Washington khóa đồng minh khỏi AI — rồi yêu cầu họ hợp tác tại G7

Hội nghị thượng đỉnh G7 lần thứ 52 tại Évian-les-Bains, Pháp, dự kiến sẽ tập trung vào quản trị AI, an toàn trực tuyến cho thanh thiếu niên và chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu. Thay vào đó, nó đã biến thành một phiên họp khủng hoảng kéo dài ba ngày về chủ nghĩa đơn phương AI của Mỹ. Chất xúc tác: một chỉ thị toàn diện từ Bộ Thương mại Mỹ buộc công ty AI Anthropic phải vô hiệu hóa các mô hình tiên tiến nhất của mình — Fable 5 và Mythos 5 — đối với tất cả công dân nước ngoài trên toàn thế giới, bao gồm cả các đồng minh của Mỹ và thậm chí cả nhân viên không phải người Mỹ của chính Anthropic .

Thời điểm ban hành lệnh cấm mang tính bùng nổ. Lệnh được đưa ra vào thứ Sáu, ngày 13 tháng 6. Hội nghị thượng đỉnh G7 bắt đầu chỉ hai ngày sau đó, vào ngày 15 tháng 6 . Các nhà lãnh đạo châu Âu đến Pháp trong tâm trạng phẫn nộ vì Washington đã khóa họ khỏi AI tiên tiến nhất mà không hề tham vấn, để rồi ngay sau đó lại yêu cầu họ hợp tác trong các khuôn khổ quản trị AI do Mỹ dẫn dắt và một kế hoạch định giá khoáng sản gây tranh cãi .

Quyền truy cập AI chiếm lĩnh chương trình nghị sự

Chương trình nghị sự chính thức của G7 liệt kê các rủi ro AI tiên tiến, an toàn cho thanh thiếu niên, các mối đe dọa mạng và sinh học là những chủ đề thảo luận . Nhưng theo nhiều nguồn tin, lệnh cấm truy cập vào Fable 5 và Mythos 5 đã lấn át toàn bộ chương trình đã định . Các quan chức châu Âu đã gây sức ép buộc Mỹ xem xét lại chỉ thị này, và những lo ngại về chủ nghĩa bảo hộ công nghệ của Mỹ đã trở thành chủ đề thống trị .

Thủ tướng Canada Mark Carney đã công khai cảnh báo rằng các hạn chế này nhấn mạnh sự nguy hiểm của việc phụ thuộc quá mức vào một số ít nhà cung cấp AI của Mỹ . Cùng lúc đó, Ủy ban Châu Âu bắt đầu xem xét các tác động thực tiễn của lệnh kiểm soát xuất khẩu, báo hiệu một mối quan ngại sâu rộng hơn trong thể chế về một chính sách AI bị vũ khí hóa của Mỹ .

Đề xuất 'đối tác tin cậy'

Đằng sau cánh cửa đóng kín, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đã dẫn dắt các cuộc thảo luận về một thỏa hiệp: chỉ định "đối tác tin cậy" cho phép một số quốc gia hoặc công ty đồng minh được miễn trừ khỏi lệnh cấm . Ba nguồn tin ngoại giao xác nhận các cuộc đàm phán đã diễn ra trong bữa tối khai mạc vào ngày 15 tháng 6, nhưng tính đến khi hội nghị kết thúc, chưa có bất kỳ sự miễn trừ nào được đưa ra .

Khái niệm này, nếu được chính thức hóa, sẽ thiết lập một cấp độ mới trong quản trị xuất khẩu AI của Mỹ — phân biệt giữa quyền truy cập của đồng minh và đối thủ — tạo tiền lệ cho các hạn chế mô hình trong tương lai . Nhưng việc thiếu hành động ngay lập tức đã khiến các đối tác G7 trắng tay.

Quyết định từ bỏ Palantir của Pháp

Vào ngày 16 tháng 6, ngày thứ hai của hội nghị thượng đỉnh, Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu tuyên bố rằng cơ quan tình báo nội địa Pháp, DGSI, sẽ chấm dứt hợp đồng với công ty công nghệ Mỹ Palantir và thay thế bằng đối thủ nội địa ChapsVision .

"Chúng tôi không thể chấp nhận những sự phụ thuộc chiến lược mới trong lĩnh vực kỹ thuật số," ông Lecornu nói trong một tuyên bố video đăng tải trên X (trước đây là Twitter) . DGSI vừa gia hạn hợp đồng với Palantir chỉ sáu tháng trước đó, khiến sự đảo ngược này trở thành một phản ứng trực tiếp và không thể nhầm lẫn đối với lệnh cấm xuất khẩu của Anthropic . Ông Lecornu đã định hình động thái này một cách rõ ràng như một sự theo đuổi "tự chủ chiến lược" và công bố khoản đầu tư 655 triệu euro (760 triệu USD) vào AI .

Yêu cầu mâu thuẫn từ phía Mỹ

Sự căng thẳng cốt lõi mang tính cấu trúc: Washington đang yêu cầu các đồng minh thân cận nhất của mình tuân theo các khuôn khổ do Mỹ dẫn dắt, đồng thời chứng minh rằng họ sẽ không ngần ngại đơn phương cắt đứt quyền truy cập vào công nghệ mạnh mẽ nhất mà các đồng minh phụ thuộc vào.

Mỹ đã thúc đẩy ngôn ngữ quản trị AI nhằm thúc đẩy lợi ích kinh tế và lợi thế cạnh tranh của Mỹ, trong khi tiếp tục ngăn chặn bất kỳ quy tắc đa phương ràng buộc nào về AI . Đồng thời, Mỹ cũng đang thúc đẩy một khối giao dịch khoáng sản được đề xuất, sử dụng sáng kiến AI "OPEN" của Lầu Năm Góc để thiết lập giá tham chiếu cho các khoáng sản thiết yếu — một ý tưởng vấp phải sự hoài nghi đáng kể từ các đối tác G7 .

Các đồng minh đặt câu hỏi về cả việc quản trị một cơ chế định giá do AI điều khiển lẫn sự khôn ngoan khi trao cho Washington đòn bẩy định giá cho toàn bộ một ngành công nghiệp vào đúng thời điểm Mỹ đang chứng tỏ họ sẽ vũ khí hóa quyền truy cập công nghệ .

Trung Quốc ở phía sau

Một dòng chảy ngầm xuyên suốt hội nghị thượng đỉnh là nguy cơ chủ nghĩa bảo hộ AI của Mỹ sẽ đẩy các đồng minh về phía các lựa chọn thay thế của Trung Quốc. Phát biểu của Thủ tướng Canada Carney, cùng với tuyên bố từ nhiều quan chức châu Âu, đã định hình việc theo đuổi sự độc lập về công nghệ như một ưu tiên cấp bách . Mặc dù không có quốc gia G7 nào tuyên bố chuyển hướng sang các mô hình AI Trung Quốc như DeepSeek trong thời gian diễn ra hội nghị, nhưng khả năng này đã bao trùm lên toàn bộ tiến trình.

Tình hình hiện tại

Hội nghị G7 kết thúc mà không có nghị quyết. Khái niệm "đối tác tin cậy" vẫn chỉ dừng lại ở đó — một khái niệm. Không có sự miễn trừ nào cho đồng minh được ban hành. Pháp đã công khai rời bỏ một nhà thầu quốc phòng lớn của Mỹ. Và Mỹ rời hội nghị thượng đỉnh với lời hứa về vai trò lãnh đạo AI nhưng đồng thời cũng chứng minh rằng họ sẵn sàng dẫn đầu một mình.