mạnh mẽ nhất trong lịch sử ngành hàng hải vào đầu năm 2026. Chỉ trong những tuần đầu tiên của tháng 1, Sinokor đã mua 35 trong số 45 tàu VLCC được bán trên toàn cầu, chiếm 78% tổng khối lượng giao dịch, gần như hấp thụ gần như toàn bộ thanh khoản thị trường có sẵn . Đến cuối tháng 2, Sinokor kiểm soát khoảng 118–120 tàu VLCC, tương đương khoảng 17% đội tàu VLCC chính thống và ước tính một phần ba đội tàu VLCC được giao dịch trên toàn cầu .

Việc hợp nhất này đã làm giảm đáng kể số lượng tàu VLCC tuân thủ và có sẵn trên thị trường cho các hợp đồng thuê tàu giao ngay (spot charter). Thời điểm diễn ra thật tồi tệ: Sinokor đã 'khóa chặt' đội tàu tuân thủ ngay trước khi việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến nhu cầu về chính những con tàu này tăng vọt .

118 tàu chở dầu mắc kẹt không thể rời đi ngay lập tức

Ước tính có 118 tàu chở dầu vẫn đang bị mắc kẹt bên trong Vịnh Ba Tư, không thể di chuyển kể từ khi cuộc khủng hoảng bắt đầu . Các tàu này không thể bắt đầu rời đi cho đến khi các hành lang an toàn được xác nhận, một quá trình dự kiến sẽ mất ít nhất 15 ngày sau khi thỏa thuận chính thức được ký kết tại Geneva vào ngày 19/6 . Ngay cả khi rời đi được, chúng cũng sẽ không có sẵn ngay lập tức cho các chuyến hàng Basrah mới vì hầu hết đã có hợp đồng hoặc vướng mắc về bảo hiểm và hậu cần thủy thủ đoàn .

Giá thuê tàu VLCC vẫn gần mức cao kỷ lục

Bất chấp thỏa thuận hòa bình, giá cước thuê tàu VLCC giao ngay tính đến ngày 17/6 vẫn cao hơn khoảng 106% so với mức trước xung đột . Lượng tàu mắc kẹt quá lớn và sự thiếu hụt cơ cấu về số lượng tàu tuân thủ có sẵn khiến cho sự sụp đổ giá cước mà các nhà phân tích dự đoán đã không xảy ra . Trước xung đột, thu nhập từ tàu VLCC trên tuyến Trung Đông đến Trung Quốc đã tăng vọt từ khoảng 79.000 USD/ngày vào tháng 1 năm 2026 lên 218.000 USD/ngày vào cuối tháng 2, và đạt mức cao nhất mọi thời đại là 424.000 USD/ngày vào đầu tháng 3 . Những mức giá này sẽ không giảm nhanh.

Hệ thống xuất khẩu của Iraq đang hoạt động 'hết hơi'

Sản lượng dầu phía Nam Iraq đã giảm tới 70–80% trong cuộc khủng hoảng, từ khoảng 3,3 triệu thùng/ngày (bpd) xuống còn khoảng 900.000 bpd vào tháng 3 . Đến đầu tháng 6, sản lượng đang phục hồi về mức 1 triệu bpd, nhưng kho chứa đã đầy, cơ sở hạ tầng bị hư hỏng chưa được sửa chữa hoàn toàn và lịch trình khởi động lại rất hỗn loạn . Người đứng đầu Công ty Dầu mỏ Basra của Iraq cho biết về mặt lý thuyết, xuất khẩu có thể quay trở lại 3,4 triệu bpd trong vòng một tuần sau khi Hormuz mở cửa trở lại, nhưng giả định đó dựa trên một quá trình phục hồi suôn sẻ, không tính đến thiệt hại vật chất, tình trạng thiếu nhân công và nguy cơ về chất lượng dầu thô tồn kho .

Eo biển Hormuz vẫn còn mìn

Việc bình thường hóa thể chất của eo biển Hormuz là một quá trình riêng biệt và chậm hơn nhiều so với thỏa thuận chính trị . Tuyến đường thủy đã bị gài mìn dày đặc trong cuộc xung đột và các hoạt động rà phá mìn của hải quân vẫn chưa hoàn thành. Các nhà khai thác tàu không muốn đưa những tàu VLCC đắt tiền (trị giá 80–200 triệu USD mỗi chiếc) vào một tuyến đường có thể vẫn còn mìn, vật liệu nổ chưa phát nổ hoặc mảnh vỡ .

Bất khả kháng và cuộc tìm kiếm giải pháp thay thế

IOC đã phải tuyên bố bất khả kháng (force majeure) đối với các lô hàng dầu Iraq, một bước đi hiếm hoi cho thấy sự gián đoạn chuỗi cung ứng được công nhận là vượt quá tầm kiểm soát của công ty . Tập đoàn Sinochem của Trung Quốc cũng đang tích cực tìm kiếm tàu chở dầu, cho thấy tình trạng thiếu hụt đang ảnh hưởng rộng rãi đến những người mua châu Á . IOC đã phát hành đấu thầu để thuê một tàu chở khí rất lớn (VLGC), một tàu chở dầu Suezmax và một tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC) — đây là những đấu thầu đầu tiên kể từ thỏa thuận hòa bình — nhưng việc đảm bảo có tàu vẫn còn khó khăn .

Thỏa thuận hòa bình đã dỡ bỏ lệnh phong tỏa pháp lý. Nhưng nó không thể rà phá mìn, định giá lại bảo hiểm, giải phóng các con tàu mắc kẹt, tăng công suất xuất khẩu của Iraq, hay đảo ngược sự thống trị thị trường của Sinokor. Thị trường vận tải biển đang bị mắc kẹt giữa 'đèn xanh' chính trị và một thực tế hoạt động thể chất vẫn còn 'đèn đỏ'.