Giải mã World Cup 2026: Thể thức 48 đội thực sự vận hành ra sao – và vì sao FIFA làm vậy

Thay đổi lớn nhất nằm ở cách xác định đội đi tiếp. Thay vì chỉ có hai đội đứng đầu mỗi bảng giành vé vào vòng trong, 12 đội nhất bảng, 12 đội nhì bảng và 8 đội xếp thứ ba có thành tích tốt nhất sẽ cùng tiến vào một vòng đấu hoàn toàn mới mang tên Vòng 32 đội (Round of 32) . Từ vòng này trở đi, giải đấu sẽ theo thể thức loại trực tiếp quen thuộc: Vòng 16 đội, Tứ kết, Bán kết và Chung kết.

Với các đội vào sâu nhất, hành trình chinh phục cúp vàng giờ đây đòi hỏi 8 trận đấu thay vì 7 – một lịch trình khốc liệt hơn với thêm một trận đấu sống còn .

Giải đấu qua những con số

Quy mô của World Cup 2026 đánh dấu sự đoạn tuyệt hoàn toàn với các kỳ World Cup từ năm 1998, thời điểm thể thức 32 đội được giới thiệu.

Giải đấu sẽ diễn ra từ ngày 11 tháng 6 đến ngày 19 tháng 7 năm 2026, trải dài trên 16 thành phố đăng cai tại Hoa Kỳ, Canada và Mexico .

Vì sao FIFA mở rộng – Hòa nhập toàn cầu, hay vụ ‘hốt bạc’ tỷ đô?

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã công khai định hình việc mở rộng lên 48 đội như một sứ mệnh “hòa nhập toàn cầu”, lập luận rằng nhiều suất dự World Cup hơn sẽ thắp lên “cơn sốt bóng đá” tại những quốc gia chưa từng vượt qua vòng loại và vốn không có cơ hội góp mặt . Về mặt chính thức, mục tiêu là “làm cho trận đấu thực sự mang tính toàn cầu” và tạo cơ hội cho những quốc gia “chưa bao giờ dám mơ” tới điều đó .

Thực tế cạnh tranh thì phức tạp hơn nhiều. Việc mở rộng cũng đồng nghĩa với việc phân phối thêm suất tham dự cho các liên đoàn châu lục – những tổ chức có quyền bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử của FIFA. Đây là một động thái mà giới chỉ trích mô tả là mang động cơ chính trị, chứ không đơn thuần dựa trên thành tích chuyên môn .

Tuy nhiên, sự đồng thuận áp đảo từ giới phân tích là việc mở rộng về cơ bản là một quyết định thương mại. Bằng cách thêm 40 trận đấu, FIFA tăng đáng kể “lượng hàng” của mình – nhiều bản quyền phát sóng hơn để bán, nhiều gói tài trợ hơn và hàng triệu vé xem đấu. Logic tài chính rất đơn giản: càng nhiều trận, càng nhiều tiền . Ngay từ giai đoạn lên kế hoạch năm 2016, các dự báo nội bộ của FIFA cho thấy thể thức 48 đội sẽ tạo ra khoảng 6,5 tỷ đô la Mỹ doanh thu, so với mức 5,5 tỷ đô la dự kiến cho giải đấu 32 đội tại Nga năm 2018 – một mức tăng tiềm năng lên tới 1 tỷ đô la .

Giới phê bình gọi đây là một “cú hốt bạc” được ngụy trang dưới lớp vỏ của sự hòa nhập .

Những chỉ trích gay gắt nhất: Chất lượng, tải trọng và sức ép

Thể thức mở rộng đã hứng chịu làn sóng chỉ trích từ nhiều phía:

• Làm loãng chất lượng: Nhiều đội hơn đồng nghĩa với nhiều cặp đấu chênh lệch hơn ở vòng bảng. Phe phản đối cho rằng việc mở rộng làm suy yếu tiêu chuẩn cạnh tranh vốn làm nên sự đặc biệt của World Cup, và giải đấu chỉ thực sự trở nên hấp dẫn từ vòng knock-out .
• Gánh nặng cầu thủ: Trận đấu thêm cho các đội vào chung kết càng làm dày thêm lịch thi đấu bóng đá vốn đã quá tải. Các ngôi sao hàng đầu giờ phải cày ải 8 trận cường độ cao trong một khoảng thời gian ngắn, làm tăng nguy cơ chấn thương và kiệt sức .
• Sức ép hậu cần và môi trường: Tổ chức 104 trận đấu trên khắp ba quốc gia làm tăng đáng kể lượng khí thải carbon và sự phức tạp về hậu cần – một điểm mà giới chỉ trích cho rằng làm suy yếu những lời hoa mỹ về sự bền vững của FIFA .
• Chính trị hóa các suất tham dự: Động thái này trao thêm vé dự World Cup cho các liên đoàn châu lục có lá phiếu ủng hộ ban lãnh đạo FIFA, làm dấy lên câu hỏi liệu đây là một cải cách thể thao thực sự hay chỉ là cuộc trao đổi mang tính giao dịch: đổi vé tham dự lấy lòng trung thành chính trị .

Bước ngoặt của World Cup

World Cup 2026 là một canh bạc rằng “to hơn” đồng nghĩa với “tốt hơn”. Đối với FIFA, lợi ích tài chính là không thể phủ nhận. Nhưng liệu thể thức mở rộng có mang đến một giải đấu hấp dẫn hơn, hay chỉ là một kỳ World Cup dài hơn và kém chất lượng hơn – câu trả lời chỉ thực sự rõ ràng khi tiếng còi khai cuộc vang lên vào ngày 11 tháng 6.