G7 đồng thuận gia tăng sức ép năng lượng lên Nga, Trump gắn việc tái trừng phạt với mở lại eo biển Hormuz

Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển (G7) tại thị trấn nghỉ dưỡng Évian-les-Bains, Pháp, đã khép lại vào ngày 17 tháng 6 năm 2026, với việc các nhà lãnh đạo đồng thuận về một đường lối trừng phạt cứng rắn hơn đối với Moscow, một trọng tâm ngoại giao mới dành cho Ukraine, và mối liên hệ trực tiếp giữa các biện pháp trừng phạt năng lượng của Mỹ với thỏa thuận ngừng bắn mong manh với Iran . Tại hội nghị, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã có mặt trực tiếp, trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump mang theo một thỏa thuận sơ bộ với Iran mà ông lập luận rằng đã giúp mở lại eo biển Hormuz .

G7 nhất trí gia tăng trừng phạt năng lượng Nga

Kết quả cụ thể nhất của hội nghị là một đồng thuận chính trị về việc "gia tăng sức ép" lên Nga thông qua các lệnh trừng phạt nhắm vào ngành dầu khí nước này. Một nguồn tin ngoại giao Pháp xác nhận các nhà lãnh đạo "đã quyết định hôm nay tăng cường sức ép lên Nga thông qua các lệnh trừng phạt về khí đốt và dầu mỏ" . Thỏa thuận này, dù thiếu các cơ chế chi tiết, đã phát đi một tín hiệu mạnh mẽ về ý định thắt chặt hơn nữa vòng vây kinh tế đối với Moscow sau hơn bốn năm Nga phát động cuộc chiến toàn diện vào Ukraine.

Động thái này diễn ra vào thời điểm then chốt đối với chính sách của Mỹ. Chính quyền Trump trước đó đã nới lỏng các hạn chế đối với dầu Nga để bình ổn giá toàn cầu trong thời kỳ xung đột Iran, ban hành một loạt các miễn trừ tạm thời thông qua Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) của Bộ Tài chính Mỹ. Ủy quyền gần đây nhất, Giấy phép Chung 134C ban hành ngày 17 tháng 4 năm 2026, cho phép giao và bán một số loại dầu thô có xuất xứ từ Nga đã được chất lên tàu, nhưng sẽ hết hạn vào đúng ngày 17 tháng 6 năm 2026 .

Trump đã gắn kết rõ ràng việc tái áp đặt trừng phạt với sự hết hạn này và bối cảnh năng lượng đã thay đổi. "Chúng tôi sẽ sớm có thể làm điều đó vì dầu hiện đang được lưu thông," Trump nói với các phóng viên, đề cập đến việc eo biển Hormuz được mở lại theo thỏa thuận sơ bộ với Iran . Điều này đánh dấu một sự đảo ngược mạnh mẽ so với các biện pháp khẩn cấp vào tháng 3 năm 2026, khi Mỹ tạm thời dỡ bỏ hạn chế với dầu Nga trên biển để ngăn giá tăng vọt trong thời kỳ đối đầu Iran .

Lệnh ngừng bắn với Iran: Chìa khóa cho các lệnh trừng phạt mới

Thỏa thuận ngừng bắn sơ bộ Mỹ-Iran đóng vai trò như một bối cảnh quan trọng xuyên suốt hội nghị. Cuộc xung đột, vốn đã phong tỏa eo biển Hormuz – điểm nghẽn chiến lược cho khoảng 20% lượng dầu thô vận chuyển toàn cầu – đã đặt chính quyền Trump vào thế khó khi phải cung cấp các miễn trừ trừng phạt tạm thời cho cả Iran lẫn Nga để quản lý giá năng lượng . Khi các lãnh đạo tập trung tại Évian-les-Bains, một biên bản ghi nhớ dự kiến đã tạm ngừng các hành động thù địch và được cho là bao gồm các cam kết của Iran về việc mở lại eo biển trong vòng 30 ngày .

Trump đã đóng khung thỏa thuận này như là sự biện minh cho một chiến dịch trừng phạt mới chống lại Moscow. Với dòng dầu thô nối lại qua eo biển, ông lập luận rằng bức tranh cung ứng toàn cầu đã được cải thiện đủ để hấp thụ việc loại bỏ các thùng dầu Nga khỏi thị trường . Tuy nhiên, các đồng minh châu Âu đã thúc ép Trump về những rủi ro của thỏa thuận Iran trong các cuộc thảo luận song phương, nêu lên quan ngại về các điều khoản, sự ổn định khu vực và cơ chế xác minh . Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thừa nhận thỏa thuận là một bước đi tích cực, nhưng tìm kiếm thêm sự rõ ràng về các chi tiết cụ thể .

Ukraine trở lại đỉnh cao chương trình nghị sự

Một trong những diễn biến quan trọng bên lề là nỗ lực thành công của các đồng minh châu Âu trong việc tái tập trung sự chú ý của Trump vào cuộc chiến Ukraine. Khủng hoảng Iran đã chiếm trọn băng thông ngoại giao của Mỹ trong nhiều tháng, lấn át cuộc xung đột ở Đông Âu. Các đồng minh G7 đã làm việc có chủ đích để đẩy Ukraine trở lại vị trí cao trong danh sách ưu tiên của Trump tại hội nghị .

Tổng thống Zelenskyy đã tham dự hội nghị theo lời mời của nước chủ nhà Pháp, tham gia phiên làm việc kéo dài 75 phút với các lãnh đạo G7 . Ông cũng có cuộc gặp song phương với Trump – lần tương tác thứ hai của họ chỉ trong vài ngày, sau một cuộc điện đàm vào Chủ nhật . Zelenskyy mô tả cuộc gặp là "rất tốt đẹp" và cảm ơn các lãnh đạo G7 về "những ý tưởng mạnh mẽ về cách buộc Nga phải hướng tới hòa bình", nhấn mạnh rằng Mỹ sẵn sàng hỗ trợ Ukraine trên nhiều sáng kiến .

Về phần mình, Trump công khai kêu gọi Nga "hãy đạt một thỏa thuận" để kết thúc chiến tranh và nói rằng ông sẽ làm những gì có thể để giúp đỡ . Phát ngôn này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Điện Kremlin thẳng thừng từ chối đề xuất về một cuộc họp đa phương tại chính hội nghị G7 .

Zelenskyy sau đó cho biết các lãnh đạo G7 có chung quan điểm: Nga đang không chiến thắng trong cuộc chiến, và cần các biện pháp trừng phạt bổ sung để buộc Moscow phải ngồi vào bàn đàm phán . Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa củng cố thông điệp này, nói với Zelenskyy rằng "tình thế đang thay đổi theo chiều hướng có lợi cho Ukraine" .

Hỗ trợ phòng không và quân sự

Ngoài tuyên bố về trừng phạt, G7 đã cam kết hỗ trợ quân sự cụ thể cho Ukraine. Các nhà lãnh đạo nhất trí cung cấp thêm thiết bị phòng không như một phần của gói tăng cường sức ép . Zelenskyy trước đó đã yêu cầu cụ thể "thêm tên lửa phòng không cùng với giấy phép cần thiết để sản xuất chúng", cũng như một gói hỗ trợ mùa đông và sức ép gia tăng lên Nga .

Động lực chiến lược dài hạn cũng được thêm vào các cuộc thảo luận khi hội nghị diễn ra chỉ một ngày sau khi Ukraine chính thức mở cụm đàm phán đầu tiên để gia nhập Liên minh Châu Âu. Zelenskyy đã gây sức ép để được xúc tiến nhanh quá trình này trong cuộc gặp song phương với bà von der Leyen và ông Costa .

Một thỏa thuận chính trị thiếu các kế hoạch cụ thể

Dù có thông điệp thống nhất, đồng thuận của G7 về việc gia tăng áp lực trừng phạt vẫn chỉ là một cam kết chính trị hơn là một kế hoạch hành động đầy đủ. Các nhà ngoại giao và quan chức mô tả thỏa thuận là "rộng" và thiếu các chi tiết cụ thể . Câu hỏi làm thế nào và khi nào các lệnh trừng phạt khí đốt và dầu mỏ mới sẽ được thực thi – và liệu cơ chế áp trần giá dầu Nga của G7 có bị hạ thấp từ mức 60 đô la Mỹ/thùng hiện tại hay không – vẫn còn bỏ ngỏ tại hội nghị này .

Ủy ban Châu Âu trước đó đã tìm kiếm ý kiến của G7 về số phận của cơ chế giá trần trước khi đề xuất gói trừng phạt tiếp theo, trong bối cảnh Phần Lan và Thụy Điển thúc đẩy một lệnh cấm hoàn toàn đối với các dịch vụ hàng hải cho dầu Nga . Những cuộc thảo luận chi tiết đó giờ đây sẽ diễn ra trong những tuần sau hội nghị, với trọng tâm trước mắt là liệu Mỹ có theo đuổi lời hứa của Trump và để các miễn trừ của mình hết hạn theo đúng kế hoạch hay không.

Với Giấy phép Chung 134C hết hiệu lực vào ngày 17 tháng 6 và không có dấu hiệu nào từ Bộ Tài chính về việc gia hạn thêm, xu hướng đang chỉ ra một sự thắt chặt nhanh chóng của chế độ trừng phạt – với giả định rằng lệnh ngừng bắn mong manh với Iran được giữ vững và eo biển Hormuz tiếp tục mở cửa cho giao thông thương mại.