Bước Ngoặt Lịch Sử: Thụy Điển Chọn Rolls-Royce SMR Cho Nhà Máy Hạt Nhân Mới

Thụy Điển vừa có bước đi quan trọng nhất trong nhiều thập kỷ nhằm hồi sinh năng lượng hạt nhân. Vào ngày 15 tháng 6 năm 2026, công ty dự án Videberg Kraft đã chọn Rolls-Royce SMR để xây dựng ba lò phản ứng module nhỏ (SMR) ở bờ biển phía tây đất nước, kết thúc cuộc đua kéo dài nhiều năm bắt đầu với 75 công nghệ tiềm năng và lên đến đỉnh điểm là màn so găng trực tiếp giữa tập đoàn Anh Quốc với GE Vernova của Mỹ .

Đây là đơn đặt hàng nhà máy hạt nhân mới đầu tiên của Thụy Điển sau hơn 40 năm, một phần trong chiến lược toàn diện của chính phủ nhằm xây dựng ít nhất 5.000 MW công suất mới và tăng gấp đôi sản lượng điện quốc gia vào năm 2045 .

Dự án: Xây dựng cái gì, ở đâu và bởi ai

Nỗ lực này, được gọi là Dự án Videberg, sẽ đặt ba lò phản ứng Rolls-Royce SMR trên bán đảo Värö, liền kề với nhà máy điện hạt nhân Ringhals hiện hữu .

Thông tin nhanh về dự án:

• Công suất mỗi tổ máy: 470 MW
• Tổng công suất dự án: Xấp xỉ 1.410 MW
• Vị trí dự án: Bán đảo Värö, bờ biển phía tây Thụy Điển
• Nhà cung cấp: Rolls-Royce SMR, Vương quốc Anh
• Công ty dự án: Videberg Kraft, thuộc sở hữu của công ty tiện ích nhà nước Vattenfall và tập đoàn công nghiệp Industrikraft. Nhà nước Thụy Điển dự kiến sẽ trở thành cổ đông lớn nhất

Videberg Kraft ước tính nhà máy sẽ cung cấp khoảng 6% lượng điện tiêu thụ hàng năm của Thụy Điển trong suốt vòng đời hoạt động 60 năm . Vattenfall đặt mục tiêu đưa lò phản ứng đầu tiên vào hoạt động vào giữa những năm 2030, với quyết định công nghệ cuối cùng được thu hẹp từ khoảng 75 lựa chọn tiềm năng trong một quá trình kéo dài ba năm .

Quá trình lựa chọn và các công ty liên quan

Vattenfall bắt đầu tìm kiếm đối tác công nghệ hạt nhân từ năm 2022. Đợt sàng lọc ban đầu từ 75 thiết kế tiềm năng được rút gọn xuống còn danh sách rút gọn năm ứng viên, bao gồm các lò phản ứng quy mô lớn của Westinghouse và Framatome, trước khi công ty tập trung vào hai ứng viên SMR cuối cùng: Rolls-Royce SMR và GE Vernova với mẫu BWRX-300 .

Vattenfall đã công khai rút gọn danh sách hai nhà cung cấp này vào tháng 8 năm 2025 và dành khoảng mười tháng để đánh giá chi tiết lần cuối trước khi chọn Rolls-Royce .

Videberg Kraft đóng vai trò trung tâm trong thương vụ này. Công ty tập hợp:

• Vattenfall, công ty tiện ích thuộc sở hữu nhà nước của Thụy Điển và là nhà phát triển ban đầu của dự án.
• Industrikraft, một tập đoàn gồm các hộ tiêu thụ điện công nghiệp lớn của Thụy Điển, phản ánh nhu cầu cấp thiết của khu vực tư nhân về nguồn điện ổn định và không sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
• Nhà nước Thụy Điển, dự kiến sẽ trở thành cổ đông lớn nhất khi dự án tiến triển .

Nền tảng chính trị đến từ chính phủ liên minh trung hữu của Thụy Điển (gồm đảng Dân chủ Thiên chúa giáo, Tự do, Ôn hòa và Dân chủ Thụy Điển), lực lượng đã ủng hộ mạnh mẽ việc hồi sinh hạt nhân kể từ khi lên nắm quyền, dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Ulf Kristersson .

Kế hoạch mở rộng hạt nhân 5.000 MW đầy tham vọng của Thụy Điển

Dự án Videberg chỉ mới là nước cờ mở màn. Chính phủ Thụy Điển đã thông qua mục tiêu luật định đầy tham vọng hơn nhiều: ít nhất 5.000 MW công suất phát điện hạt nhân mới, tương đương với bốn lò phản ứng quy mô lớn hoặc một đội tàu SMR lớn hơn .

Mốc thời gian mà chính phủ đưa ra:

• 2.500 MW công suất hạt nhân mới vào năm 2035
• Tương đương 10 lò phản ứng lớn mới (bao gồm SMR) vào năm 2045

Quốc hội đã thông qua luật khung vào tháng 5 năm 2025, và đạo luật mới cho phép viện trợ nhà nước cho đầu tư hạt nhân có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8 năm 2025 .

Hỗ trợ tài chính từ nhà nước — lên đến 440 tỷ SEK

Để vượt qua chi phí ban đầu khổng lồ vốn cản trở đầu tư tư nhân, Thụy Điển đã tập hợp một trong những gói hỗ trợ chính phủ toàn diện nhất cho xây dựng hạt nhân mới ở châu Âu .

Cơ chế hỗ trợ	Chi tiết
Bảo lãnh vay chính phủ	Lên đến 400–440 tỷ SEK (36–47 tỷ USD)
Vốn vay trực tiếp từ chính phủ	300 tỷ SEK
Hợp đồng Chênh lệch hai chiều (CfD)	Bảo đảm giá trong tối đa 40 năm sau khi vận hành, với phân bổ hàng năm 1–3 tỷ SEK
Khung ngân sách 2026	Lên đến 220 tỷ SEK trong 12 năm cho hỗ trợ xây dựng

Cơ chế CfD đảm bảo cho các nhà vận hành hạt nhân một mức giá điện tối thiểu — được ấn định ở mức 80 öre/kWh theo tài liệu của Nghị viện Châu Âu — đồng thời cũng yêu cầu họ hoàn trả doanh thu vượt trên một mức giá quy định cho nhà nước . Gói hỗ trợ này được giới hạn ở khoảng 5.000 MW tổng công suất lắp đặt . Gói này cũng bao gồm hỗ trợ quản lý chất thải .

Tại sao Thụy Điển xây dựng lại hạt nhân

Ba động lực đã hội tụ để đảo ngược chính sách từ bỏ hạt nhân kéo dài hàng thập kỷ của Thụy Điển.

Nhu cầu điện tăng gấp đôi. Chính phủ Thụy Điển và Cơ quan Năng lượng Hạt nhân của OECD dự báo mức tiêu thụ điện của nước này sẽ tăng gần gấp đôi vào năm 2045 . Các động lực bao gồm điện khí hóa công nghiệp – thép xanh, nhà máy pin và sản xuất hydro – cộng với điện khí hóa giao thông và sưởi ấm.

Mục tiêu phát thải ròng bằng không mang tính ràng buộc pháp lý. Thụy Điển phải đạt mức phát thải khí nhà kính bằng không vào năm 2045 và sản xuất điện không sử dụng nhiên liệu hóa thạch vào năm 2040, các mục tiêu được ghi nhận trong Kế hoạch Năng lượng và Khí hậu Quốc gia . Năng lượng tái tạo đơn thuần đã chứng minh là không đủ cho nhu cầu điện nền đáng tin cậy.

An ninh năng lượng và sức cạnh tranh công nghiệp. Sau nhiều năm phụ thuộc nhiều vào năng lượng gió không liên tục, chính phủ và các ngành công nghiệp nặng kết luận rằng chỉ có hạt nhân mới có thể cung cấp điện với quy mô lớn, giá cả cạnh tranh và có thể dự đoán được, đồng thời đáp ứng các cam kết khí hậu .

Kết quả là một canh bạc được nhà nước hậu thuẫn: rằng SMR có thể mang lại điều mà các lò phản ứng lớn gặp khó khăn về tài chính — một con đường có thể lặp lại và tiết kiệm chi phí để triển khai hạt nhân đại trà .