Thỏa thuận Mỹ-Iran tạo cơn địa chấn tài chính: Chứng khoán, tiền tệ châu Á đồng loạt bứt phá, giá dầu rơi thẳng đứng

Sự sụp đổ của giá dầu phản ánh việc tháo gỡ phần bù rủi ro địa chính trị đã tích tụ trong suốt bốn tháng xung đột vừa qua. Trong thời kỳ đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng, giá dầu thô có lúc đã leo lên xấp xỉ 120 đô la một thùng . Việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz, một khi được hiện thực hóa, sẽ loại bỏ nút thắt lớn nhất trong chuỗi cung ứng vốn đã đẩy chi phí xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay tăng cao trên toàn cầu .

Tiền tệ châu Á tăng phi mã rồi chững lại

Won Hàn Quốc

Đồng won là một trong những đồng tiền hưởng lợi nhiều nhất từ làn sóng ưa thích rủi ro. Vào thứ Hai, tỷ giá mở cửa ở mức 1.511,4 won đổi một đô la và tiếp tục mạnh lên trong phiên, có lúc chạm mốc 1.504 won – mức cao nhất kể từ ngày 1 tháng 6 . Chốt phiên trong nước, đồng won dừng ở mức 1.511,1 won, tăng 8,7 won so với phiên trước đó . Chỉ số chứng khoán tổng hợp KOSPI của Hàn Quốc cũng tăng vọt 5,2% . Các nhà phân tích cho rằng tâm lý e ngại rủi ro giảm bớt là nhờ giá dầu hạ nhiệt, nhưng cũng cảnh báo rằng viễn cảnh đồng won nhanh chóng rơi về vùng 1.400 won là không cao, do những bất ổn dai dẳng liên quan đến dòng vốn ngoại rút khỏi thị trường cổ phiếu và các quyết định lãi suất sắp tới của Mỹ và Nhật Bản .

Sang thứ Ba, đồng won nhích nhẹ lên mức 1.507,5 won đổi một đô la, đánh dấu phiên tăng thứ ba liên tiếp, nhưng mức biến động đã trở nên thận trọng hơn nhiều khi các đồng tiền châu Á khác đồng loạt đánh mất một phần thành quả tăng điểm của ngày thứ Hai .

Rupee Ấn Độ

Đồng rupee của Ấn Độ cũng tăng giá cùng với các đồng tiền châu Á khác trong ngày thứ Hai khi đồng đô la Mỹ suy yếu . Đồng tiền này chốt phiên thứ Ba ở mức 94,56 rupee đổi một đô la . Đến thứ Tư, ngày 17 tháng 6, đồng rupee mở cửa tăng 11 paise, lên mức 94,45 rupee, được hỗ trợ thêm bởi đà giảm sâu hơn của giá dầu – khi dầu Brent đã rơi xuống dưới ngưỡng 80 đô la một thùng – và chỉ số Đô la Mỹ (DXY) suy yếu, dao động quanh mốc 99,50 . Các chuyên gia phân tích tại Finrex Treasury Advisory nhận định, tuy giá dầu thô lao dốc là một yếu tố hỗ trợ mạnh, nhưng sự suy yếu trên diện rộng của các đồng tiền châu Á trước thềm cuộc họp chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) từ ngày 16 đến 17 tháng 6 có thể sẽ hạn chế đà tăng thêm của đồng rupee .

Peso Philippines

Đồng peso Philippines đã mạnh lên tới 87 centavos vào thứ Hai, đóng cửa ở mức 60,48 peso đổi một đô la, đây là mức kết thúc phiên mạnh nhất kể từ ngày 7 tháng 5 . Thị trường chứng khoán Philippines thậm chí còn tăng vọt gần 7% vì thỏa thuận hòa bình đã hạ nhiệt đáng kể rủi ro về giá dầu đối với quốc gia nhập khẩu năng lượng ròng này . Đà tăng của đồng peso tiếp tục được nối dài sang thứ Ba, khép lại phiên ở mức 60,32 peso – mức cao nhất trong gần hai tháng, và là mức đóng cửa tốt nhất kể từ ngày 22 tháng 4 .

Tuy nhiên, theo Reuters đưa tin vào thứ Ba, hầu hết các đồng tiền châu Á mới nổi đã đánh mất đà tăng do thiếu chi tiết cụ thể về thỏa thuận ngừng bắn đã làm nguội lạnh sự lạc quan ban đầu. Có báo cáo cho biết đồng peso đã chấm dứt chuỗi sáu phiên tăng liên tiếp trong phiên thứ Ba, giảm nhẹ xuống còn 60,458 peso đổi một đô la . Sự mâu thuẫn trong dữ liệu từ các nguồn khác nhau này nhấn mạnh tính chất giằng co, phụ thuộc nhiều vào các dòng tít báo chí của giao dịch trong ngày thứ Ba.

Đồng đô la Mỹ suy yếu trên diện rộng

Đồng đô la Mỹ đã chạm mức thấp nhất trong 10 ngày vào thứ Hai khi khung hòa bình thúc đẩy các nhà đầu tư rời xa các tài sản trú ẩn an toàn để đổ sang các loại tiền tệ có mức độ rủi ro cao hơn . Sự sụt giảm của đồng bạc xanh diễn ra trên diện rộng: đồng yên Nhật mạnh lên mức 159,7 yên đổi một đô la, đồng euro tăng lên 1,1616 đô la, và đồng rupiah của Indonesia tăng hơn 1% lên mức 17.680 rupiah, mức cao nhất kể từ ngày 22 tháng 5 . Hợp đồng tương lai chỉ số S&P 500 của Mỹ cũng tăng 0,8% trong phiên giao dịch đầu giờ sáng tại châu Á . Sự xoay chuyển sang các tài sản rủi ro này được các nhà phân tích mô tả là "tích cực cho các đồng tiền rủi ro và tiêu cực cho đồng đô la Mỹ" .

Cuộc chiến phòng vệ đồng Won của Hàn Quốc

Điều quan trọng cần lưu ý là đồng Won của Hàn Quốc đã chịu áp lực giảm giá cực kỳ lớn từ lâu trước khi thỏa thuận hòa bình được công bố. Đồng won đã có lúc rơi xuống mức yếu nhất kể từ năm 2009 , giao dịch trên ngưỡng 1.560 won đổi một đô la trong phiên , nguyên nhân sâu xa là do căng thẳng leo thang tại Trung Đông và những đồn đoán rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể sẽ tiếp tục tăng lãi suất .

Trước tình hình đó, chính quyền Hàn Quốc đã công bố một loạt các biện pháp quyết liệt trong tuần lễ trước ngày 14 tháng 6, bao gồm:

• Tăng cường giám sát các giao dịch phái sinh ngoại hối ở nước ngoài và đẩy mạnh thanh tra hoạt động ngoại hối của các ngân hàng .
• Thực hiện một cuộc thanh tra ngoại hối chung đặc biệt do Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BoK) và Cơ quan Giám sát Tài chính (FSS) phối hợp tiến hành, nhằm kiểm tra các giao dịch mang tính đầu cơ đặt cược vào đà mất giá tiếp tục của đồng won .
• Hành động mạnh tay hơn chống lại "hành vi đầu cơ gây rối loạn thị trường" – Cơ quan Giám sát Tài chính (FSS) đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp với lãnh đạo các ngân hàng lớn như KB Kookmin Bank, Shinhan Bank, Hana Bank và Woori Bank, yêu cầu họ tăng cường các biện pháp kiểm soát .
• Quỹ Hưu trí Quốc gia (NPS) đã mở rộng hoạt động phòng ngừa rủi ro ngoại hối thông qua việc bán kỳ hạn đồng đô la Mỹ, qua đó gián tiếp cung cấp đô la cho thị trường .
• Động thái can thiệp trực tiếp bất thường – lần đầu tiên, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc và Bộ Kinh tế Tài chính đã ra một tuyên bố chung can thiệp bằng lời nói để trấn an thị trường trong bối cảnh biến động mạnh trong phiên . Bộ trưởng Tài chính Koo Yun-cheol đã cảnh báo rằng chính phủ sẽ không "dung thứ cho những biến động quá mức hoặc các chuyển động một chiều" trên thị trường ngoại hối .

Tất cả các biện pháp này đều là những bước đi phòng thủ chủ động được triển khai trước khi có tin về thỏa thuận hòa bình. Tính đến hết thứ Ba, ngày 16 tháng 6, chưa có bất kỳ biện pháp can thiệp điều tiết mới nào của Hàn Quốc được báo cáo là có liên quan trực tiếp đến chính thỏa thuận hòa bình.

Vì sao đà tăng chững lại: Những ẩn số còn bỏ ngỏ

Bất chấp những biến động thị trường mạnh mẽ, vẫn còn tồn tại một số yếu tố bất định mấu chốt kìm hãm đà phục hồi và có thể sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến giá tài sản :

Thỏa thuận vẫn chưa được ký kết. Một buổi lễ ký kết chính thức đã được lên lịch vào thứ Sáu, ngày 19 tháng 6 tại Thụy Sĩ, và cho đến thời điểm đó, khuôn khổ sơ bộ này vẫn chưa mang tính ràng buộc pháp lý . Các thị trường về cơ bản đang định giá dựa trên một thỏa thuận mà trên thực tế pháp lý vẫn chưa tồn tại.

Chưa có điều khoản chi tiết nào được công bố. Các nhà đầu tư vẫn giữ thái độ thận trọng vì tuyên bố chính thức còn rất chung chung – văn bản chi tiết của thỏa thuận chưa được công bố, để ngỏ những câu hỏi về cơ chế thực thi, các điều khoản giám sát và phạm vi cam kết của cả hai bên .

Sự mô tả của Tổng thống Trump so với phát ngôn từ phía Iran. Tổng thống Trump đã mô tả thỏa thuận là "hoàn tất" và tuyên bố đã ra lệnh dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ , nhưng các quan chức Iran chưa xác nhận ở cùng một mức độ dứt khoát như vậy . Sự bất cân xứng trong các tuyên bố công khai này làm gia tăng sự mơ hồ về việc liệu hai bên có thực sự đồng thuận tuyệt đối hay không.

Mốc thời gian cho dòng chảy dầu mỏ vẫn chưa rõ ràng. Mặc dù eo biển Hormuz được cho là sẽ mở cửa trở lại miễn phí, vẫn chưa rõ các tàu chở dầu có thể hoạt động trở lại với công suất tối đa nhanh đến mức nào. Eo biển này đã bị cản trở giao thông một cách hiệu quả trong gần bốn tháng . Ngay cả một kịch bản mở cửa theo từng giai đoạn cũng sẽ ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ bình ổn của giá dầu và quá trình hạ nhiệt của áp lực lạm phát.

Rủi ro lớn hơn tại Trung Đông vẫn còn. Cuộc xung đột đã kéo dài gần bốn tháng và những căng thẳng ngầm – bao gồm cả tình trạng chưa được giải quyết của chương trình hạt nhân Iran – có thể sẽ tái bùng phát . Một số nhà phân tích cảnh báo rằng không nên xem sự bền vững của đợt phục hồi rủi ro này là điều hiển nhiên .

Bộ phận nghiên cứu của Tập đoàn tài chính MUFG lưu ý rằng, trong một kịch bản mở cửa bền vững, rủi ro-phần thưởng (risk-reward) để các đồng tiền như won Hàn Quốc "hoạt động tốt hơn trong tương lai là khá cao", và dự báo tỷ giá USD/KRW có thể sẽ tiến về mốc 1.400 won theo thời gian . Tuy nhiên, dự báo này phụ thuộc hoàn toàn vào việc thỏa thuận có được tuân thủ và duy trì – và tính đến hết ngày thứ Ba, thị trường vẫn đang trong tâm thế chờ đợi những bằng chứng xác thực đầu tiên.