Hungary chính thức cấm ông Viktor Orbán làm thủ tướng thêm bất kỳ nhiệm kỳ nào

Ông Viktor Orbán đã phục vụ khoảng 20 năm trải dài qua năm nhiệm kỳ, bao gồm bốn nhiệm kỳ liên tiếp từ năm 2010 đến năm 2026. Theo quy định mới, ông tự động bị tước tư cách. Bản thân ông Péter Magyar cũng bị ảnh hưởng: tu chính án giới hạn nhiệm kỳ thủ tướng tiềm năng của chính ông ở mức tối đa tám năm .

Biện pháp này đã được trình lên quốc hội vào ngày 20 tháng 5 năm 2026, chỉ hơn một tháng sau khi đảng Tisza của ông Magyar giành được đa số hơn hai phần ba trong cuộc bầu cử hồi tháng Tư . Ông Magyar đã liên tục vận động tranh cử với cam kết giới hạn nhiệm kỳ, định hình việc không giới hạn nhiệm kỳ như một con đường trực tiếp dẫn đến sự tập trung quyền lực và xói mòn các biện pháp kiểm soát dân chủ .

Xóa sổ Văn phòng Bảo vệ Chủ quyền

Ngoài giới hạn nhiệm kỳ, tu chính án thứ 16 còn bãi bỏ cơ sở pháp lý cho Văn phòng Bảo vệ Chủ quyền (Szuverenitásvédelmi Hivatal, hay SPO). Văn phòng này được thành lập theo Đạo luật Bảo vệ Chủ quyền năm 2023 và được trao quyền hạn rộng rãi để điều tra các cá nhân và tổ chức bị coi là phục vụ lợi ích nước ngoài .

Theo lời của dự luật do đảng Tisza bảo trợ đi kèm với tu chính án, "Văn phòng Bảo vệ Chủ quyền không thực hiện bất kỳ nghĩa vụ công thực sự nào, và việc thành lập nó chỉ phục vụ cho mục đích và lợi ích chính trị thuần túy" . Các nhà phê bình, bao gồm Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch), từ lâu đã mô tả văn phòng này như một công cụ để bêu xấu các nhà báo, tổ chức xã hội dân sự và các nhân vật đối lập nhận tài trợ nước ngoài . Năm 2024, Ủy ban châu Âu đã đưa Hungary ra Tòa án Công lý Liên minh châu Âu, lập luận rằng Đạo luật Bảo vệ Chủ quyền vi phạm luật pháp EU về các quyền cơ bản và bảo vệ dữ liệu .

Tân Thủ tướng Magyar đã phát tín hiệu về ý định của mình vào đầu tháng 5 năm 2026, hứa sẽ xóa sổ văn phòng này "không chậm trễ" và mô tả nó như "một cây dùi cui chính trị", ước tính việc bãi bỏ sẽ tiết kiệm cho ngân sách trung ương 6 tỷ forint (27 triệu euro) mỗi năm .

Thu hồi tài sản công

Gói tu chính án cũng giới thiệu một cơ chế để đưa các quỹ ủy thác công ích vào dưới quyền sở hữu và quản lý của nhà nước. Những quỹ ủy thác này, được thành lập trong những năm ông Orbán nắm quyền, nắm giữ tài sản trị giá hàng tỷ đô la và hoạt động như những phần mở rộng ảnh hưởng chính trị bên ngoài sự kiểm soát của chính phủ thông thường . Bằng cách sửa đổi Điều 38 của Luật Cơ bản về tài sản công, tu chính án thứ 16 cho phép chính phủ giải thể các cấu trúc đó và thu hồi tài nguyên cho ngân sách nhà nước .

Phản ứng của ông Orbán

Ông Viktor Orbán đã phản ứng một cách bác bỏ. Trong một cuộc phỏng vấn với cổng thông tin Index của Hungary, ông gọi quyết định này là "lố bịch" và "thật nực cười vì nó chẳng có tác dụng gì". Ông lập luận rằng "cuối cùng, người dân vẫn là người quyết định," ám chỉ rằng cử tri cuối cùng sẽ phủ quyết sự thay đổi hiến pháp nếu họ muốn ông trở lại . Đảng Fidesz của ông đã phản đối tu chính án này tại quốc hội, nhưng với lá phiếu cuối cùng là 135–50 với 6 phiếu trắng, phe phản đối không có đủ số lượng để ngăn chặn nó .

Tu chính án phải đối mặt với những hạn chế chính trị và pháp lý nào?

Tu chính án thứ 16 hiện là một phần của hiến pháp Hungary, nhưng độ bền vững của nó không phải là tuyệt đối.

Việc đảo ngược sẽ đòi hỏi một tu chính án hiến pháp khác. Bởi vì giới hạn nhiệm kỳ được gắn vào Luật Cơ bản, một đa số quốc hội trong tương lai về mặt lý thuyết có thể dỡ bỏ hoặc sửa đổi nó — nhưng chỉ với một cuộc bỏ phiếu hai phần ba khác, điều này đòi hỏi một liên minh siêu đa số hoặc một đảng thống trị duy nhất nắm giữ được ưu thế số học tại quốc hội tương tự như cách đảng Tisza đã sử dụng để thông qua tu chính án ban đầu .

Khả năng bị kiện lên Tòa án Hiến pháp là có thể. Một số nhà phân tích pháp lý đã lưu ý rằng các quan chức được bổ nhiệm từ thời ông Orbán, bao gồm các đề cử trước đây vào Tòa án Hiến pháp, vẫn có tư cách để thách thức các cải cách của ông Magyar. Bản thân Tòa án đã bị tước bỏ quyền hạn xem xét thực chất đối với các tu chính án hiến pháp vào năm 2013, nhưng các nhóm đối lập vẫn có thể cố gắng thực hiện các thách thức về mặt thủ tục . Tính đến giữa tháng 6 năm 2026, chưa có thách thức chính thức nào được đệ trình.

Các thể chế EU đang theo dõi. Vụ kiện vi phạm đang chờ xử lý của Ủy ban châu Âu liên quan đến Đạo luật Bảo vệ Chủ quyền hiện đã trở nên vô hiệu về mặt thực tế, vì cơ sở pháp lý của văn phòng này đã bị bãi bỏ. Không có bất kỳ thách thức nào ở cấp độ EU đối với chính tu chính án thứ 16, mặc dù tiến trình khôi phục nhà nước pháp quyền rộng lớn hơn sẽ vẫn nằm dưới sự giám sát của EU .

Rủi ro chính trị không thể bị loại bỏ. Sự tồn tại lâu dài của tu chính án này phụ thuộc vào kết quả bầu cử bền vững, ngăn cản một liên minh do đảng Fidesz dẫn dắt giành lại được đa số hiến pháp. Nếu điều đó xảy ra, không có gì trong hiến pháp ngăn cản một chính phủ mới hủy bỏ các điều khoản giới hạn nhiệm kỳ — một điểm mà chính ông Orbán dường như đã ám chỉ khi ông gọi tu chính án này là "thật nực cười vì nó chẳng có tác dụng gì" .