Nguyên nhân nào khiến MSCI China Index suýt rơi vào bear market, cổ phiếu nào là 'thủ phạm', và tại sao chỉ số STAR 50 nội địa lại đi ngược xu hướng?

Tương phản mạnh mẽ: Chỉ số STAR 50 nội địa bùng nổ

Trong khi chỉ số MSCI China (offshore) lao dốc, chỉ số SSE STAR 50 Index trên sàn Thượng Hải (gồm 50 cổ phiếu lớn nhất trên Sàn Giao dịch Khoa học và Công nghệ Thượng Hải) lại ghi nhận một cú bứt phá ấn tượng. Vào ngày 17 tháng 6 năm 2026, chỉ số STAR 50 tăng vọt 4,69% lên mức đóng cửa 1.840,82 điểm . Thậm chí trong tuần trước đó, ngày 11/6, chỉ số này cũng đã tăng 0,62% .

Hiệu suất tổng thể của chỉ số STAR 50 từ đầu năm 2026 cũng rất mạnh mẽ. Theo số liệu của quỹ ETF Bosera STAR 50 Index, lợi nhuận trong 1 năm lên tới +89,79%, lợi nhuận 6 tháng là +22,99% và lợi nhuận 3 tháng là +36,55% tính đến giữa năm 2026 .

Nguyên nhân cốt lõi của sự khác biệt: Chỉ số STAR 50 có tỷ trọng lớn tập trung vào các công ty công nghệ phần cứng, bán dẫn và thiết kế chip trong nước – đúng những lĩnh vực mà dòng vốn toàn cầu đang đổ vào. Như nhận định của JPMorgan, các chỉ số nội địa được hưởng lợi từ quá trình nâng cấp công nghiệp và xu hướng công nghệ phần cứng, trong khi chỉ số MSCI China offshore bị chi phối bởi các 'ông lớn' internet và tiêu dùng vốn thiếu sự tiếp xúc trực tiếp với lĩnh vực phần cứng AI .

Bối cảnh rộng hơn: Dòng vốn AI, phần cứng và sức mua yếu

Sự phân hóa giữa các 'gã khổng lồ' internet Trung Quốc và các thị trường phần cứng như Đài Loan, Hàn Quốc phản ánh một sự thay đổi cơ bản trong chu kỳ đầu tư AI:

• Dòng vốn AI đổ vào các nút thắt phần cứng. Goldman Sachs ước tính chi tiêu vốn của các nhà cung cấp đám mây siêu lớn (hyperscalers) của Mỹ cho trung tâm dữ liệu có thể lên tới 750 tỷ USD vào năm 2026, trong đó 60–70% dành cho AI phần cứng — phần lớn được sản xuất tại châu Á . Đài Loan (TSMC, xưởng đúc chip) và Hàn Quốc (Samsung, SK Hynix, bộ nhớ/HBM) là những bên hưởng lợi chính .

• Thị trường Đài Loan và Hàn Quốc bùng nổ. Dữ liệu từ HSBC cho thấy Đài Loan và Hàn Quốc đã vượt qua một số sàn giao dịch phương Tây lâu đời về vốn hóa thị trường toàn cầu . Chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng hơn 80% từ đầu năm, và chỉ số Taiex của Đài Loan liên tục phá kỷ lục nhờ các cổ phiếu như TSMC, Samsung, và SK Hynix . Như một chiến lược gia của Goldman Sachs đã nhận xét, xu hướng AI phần cứng là động lực chính thúc đẩy những thị trường này .

• Cổ phiếu internet niêm yết offshore của Trung Quốc bị 'bỏ quên'. Các tập đoàn như Alibaba, Tencent, Meituan và JD.com chủ yếu là các doanh nghiệp quảng cáo, thương mại điện tử và dịch vụ đám mây, phụ thuộc vào chi tiêu tiêu dùng tự do tại Trung Quốc. Với tâm lý tiêu dùng yếu và những khó khăn kinh tế trong nước, các công ty này thiếu tác nhân tăng trưởng doanh thu trực tiếp từ phần cứng AI, điều mà các đối thủ Đài Loan và Hàn Quốc đang có .

• Sức mua yếu của người tiêu dùng là 'gánh nặng'. Chỉ số MSCI China không chỉ chịu áp lực từ làn sóng xoay vốn AI mà còn từ việc đà tăng trước đó đang suy yếu và những lo ngại mới về tăng trưởng kinh tế và nhu cầu tiêu dùng của Trung Quốc . Các chỉ số nội địa như CSI 300 (tăng 2% từ đầu năm) đã trụ vững hơn vì bao gồm cả cổ phiếu phần cứng và công nghiệp, nhưng chỉ số offshore lại phụ thuộc quá nhiều vào các cổ phiếu internet tiêu dùng .

• Vị thế dẫn đầu AI trong khu vực bị phân hóa. Theo nhận định của Franklin Templeton và UOB Asset Management, chuỗi giá trị AI đang chuyển dịch từ các công ty phát triển mô hình AI của Mỹ sang các nhà cung cấp phần cứng châu Á. Đài Loan và Hàn Quốc nắm giữ các 'nút thắt cổ họng' quan trọng về sản xuất chip và bộ nhớ . Trung Quốc đang xây dựng hệ thống hạ tầng AI tự chủ trong nước (mang lại lợi ích cho STAR 50), nhưng các tập đoàn niêm yết offshore của nước này lại bị ngắt kết nối cơ bản khỏi quá trình xây dựng đó .

Bảng so sánh sự phân hóa

Kết luận

Sự kiện thị trường chứng khoán tháng 6/2026 là một minh họa rõ nét về cách dòng vốn toàn cầu đang định giá lại các cơ hội đầu tư AI. Trong khi các cổ phiếu internet tiêu dùng của Trung Quốc niêm yết offshore đang phải vật lộn với khó khăn kinh tế vĩ mô và dòng vốn rút ra, thì các công ty phần cứng và bán dẫn (cả trong nước như trên sàn STAR 50, và khu vực như Đài Loan, Hàn Quốc) lại là tâm điểm của làn sóng đầu tư mới. Sự phân hóa này không chỉ là nhất thời mà phản ánh một sự thay đổi cấu trúc sâu sắc trong chuỗi giá trị AI toàn cầu, nơi các nhà sản xuất phần cứng đang trở thành những người hưởng lợi chính, bất chấp bức tranh ảm đạm của nền kinh tế tiêu dùng Trung Quốc.