Sai lầm 31,7 tỷ USD của FTX: Bán rẻ cổ phần Cursor và Anthropic khiến chủ nợ mất trắng cơ hội 'đổi đời'

Cursor: Món đầu tư 200.000 USD thành 3 Tỷ USD dang dở

Tháng 4/2022, Alameda Research — nhánh giao dịch của FTX — đầu tư 200.000 USD vào Anysphere, công ty đứng sau trình chỉnh sửa mã AI Cursor, mua được khoảng 5% cổ phần ở mức định giá 4 triệu USD . Một năm sau, khi FTX phá sản, khối tài sản do tòa án chỉ định đã bán món cổ phần đó với đúng giá 200.000 USD .

Vào tháng 4/2026, SpaceX của Elon Musk tuyên bố đạt thỏa thuận mua lại Cursor với mức định giá 60 tỷ USD . 5% cổ phần đó lúc này sẽ đáng giá khoảng 3 tỷ USD — một khoản lợi nhuận gấp 15.000 lần thuộc về người mua chứ không đến tay các chủ nợ của FTX .

Anthropic: Từ 1,3 Tỷ USD lên hơn 30 Tỷ USD

FTX đầu tư khoảng 500 triệu USD vào Anthropic vào năm 2021, mua được gần 8% cổ phần của công ty AI đứng sau chatbot Claude . Trong năm 2024, khối tài sản phá sản đã bán số cổ phần này trong hai đợt với tổng số tiền khoảng 1,3 tỷ USD: khoảng 884 triệu USD vào tháng 3 cho một tập đoàn bao gồm các quỹ đầu tư quốc gia Abu Dhabi, và thêm 452 triệu USD vào tháng 6 .

Định giá của Anthropic sau đó đã tăng vọt lên 380 tỷ USD sau vòng gọi vốn Series G . Ở mức định giá đó, 8% cổ phần tương tự đáng giá hơn 30 tỷ USD . Khoảng cách giữa giá bán và giá trị hiện tại là khoảng 28,7 tỷ USD .

Tại sao khối tài sản phá sản không thể cứ giữ lại?

Dễ dàng gọi những vụ bán này là sai lầm, nhưng khối tài sản phá sản của FTX không thể tự do giữ các vị thế đầu tư mạo hiểm để chờ lợi nhuận cao hơn. Một số ràng buộc về cấu trúc đã buộc phải thanh lý.

1. Nhu cầu tiền mặt tức thời của Thủ tục Phá sản Chương 11. FTX nộp đơn xin bảo hộ Chương 11 vào ngày 11/11/2022 sau một cuộc khủng hoảng thanh khoản nghiêm trọng . Khối tài sản cần tiền mặt ngay lập tức để vận hành thủ tục phá sản, chi trả phí chuyên nghiệp và phân phối cho chủ nợ — các khoản đầu tư mạo hiểm kém thanh khoản không thể giải quyết các hóa đơn này .

2. Nghĩa vụ ủy thác tối đa hóa giá trị thu hồi. Trong quy trình Chương 11 có sự giám sát của tòa án, nhiệm vụ của khối tài sản là giải quyết các yêu cầu của chủ nợ, chứ không phải đầu cơ vào các công ty tư nhân ở giai đoạn đầu . Việc nắm giữ các vị thế tập trung, rủi ro cao để chờ đợi lợi nhuận trong tương lai không chắc chắn sẽ rất khó bảo vệ trước tòa và các chủ nợ .

3. Rủi ro tập trung và biến động. Khối tài sản nắm giữ các tài sản kém thanh khoản, khó định giá. Các tòa án phá sản đã nghe lời khai của chuyên gia về tính kém thanh khoản và rủi ro cố hữu của các khoản nắm giữ như vậy trong các tranh chấp tài sản liên quan đến FTX, khiến việc tiền tệ hóa nhanh chóng dễ bảo vệ hơn là giữ lại các cược lớn, không đa dạng hóa .

4. Sự giám sát của tòa án và chủ nợ. Tòa án phá sản Delaware giám sát mọi quyết định quan trọng, và một ủy ban chủ nợ tham gia tích cực vào quá trình tố tụng . Cấu trúc này không cho phép đặt cược đầu tư mạo hiểm mở — khối tài sản cần sự chấp thuận của tòa án để giữ thay vì bán .

5. Không có công cụ nắm giữ khả thi. Thủ tục Chương 11 được thiết kế để quản lý các yêu cầu và phân phối giá trị, chứ không phải hoạt động như một quỹ đầu tư mạo hiểm dài hạn . Việc phân phối cổ phiếu công ty tư nhân cho hàng triệu chủ nợ hoặc duy trì một danh mục đầu tư trong nhiều năm là không khả thi .

Bức tranh toàn cảnh

Một phân tích đã chỉ ra tổng lợi nhuận bị bỏ lỡ từ các vụ bán tháo bắt buộc của FTX — bao gồm Anthropic, Cursor và các vị thế khác — là hơn 35 tỷ USD . Riêng các khoản đầu tư vào Cursor và Anthropic đã chiếm phần lớn con số đó .

Mặc dù khối tài sản thu hồi được khoảng 1,5 tỷ USD từ việc bán hai cổ phần này — nhiều hơn giá vốn ban đầu — nhưng khoản lợi nhuận bỏ lỡ là rất lớn. Đối với các chủ nợ của FTX, đó là một lời nhắc nhở đau đớn: trong thủ tục Chương 11, nghĩa vụ pháp lý là tối đa hóa giá trị thu hồi hiện tại, và điều đó có thể phải trả giá bằng những cơ hội của tương lai.