Vì sao chính quyền Trump ra lệnh đóng cửa AI Claude Fable 5 và Mythos 5 của Anthropic?

Vào ngày 12 tháng 6 năm 2026, chính quyền Trump đã ra lệnh cho Anthropic ngay lập tức vô hiệu hóa các mô hình AI mới phát hành của mình là Claude Fable 5 và Mythos 5 đối với mọi công dân nước ngoài trên toàn thế giới — bao gồm cả những nhân viên người nước ngoài đang làm việc tại chính Anthropic. Chỉ thị, được Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick gửi lúc 5:21 chiều theo giờ miền Đông nước Mỹ (ET), đã buộc công ty phải đưa cả hai mô hình ngoại tuyến cho tất cả khách hàng . Điều gì đã kích hoạt hành động mạnh tay này? Câu trả lời bắt nguồn từ một công ty viễn thông Hàn Quốc: SK Telecom (SKT).

Điều gì đã kích hoạt lệnh cấm

Nguyên nhân trực tiếp: Quyền truy cập sớm của SK Telecom

Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Nhà Trắng được kích hoạt sau khi Anthropic cho SK Telecom, một công ty viễn thông Hàn Quốc, truy cập sớm, trước khi phát hành chính thức vào Fable 5 và Mythos 5. Các quan chức Mỹ nghi ngờ công ty này có mối liên hệ với Trung Quốc . Theo The Washington Post, chính quyền đã nhận được danh sách 111 tổ chức được cấp quyền truy cập sớm vào Mythos và đã phê duyệt. Nhưng Anthropic sau đó tiết lộ rằng khoảng 50 thực thể bổ sung — bao gồm cả SK Telecom — đã được cấp quyền truy cập mà không có sự chấp thuận đầy đủ của Nhà Trắng .

Nhà Trắng lo ngại rằng một "thực thể liên kết với Trung Quốc" có thể đã truy cập vào các mô hình tiên tiến, làm gia tăng nguy cơ chưng cất mô hình (sao chép năng lực của mô hình) và chuyển giao công nghệ cho Trung Quốc .

Nguyên nhân thứ cấp: Lỗ hổng jailbreak

Ngay sau khi Fable 5 được phát hành, một lỗ hổng "jailbreak" (vượt rào) đã được phát hiện, có khả năng vượt qua các biện pháp bảo vệ của mô hình. Giám đốc điều hành (CEO) của Anthropic, Dario Amodei, thừa nhận rằng các lỗ hổng tương tự tồn tại trong "phần lớn các mô hình AI được phát hành" trong sáu tháng qua . Một quan chức cấp cao của chính quyền Trump mô tả cách xử lý vấn đề của Anthropic là "sự liều lĩnh" và đã góp phần vào quyết định này .

Phản ứng của chính phủ

Chỉ thị từ Bộ Thương mại không cho Anthropic thời gian để thực hiện các biện pháp hạn chế hẹp hơn. Công ty kết luận rằng cách khả thi duy nhất để tuân thủ là vô hiệu hóa cả hai mô hình cho tất cả người dùng — bao gồm cả công dân Mỹ — vì họ thiếu các công cụ xác minh quốc tịch theo thời gian thực .

SK Telecom: Công ty nằm ở trung tâm của tranh chấp

Nhiều hãng truyền thông Hàn Quốc và quốc tế, trích dẫn Washington Post và các quan chức chính phủ, xác nhận rằng "công ty viễn thông Hàn Quốc bị nghi ngờ có liên hệ với Trung Quốc" là SK Telecom (SKT) . SK Telecom đã bác bỏ mạnh mẽ mọi liên quan đến Trung Quốc. Trong một tuyên bố được Kyunghyang Shinmun đưa tin, SKT cho biết: "Chúng tôi hoàn toàn không có liên hệ gì với Trung Quốc" . Công ty cho rằng mình đang bị liên lụy một cách bất công dựa trên sự nghi ngờ hơn là bằng chứng.

Hậu quả lan rộng trong ngành viễn thông Hàn Quốc

Sự tiết lộ này đã khiến toàn bộ ngành viễn thông Hàn Quốc phải cảnh giác cao độ, các công ty trong ngành lo sợ bị kết tội một cách oan uổng và sự đóng băng trong các quan hệ đối tác AI với các công ty Mỹ . Truyền thông Hàn Quốc đưa tin rằng vụ việc này nêu bật cách các công ty Hàn Quốc đang vận hành quan hệ đối tác AI với các công ty Mỹ giờ đây phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn đối với các mối quan hệ kinh doanh với Trung Quốc của họ . Một số nhà phân tích cảnh báo điều này có thể ngăn cản các công ty viễn thông và công nghệ Hàn Quốc tìm kiếm quyền truy cập sớm vào các mô hình AI tiên tiến của Mỹ.

Tờ Korea Times đưa tin rằng tình tiết này nhấn mạnh cách "các công cụ AI tiên tiến đã thực sự trở thành tài sản chiến lược chịu sự kiểm soát xuất khẩu của chính phủ," thúc đẩy lời kêu gọi ở Seoul về "chủ quyền AI" lớn hơn để giảm sự phụ thuộc vào các mô hình của Mỹ .

Các cuộc đàm phán đang diễn ra giữa Anthropic và chính quyền Trump

Anthropic ngay lập tức cử các nhân viên kỹ thuật cấp cao đến Washington vào cuối tuần từ ngày 13-14 tháng 6 để đàm phán khẩn cấp . Tờ Wall Street Journal đưa tin rằng Anthropic đang "chạy đua để giải quyết" tranh chấp và tham gia tích cực với các quan chức chính quyền để dỡ bỏ các hạn chế .

Các cuộc đàm phán tập trung vào việc chứng minh rằng Anthropic có thể thực hiện các biện pháp bảo vệ kỹ thuật — chẳng hạn như xác minh quốc tịch theo thời gian thực và kiểm soát truy cập mô hình — sẽ đáp ứng các mối quan ngại về an ninh quốc gia của chính phủ mà không yêu cầu ngừng hoạt động hoàn toàn . Một quan chức cấp cao của chính quyền Trump nói với Fox Business rằng đã có "các cuộc đàm phán đang diễn ra về việc khắc phục các lỗ hổng với Fable 5," nhưng chính quyền vẫn giữ quan điểm rằng "sự liều lĩnh" của Anthropic đã biện minh cho hành động này .

Trong một động thái song song đáng chú ý, Anthropic đã khai trương một văn phòng mới tại Seoul vào ngày 17 tháng 6 và công khai tuyên bố rằng họ kỳ vọng các hạn chế xuất khẩu sẽ sớm được dỡ bỏ, báo hiệu sự tự tin rằng một giải pháp đang trong tầm tay . Các giám đốc điều hành của Anthropic coi vấn đề "jailbreak" là một vấn đề phổ biến của ngành, đánh giá thấp mức độ nghiêm trọng của nó .

Tác động rộng hơn đối với lòng tin quốc tế và khả năng tiếp cận AI

AI như một tài sản chiến lược: Lệnh này đánh dấu lần đầu tiên chính phủ Mỹ sử dụng kiểm soát xuất khẩu để cấm công dân nước ngoài — bao gồm cả nhân viên nước ngoài của chính công ty — truy cập vào một mô hình AI thương mại. Điều này đặt ra tiền lệ rằng các khả năng AI tiên tiến được đối xử như công nghệ hạt nhân hoặc chất bán dẫn tiên tiến .

Xói mòn lòng tin với các đồng minh: Quyết định này nhắm trực tiếp vào một công ty Hàn Quốc (một đồng minh quan trọng của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương), gây ra bất ổn ngoại giao. Các nhà phân tích tại Seoul lập luận rằng tình tiết này có thể thúc đẩy các quốc gia đồng minh tăng tốc phát triển AI trong nước, lo sợ rằng ngay cả các đối tác đáng tin cậy cũng có thể bị cắt đứt khỏi các công cụ AI của Mỹ bất cứ lúc nào .

Phân mảnh AI toàn cầu: Các chuyên gia được trích dẫn trong nhiều báo cáo cảnh báo rằng loại hạn chế tiếp cận đơn phương này sẽ đẩy nhanh quá trình balkan hóa AI — với Mỹ, Trung Quốc và các khối đồng minh, mỗi bên phát triển các hệ sinh thái AI riêng biệt đằng sau các bức tường lửa quốc gia .

Tác động đến mô hình kinh doanh của Anthropic: Anthropic, công ty đã từng kêu gọi quản lý AI trong quá khứ, giờ đây lại bị tổn thương bởi các quy định đi "xa hơn nhiều" so với dự kiến . Khả năng bán dịch vụ AI doanh nghiệp cho khách hàng quốc tế — bao gồm cả các đồng minh — của công ty hiện đang bị nghi ngờ trừ khi đạt được một khuôn khổ đàm phán.

Lệnh ngày 12 tháng 6 trực tiếp được kích hoạt bởi việc Anthropic chia sẻ trước khi phát hành với SK Telecom, mà Nhà Trắng coi là rủi ro liên quan đến Trung Quốc. SK Telecom phủ nhận mọi quan hệ với Trung Quốc. Hậu quả đã làm xáo trộn lĩnh vực viễn thông Hàn Quốc, Anthropic đang trong các cuộc đàm phán khẩn cấp để khôi phục quyền truy cập, và những tác động rộng hơn chỉ ra một bối cảnh AI toàn cầu bị chia rẽ, nơi lòng tin — ngay cả giữa các đồng minh — không còn là điều mặc nhiên.