Bên trong nước cờ chủ quyền số táo bạo của Pháp: Từ bỏ Palantir đến triển khai Mistral

Paris không còn chỉ nói suông về chủ quyền kỹ thuật số nữa. Họ đang cơ cấu lại các hợp đồng nhà nước, chuyển hướng ngân sách và triển khai các giải pháp thay thế nội địa trên quy mô lớn. Vào ngày 16 tháng 6 năm 2026, Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu đã công bố một loạt động thái phối hợp, đánh dấu một sự đoạn tuyệt chiến lược rõ ràng với các nhà cung cấp công nghệ Hoa Kỳ trên các lĩnh vực tình báo, chính phủ dân sự và quốc phòng. Cơ quan tình báo nội địa Pháp (DGSI) đang loại bỏ Palantir, một triệu nhân viên nhà nước sẽ được cấp một chatbot Mistral AI, và thêm 655 triệu euro đang được bơm vào AI có chủ quyền. Những thông báo này được đưa ra ngay khi Hoa Kỳ lần đầu tiên trong lịch sử áp đặt kiểm soát xuất khẩu lên các mô hình AI tiên tiến, cắt đứt quyền truy cập của châu Âu vào các hệ thống mới nhất của Anthropic .

DGSI chấm dứt hợp đồng với Palantir, chuyển sang ChapsVision

Động thái mang tính biểu tượng nhất là quyết định của DGSI chấm dứt mối quan hệ với Palantir Technologies, gã khổng lồ phân tích dữ liệu của Mỹ. Hợp đồng ban đầu được ký trong tình thế khẩn cấp sau vụ khủng bố Paris tháng 11 năm 2015, khi chưa có giải pháp thay thế nội địa nào cho việc xử lý các tập dữ liệu tình báo khổng lồ . Sau khoảng một thập kỷ và một lần gia hạn ba năm được ký vào tháng 12 năm 2025, cơ quan này hiện đang chuyển sang sử dụng ChapsVision, một công ty Pháp thành lập năm 2019 .

Phát biểu của Thủ tướng Lecornu không hề úp mở: "Chúng ta không thể chấp nhận những sự phụ thuộc chiến lược mới trong lĩnh vực kỹ thuật số" . Động thái này nối gót việc Đức trước đó đã chuyển sang ChapsVision cho cơ quan tình báo nội địa của mình, cho thấy một xu hướng rộng lớn hơn ở châu Âu trong việc từ bỏ phần mềm tình báo của Mỹ . Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi không hoàn toàn suôn sẻ. Ngay trong ngày chính phủ đưa ra thông báo, Palantir tuyên bố rằng hợp đồng của họ — được gia hạn vào cuối năm 2025 và kéo dài đến năm 2028 — vẫn "hoàn toàn có hiệu lực" . Các quan chức Pháp vẫn chưa tiết lộ một mốc thời gian cụ thể hay kế hoạch bàn giao chi tiết, để lại một số mơ hồ về cách thức chuyển đổi phần mềm sẽ thực sự diễn ra .

Một triệu viên chức nhà nước được trang bị trợ lý AI có chủ quyền

Cùng lúc đó, chính phủ cam kết rót thêm 655 triệu euro vào đầu tư AI, với trọng tâm là một trợ lý đàm thoại "có chủ quyền" duy nhất dành cho khu vực công của Pháp . Dựa trên nền tảng "Le Chat" của Mistral AI, công cụ này đang được triển khai cho khoảng một triệu nhân viên nhà nước trên toàn bộ nền công vụ, sau một chương trình thí điểm với 10.000 nhân viên được khởi động vào tháng 10 năm 2025 . Chi phí triển khai cho chính chatbot này ước tính khoảng 700.000 euro .

Việc triển khai được thiết kế một cách rõ ràng để giữ dữ liệu trong phạm vi quyền hạn của Pháp. Chatbot này chạy trên cơ sở hạ tầng đám mây tối cao được chứng nhận SecNumCloud 3.2, tiêu chuẩn bảo mật cao nhất của chính phủ dành cho các dịch vụ đám mây . Điều này nối tiếp một mô hình đã được thiết lập ở Bộ Quốc phòng: Quân đội Pháp đã trao cho Mistral AI một hợp đồng khung ba năm vào tháng 12 năm 2025, dưới sự giám sát của AMIAD, cơ quan AI quốc phòng nhà nước với ngân sách hàng năm khoảng 300 triệu euro . Mọi hoạt động triển khai trong quân đội đều vận hành độc quyền trên cơ sở hạ tầng thuộc sở hữu của Pháp, không phải trên các đám mây thương mại hay nước ngoài .

Chất xúc tác: Lệnh kiểm soát xuất khẩu AI thế hệ mới từ Mỹ

Thông báo của Pháp không diễn ra trong chân không. Vài ngày trước đó, chính quyền Trump đã có một hành động chưa từng có: áp đặt một lệnh kiểm soát xuất khẩu cấm người dùng không phải người Mỹ truy cập vào các mô hình tiên tiến nhất của Anthropic, Mythos 5 và Fable 5, với lý do an ninh quốc gia . Không thể xác minh quốc tịch người dùng bên trong cơ sở hạ tầng đám mây dùng chung, Anthropic đã cắt quyền truy cập toàn cầu vào cả hai mô hình này .

Đây là lần đầu tiên một chính phủ Hoa Kỳ coi các mô hình AI tiên phong là hàng hóa bị kiểm soát xuất khẩu, tương đương với vũ khí hoặc nguyên liệu thô chiến lược . Các nhà chức trách, công ty và viện nghiên cứu châu Âu đã bị cắt đứt mà không có cảnh báo trước, không có quy trình kháng nghị chính thức và không có quyền phủ quyết của châu Âu . Ban biên tập của Le Monde đã mô tả thời khắc này là lúc "cuộc chiến AI đã bắt đầu" . Ủy ban châu Âu đã mở một cuộc đánh giá khẩn cấp về những hậu quả thực tế của quyết định này đối với quyền tự chủ kỹ thuật số, với một phát ngôn viên tuyên bố rằng các biện pháp dự phòng "không nên mang tính phân biệt đối xử" với các đối tác .

Việc Anthropic bị đóng cửa càng làm dấy lên những bất bình sẵn có. Vào tháng 1 năm 2025, chính quyền Biden sắp mãn nhiệm đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip AI, phân chia các quốc gia thành viên EU thành các nhóm khác nhau, cho một số nước quyền truy cập nhiều hơn trong khi hạn chế những nước khác. Các thành viên Nghị viện châu Âu đã chỉ trích gay gắt điều này vì đã chia rẽ cách tiếp cận thống nhất của châu Âu đối với phát triển AI . Hiệu ứng tích lũy đã biến chủ quyền kỹ thuật số từ một khái niệm trừu tượng trong chính sách thành một tình huống khẩn cấp trong vận hành đối với Paris.

Mistral AI theo đuổi dữ liệu chiến trường DELTA của Ukraine

Vượt ra ngoài việc thay thế Palantir trên sân nhà, Pháp còn đang định vị nhà vô địch AI quốc gia của mình để cạnh tranh với công ty Mỹ ngay trên chính chiến trường công nghệ quốc phòng. Tờ Intelligence Online đưa tin vào ngày 16 tháng 6 năm 2026 rằng, Mistral AI đang chuẩn bị triển khai một nhóm đến Kyiv — được hậu thuẫn bởi phái bộ quốc phòng Pháp — để làm việc với Trung tâm Đổi mới và Phát triển Công nghệ Quốc phòng của Ukraine . Mục tiêu chính là giành quyền truy cập vào hệ sinh thái quản lý chiến trường DELTA và kho dữ liệu chiến đấu thực tế khổng lồ của nó .

Sáng kiến này được mô tả rõ ràng là nhằm xây dựng một "giải pháp thay thế Palantir của châu Âu", khi mà chính Palantir cũng đã là một đối tác công nghệ quốc phòng lớn của Ukraine . Ukraine gần đây đã bắt đầu cho phép các đồng minh được chọn truy cập vào dữ liệu của DELTA cho mục đích đào tạo AI. Đức đã đạt được một thỏa thuận như vậy vào tháng 4 năm 2026 , và NATO đã đàm phán để tích hợp bí quyết chiến trường của Ukraine vào các hệ thống phòng không của đồng minh . DELTA, chính thức được áp dụng trên toàn bộ lực lượng quốc phòng Ukraine vào tháng 8 năm 2025, hoạt động như một nền tảng trung tâm của quốc gia này về thông tin chiến trường thời gian thực và điều phối hoạt động . Các nhà phân tích lưu ý rằng Ukraine có thể sở hữu cơ sở dữ liệu có tổ chức lớn nhất về dữ liệu chiến đấu cập nhật nhất trên thế giới . Đối với Mistral AI, việc tiếp cận dữ liệu này đại diện cho một con đường để đào tạo các mô hình AI hướng đến quốc phòng dựa trên dữ liệu thực tế từ chiến trường — chứ không phải mô phỏng — đặt nó vào thế cạnh tranh trực tiếp với các nỗ lực khai thác dữ liệu hiện có của Palantir trên cùng chiến trường này.

Bốn diễn biến này — chấm dứt hợp đồng tình báo với Palantir, triển khai Mistral trên toàn bộ nền công vụ, bơm 655 triệu euro vào AI tối cao, và theo đuổi dữ liệu chiến trường Ukraine — tạo thành một canh bạc chiến lược duy nhất và thống nhất. Pháp đang đi đến kết luận rằng họ không thể tin tưởng các nhà cung cấp công nghệ Hoa Kỳ cho các chức năng nhà nước nhạy cảm và sẵn sàng đẩy nhanh các giải pháp thay thế nội địa trong cả phần mềm tình báo lẫn AI nền tảng, ngay cả trước khi các hợp đồng cũ chính thức hết hạn. Lệnh kiểm soát xuất khẩu của Hoa Kỳ đối với Anthropic đã biến nhận thức rủi ro đó thành một sức ép chính trị buộc phải hành động, làm sụp đổ mốc thời gian cho những quyết định mà lẽ ra có thể phải mất nhiều năm.