Bên trong thỏa thuận lưới điện sạch 690 triệu Euro: Bản thiết kế mới cho nguồn điện Địa Trung Hải

Vào ngày 15 tháng 6 năm 2026, Liên minh châu Âu (EU) và Ai Cập đã chính thức ký kết một gói đầu tư lưới điện năng lượng sạch trị giá 690 triệu Euro, đánh dấu một bước đi chiến lược nhằm cải tổ toàn diện cơ sở hạ tầng điện quốc gia của Ai Cập và đẩy nhanh quá trình tích hợp năng lượng tái tạo . Thỏa thuận được ký kết tại Luxembourg là dự án hoạt động đầu tiên được triển khai trong khuôn khổ Sáng kiến Hợp tác Công nghệ Sạch và Năng lượng Tái tạo Xuyên Địa Trung Hải (T-MED), một trụ cột năng lượng quan trọng trong Hiệp ước mới vì Địa Trung Hải của EU . Sự kiện này nhấn mạnh mối quan hệ đối tác năng lượng ngày càng sâu sắc, với tham vọng biến Ai Cập thành một cường quốc năng lượng sạch trong khu vực, đồng thời hỗ trợ nỗ lực của châu Âu trong việc đa dạng hóa và hướng tới nguồn cung năng lượng bền vững .

Cơ cấu gói tài chính 690 triệu Euro

Gói tài chính của EU là một thỏa thuận tài chính kết hợp, kết hợp giữa khoản vay phát triển quy mô lớn và hỗ trợ vốn trực tiếp không hoàn lại nhằm giảm thiểu rủi ro và khởi động chương trình lưới điện quốc gia. Cơ cấu cụ thể như sau :

• Khoản vay: Một khoản vay 600 triệu Euro được cung cấp bởi EIB Global, bộ phận phát triển chuyên biệt của Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB).
• Tài trợ không hoàn lại: Lên đến 90 triệu Euro tiền tài trợ từ Ủy ban Châu Âu.

Nguồn vốn này được chuyển đến một chương trình quốc gia do Công ty Truyền tải Điện Ai Cập (EETC) thuộc sở hữu nhà nước đứng đầu . Khoản 690 triệu Euro này đánh dấu phần đóng góp cốt lõi của EU cho một tham vọng lớn hơn nhiều. Tổng giá trị dự án ước tính khoảng 1,6 tỷ Euro, phần còn lại dự kiến được chi trả bởi nguồn đồng tài trợ từ phía Ai Cập và vốn tư nhân bổ sung được huy động thông qua khuôn khổ T-MED .

Mục tiêu dự án: Tích hợp 22 GW năng lượng tái tạo

Mục tiêu kỹ thuật trọng tâm của dự án là giúp lưới điện đã cũ kỹ của Ai Cập có thể hấp thụ một lượng lớn năng lượng sạch. Cụ thể, nguồn tài trợ này sẽ hỗ trợ tích hợp 22 gigawatt (GW) công suất năng lượng tái tạo mới vào lưới điện quốc gia vào năm 2030 – một con số đủ để cung cấp điện cho khoảng 10 triệu hộ gia đình .

Để đạt được mục tiêu này, chương trình sẽ tập trung vào việc nâng cấp vật lý lưới điện tại các khu vực sản xuất điện trọng điểm. Công việc sẽ bao gồm hiện đại hóa và mở rộng các trạm biến áp và đường dây truyền tải, đặc biệt là ở khu vực Biển Đỏ và Vịnh Suez, nơi tập trung nhiều dự án điện mặt trời và điện gió của quốc gia này . Công tác xây dựng các hạng mục nâng cấp lưới điện dự kiến sẽ bắt đầu vào năm 2027 .

Bức tranh lớn: Bối cảnh chiến lược và sáng kiến T-MED

Thỏa thuận này không phải là một khoản đầu tư riêng lẻ mà là bước đi nền tảng trong một chiến lược địa chính trị và môi trường rộng lớn hơn. Với tư cách là dự án cụ thể đầu tiên thuộc sáng kiến T-MED, nó được kỳ vọng sẽ phát đi tín hiệu về cam kết của EU đối với khu vực Địa Trung Hải và huy động nguồn đầu tư tư nhân lên đến 25 tỷ Euro cho năng lượng tái tạo và công nghệ sạch trong tương lai . Sáng kiến này định vị Ai Cập như một đối tác chiến lược trong kế hoạch nhập khẩu điện sạch của EU, bổ sung cho các dự án đầy tham vọng khác như dự án cáp ngầm xuyên biển kết nối với Hy Lạp trị giá 4 tỷ Euro .

Khoản đầu tư lưới điện này tiếp nối một xu hướng hỗ trợ ngày càng tăng từ EU dành cho quá trình chuyển đổi xanh của Ai Cập. Vào tháng 2 năm 2026, Ủy ban Châu Âu đã công bố hai dự án khác với tổng trị giá 124,3 triệu Euro, trong đó có 34,3 triệu Euro cho dự án Amoniac Xanh Sokhna nhằm thúc đẩy phát triển hydro xanh .

Thị trường năng lượng tái tạo của chính Ai Cập cũng cho thấy động lực đáng kể. Tính đến tháng 3 năm 2026, quốc gia này đã ký kết các thỏa thuận mua bán điện (PPA) cho hơn 10 GW năng lượng tái tạo, với gần 6 GW trong số đó đã đạt đến giai đoạn đóng tài chính, huy động được hơn 4,3 tỷ Euro vốn tư nhân .

Ai Cập đáp ứng tham vọng của EU bằng các khoản đầu tư lưới điện trong nước

Thỏa thuận với EU được công bố song song với một nỗ lực nội bộ đáng kể từ chính phủ Ai Cập, cho thấy một chiến lược phối hợp nhằm giải quyết nút thắt cổ chai về năng lực lưới điện. Chỉ một ngày trước thỏa thuận với EU, vào ngày 14 tháng 6 năm 2026, Ai Cập đã ký một nghị định thư ba bên giữa các Bộ Tài chính, Kế hoạch và Điện lực, phân bổ 60 tỷ EGP (khoảng 1,16 tỷ USD) để củng cố và phát triển lưới điện quốc gia phục vụ cho việc tích hợp năng lượng tái tạo .

Khoản chi tiêu nội địa này là một phần của mức tăng đáng kể hàng năm trong chi tiêu cho ngành năng lượng. Trong năm tài chính 2025/2026, Ai Cập đã phân bổ 136,3 tỷ EGP (khoảng 2,8 tỷ USD) cho các khoản đầu tư vào điện và năng lượng tái tạo, gần gấp đôi con số 72,6 tỷ EGP được lên kế hoạch cho năm tài chính trước đó, trong đó đầu tư công chiếm 73% tổng số .