Thẩm phán liên bang 'đập tan' vụ kiện của xAI: Đòn giáng thứ hai vào tham vọng pháp lý của Elon Musk với OpenAI

Phán quyết cuối cùng của bà nêu rõ: "về bản chất, xAI đánh đồng việc hỏi một ứng viên về kinh nghiệm làm việc trước đây của họ với việc khuyến khích ứng viên đó ăn cắp từ chủ lao động cũ" . Bởi xAI đã có cơ hội sửa đổi đơn kiện sau lần bị bác bỏ đầu tiên vào tháng 2 năm 2026, thẩm phán quyết định việc cho phép nộp đơn lần thứ ba là "vô ích", do đó vụ kiện bị bác bỏ "có thành kiến" (with prejudice), đồng nghĩa với việc không thể khởi kiện lại .

Nhân vật chính và hai vụ kiện song song

Kỹ sư Xuechen Li gia nhập xAI từ thời kỳ đầu của công ty và đã trực tiếp tham gia đào tạo và phát triển Grok . Khi ông từ chức vào tháng 7 năm 2025 để chuẩn bị gia nhập OpenAI, xAI lập tức kiện ông ra tòa án liên bang với cáo buộc đánh cắp bí mật thương mại và "xóa dấu vết" sau cuộc đối chất với công ty .

Vụ kiện cá nhân này đã tiến triển nhanh chóng và có lợi cho xAI. Vào tháng 9 năm 2025, chính Thẩm phán Lin đã ban hành lệnh cấm tạm thời, ngăn Li làm việc trong lĩnh vực AI tạo sinh tại OpenAI hoặc thậm chí trao đổi về công nghệ AI với chủ mới . Lệnh này dựa trên đánh giá rằng xAI có khả năng cao thắng kiện về nội dung và có nguy cơ tổn thất không thể khắc phục .

Tuy nhiên, vụ kiện riêng chống lại OpenAI lại không bao giờ đạt được bước tiến tương tự. Thẩm phán Lin liên tục nhấn mạnh rằng việc chỉ ra hành vi sai trái của cá nhân cựu nhân viên không tự động tạo thành một khiếu nại chống lại công ty đã tuyển dụng họ. Như một phán quyết trước đó đã nêu, "điều đáng chú ý là vắng mặt tất cả các tình tiết có thể liên kết chính OpenAI với bất kỳ sự chiếm đoạt nào" .

Vì sao phán quyết 'có thành kiến' lại quan trọng?

Việc bác bỏ vào tháng 2 năm 2026 được đưa ra kèm theo quyền sửa đổi đơn kiện . Thẩm phán Lin đã chỉ ra những thiếu sót và cho xAI thời hạn đến ngày 17 tháng 3 để nộp lại. Khi xAI nộp lại, thẩm phán nhận thấy các cáo buộc mới vẫn không đáp ứng được tiêu chuẩn pháp lý. Do đó, phán quyết ngày 15 tháng 6 được đưa ra "có thành kiến", chính thức khai tử vụ kiện chống lại OpenAI .

Các phán quyết bác bỏ có thành kiến ở giai đoạn xem xét đơn kiện là không phổ biến trong các vụ kiện bí mật thương mại, đặc biệt khi vụ kiện song song chống lại cá nhân cựu nhân viên vẫn đang diễn ra. Các nhà phân tích pháp lý nhận định, việc thắng thế trước Li ở tình huống khẩn cấp nhưng lại thua trắng trước OpenAI dựa trên cùng các tình tiết cơ bản đã nhấn mạnh sự khó khăn trong việc chứng minh hành vi xúi giục ở cấp độ công ty .

Bức tranh toàn cảnh: Thất bại kép chỉ trong 28 ngày

Thất bại về bí mật thương mại này không phải là sự kiện cá biệt. Chỉ 28 ngày trước đó, vào ngày 18 tháng 5 năm 2026, một bồi thẩm đoàn liên bang tại Oakland đã nhất trí bác bỏ vụ kiện 150 tỷ USD đình đám của Musk chống lại OpenAI và CEO Sam Altman . Vụ kiện đó, đệ trình từ năm 2024, cáo buộc OpenAI đã từ bỏ sứ mệnh phi lợi nhuận vì nhân loại để chuyển sang mô hình vụ lợi, hành động như "đánh cắp một tổ chức từ thiện" .

Bồi thẩm đoàn chỉ thảo luận chưa đầy hai giờ trước khi kết luận rằng Musk đã chờ đợi quá lâu để khởi kiện, và yêu sách của ông đã hết thời hiệu khởi kiện theo luật định . Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers đã chấp nhận phán quyết của bồi thẩm đoàn và bác bỏ vụ kiện .

Hai thất bại liên tiếp đồng nghĩa với việc, chỉ trong vòng một tháng, Musk đã thua cả về cáo buộc OpenAI đánh cắp bí mật kỹ thuật lẫn nỗ lực nhằm phá vỡ cấu trúc công ty của đối thủ. Kết quả kép này giữ nguyên hiện trạng pháp lý cho ngành công nghiệp AI: khả năng thu hút nhân tài và theo đuổi lợi nhuận của OpenAI không bị hạn chế, và nỗ lực kiện tụng để giải quyết bất bình cạnh tranh của xAI đã va phải một bức tường thủ tục vững chắc.

Điều này có ý nghĩa gì với cạnh tranh AI và luật bí mật thương mại?

Tổng hợp lại, các phán quyết gửi đi một vài tín hiệu rõ ràng:

• Chứng minh hành vi xúi giục là rất khó. Tòa án miễn cưỡng trong việc suy đoán rằng một công ty tuyển dụng đã chỉ đạo hoặc khuyến khích hành vi trộm cắp chỉ vì nhân viên của họ chuyển đến với những kiến thức quý giá. Trải nghiệm của xAI cho thấy ngay cả một vụ kiện mạnh mẽ chống lại cá nhân cũng không thể tự động quy kết trách nhiệm cho bị đơn là công ty nếu không có bằng chứng rõ ràng về sự phối hợp .
• Thời điểm là yếu tố then chốt. Thất bại 150 tỷ USD của Musk hoàn toàn mang tính thủ tục—bồi thẩm đoàn chưa từng xem xét đến nội dung liệu OpenAI có thực sự phá vỡ những lời hứa ban đầu hay không. Ngược lại, vụ bác bỏ của xAI xoay quanh tiêu chuẩn lập luận: các tình tiết được nêu ra không đủ để tạo thành một khiếu nại hợp lệ chống lại công ty. Cả hai kết quả đều là lời nhắc nhở rằng chiến lược và thời điểm khởi kiện cũng quan trọng không kém gì bản chất câu chuyện pháp lý.
• Các vụ kiện ở cấp độ cá nhân vẫn còn tiếp diễn. Vụ kiện chống lại Xuechen Li vẫn đang được tiến hành, và lệnh cấm tạm thời cho thấy những tuyên bố của xAI có cơ sở thực tế nhất định . Tuy nhiên, chiến thắng trước một cá nhân cựu nhân viên là một cuộc chiến hoàn toàn khác so với việc làm suy yếu một đối thủ cạnh tranh.

Tính đến thời điểm hiện tại, bảng tỷ số tại tòa án đã rất rõ ràng: hai vụ kiện, hai lần bị bác bỏ, và con đường pháp lý để Musk thách thức OpenAI đã bị thu hẹp đáng kể.