Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới, nơi khoảng 20% sản lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua . Sự gián đoạn tại đây ảnh hưởng trực tiếp tới kinh tế và an ninh năng lượng của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Tuyên bố ngày 15/6: Phái bộ đã sẵn sàng

Phát biểu bên lề hội nghị G7 tại Pháp, Tổng thống Macron khẳng định: “Các khí tài đã vào vị trí và sẵn sàng được triển khai” . Về phía Anh, Thủ tướng Keir Starmer cũng xác nhận nước này chuẩn bị “đóng góp phần việc của mình” trong sứ mệnh rà phá thủy lôi trên biển, đồng thời trấn an các tàu thương mại .

Tuyên bố này đánh dấu bước chuyển từ khâu lập kế hoạch sang trạng thái sẵn sàng hành động, sau nhiều tháng chuẩn bị ngoại giao và quân sự căng thẳng .

Thành phần và lực lượng phái bộ

Đây không phải là một hoạt động đơn lẻ của hai nước, mà là một chiến dịch đa quốc gia với quy mô lớn:

• Quốc gia tham gia: Pháp và Anh đồng chủ trì, với hơn 40 quốc gia tham gia . Ít nhất 51 nước đã tham gia các cuộc thảo luận lập kế hoạch . Tuyên bố chung chính thức ngày 12/5/2026 có chữ ký của 22+ quốc gia, bao gồm Albania, Úc, Bahrain, Bỉ, Canada, Đan Mạch, Đức, Hy Lạp, Ý, Nhật Bản, Hà Lan, Na Uy, Bồ Đào Nha, Qatar, Hàn Quốc, Thụy Điển và nhiều nước khác .
• Khí tài chính của Anh: Khu trục hạm HMS Dragon (Type 45) đã được bố trí sẵn tới khu vực; kèm theo là tiêm kích Typhoon, các hệ thống rà phá thủy lôi tự hành, và công nghệ chống máy bay không người lái hiện đại . Anh cũng đầu tư 115 triệu bảng cho đợt triển khai này .
• Khí tài của Pháp: Nhóm tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân Charles de Gaulle cùng các tàu chiến hộ tống đã di chuyển qua kênh đào Suez vào Biển Đỏ .
• Đóng góp khác: Ý đã đưa các tàu quét mìn tới khu vực .

Nhiệm vụ chính thức của phái bộ bao gồm: rà phá thủy lôi, hộ tống tàu buôn, tuần tra trên không và bảo vệ vận tải thương mại. Tất cả đều được mô tả là “hoàn toàn mang tính phòng thủ” và “thuần túy vì hòa bình” .

Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran

Ngày 14/6/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Iran, được Thứ trưởng Iran Kazem Gharibabadi xác nhận . Đây được mô tả là một “thỏa thuận vĩnh viễn” chấm dứt chiến tranh, với điều khoản mở lại ngay lập tức eo biển Hormuz . Thỏa thuận cũng bao gồm ngừng bắn trên mọi mặt trận, trong đó có Liban (Hezbollah đã hoan nghênh) .

Trước đó, vào đầu tháng 4/2026, hai bên từng nhất trí một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần .

Những thách thức còn tồn tại

Dù có những tuyên bố lạc quan, con đường phía trước vẫn còn nhiều trở ngại:

1. Lập trường chưa rõ của Iran: Tehran chưa chính thức chấp nhận cho phái bộ đa quốc gia hoạt động trong vùng biển của mình, và giới quan sát vẫn hoài nghi về khả năng Iran “bật đèn xanh” cho chiến dịch này .
2. Thực thi thỏa thuận: Tuy thỏa thuận vĩnh viễn đã được công bố, các cơ chế thực thi và giám sát trên thực tế vẫn chưa được kiểm chứng .
3. Quy mô rà phá thủy lôi: Eo biển đã bị rải thủy lôi dày đặc trong thời gian xung đột; khối lượng công việc rà phá là rất lớn. Phái bộ chỉ có thể triển khai đầy đủ khi lệnh ngừng bắn ổn định được thiết lập vững chắc .
4. Căng thẳng âm ỉ: Phái bộ được thiết kế độc lập với các bên tham chiến (tách biệt với cả Mỹ và Iran), điều này có thể nảy sinh những thách thức về phối hợp trên thực địa .

Dù còn nhiều ẩn số, việc hơn 40 quốc gia sẵn sàng góp sức cho thấy tầm quan trọng sống còn của tự do hàng hải tại eo Hormuz đối với nền kinh tế toàn cầu, trong đó có cả những quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng và xuất khẩu hàng hóa đường biển như Việt Nam.

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất thế giới, nơi khoảng 20% sản lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua . Sự gián đoạn tại đây ảnh hưởng trực tiếp tới kinh tế và an ninh năng lượng của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Tuyên bố ngày 15/6: Phái bộ đã sẵn sàng

Phát biểu bên lề hội nghị G7 tại Pháp, Tổng thống Macron khẳng định: “Các khí tài đã vào vị trí và sẵn sàng được triển khai” . Về phía Anh, Thủ tướng Keir Starmer cũng xác nhận nước này chuẩn bị “đóng góp phần việc của mình” trong sứ mệnh rà phá thủy lôi trên biển, đồng thời trấn an các tàu thương mại .

Tuyên bố này đánh dấu bước chuyển từ khâu lập kế hoạch sang trạng thái sẵn sàng hành động, sau nhiều tháng chuẩn bị ngoại giao và quân sự căng thẳng .

Thành phần và lực lượng phái bộ

Đây không phải là một hoạt động đơn lẻ của hai nước, mà là một chiến dịch đa quốc gia với quy mô lớn:

• Quốc gia tham gia: Pháp và Anh đồng chủ trì, với hơn 40 quốc gia tham gia . Ít nhất 51 nước đã tham gia các cuộc thảo luận lập kế hoạch . Tuyên bố chung chính thức ngày 12/5/2026 có chữ ký của 22+ quốc gia, bao gồm Albania, Úc, Bahrain, Bỉ, Canada, Đan Mạch, Đức, Hy Lạp, Ý, Nhật Bản, Hà Lan, Na Uy, Bồ Đào Nha, Qatar, Hàn Quốc, Thụy Điển và nhiều nước khác .
• Khí tài chính của Anh: Khu trục hạm HMS Dragon (Type 45) đã được bố trí sẵn tới khu vực; kèm theo là tiêm kích Typhoon, các hệ thống rà phá thủy lôi tự hành, và công nghệ chống máy bay không người lái hiện đại . Anh cũng đầu tư 115 triệu bảng cho đợt triển khai này .
• Khí tài của Pháp: Nhóm tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân Charles de Gaulle cùng các tàu chiến hộ tống đã di chuyển qua kênh đào Suez vào Biển Đỏ .
• Đóng góp khác: Ý đã đưa các tàu quét mìn tới khu vực .

Nhiệm vụ chính thức của phái bộ bao gồm: rà phá thủy lôi, hộ tống tàu buôn, tuần tra trên không và bảo vệ vận tải thương mại. Tất cả đều được mô tả là “hoàn toàn mang tính phòng thủ” và “thuần túy vì hòa bình” .

Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran

Ngày 14/6/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Iran, được Thứ trưởng Iran Kazem Gharibabadi xác nhận . Đây được mô tả là một “thỏa thuận vĩnh viễn” chấm dứt chiến tranh, với điều khoản mở lại ngay lập tức eo biển Hormuz . Thỏa thuận cũng bao gồm ngừng bắn trên mọi mặt trận, trong đó có Liban (Hezbollah đã hoan nghênh) .

Trước đó, vào đầu tháng 4/2026, hai bên từng nhất trí một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần .

Những thách thức còn tồn tại

Dù có những tuyên bố lạc quan, con đường phía trước vẫn còn nhiều trở ngại:

1. Lập trường chưa rõ của Iran: Tehran chưa chính thức chấp nhận cho phái bộ đa quốc gia hoạt động trong vùng biển của mình, và giới quan sát vẫn hoài nghi về khả năng Iran “bật đèn xanh” cho chiến dịch này .
2. Thực thi thỏa thuận: Tuy thỏa thuận vĩnh viễn đã được công bố, các cơ chế thực thi và giám sát trên thực tế vẫn chưa được kiểm chứng .
3. Quy mô rà phá thủy lôi: Eo biển đã bị rải thủy lôi dày đặc trong thời gian xung đột; khối lượng công việc rà phá là rất lớn. Phái bộ chỉ có thể triển khai đầy đủ khi lệnh ngừng bắn ổn định được thiết lập vững chắc .
4. Căng thẳng âm ỉ: Phái bộ được thiết kế độc lập với các bên tham chiến (tách biệt với cả Mỹ và Iran), điều này có thể nảy sinh những thách thức về phối hợp trên thực địa .

Dù còn nhiều ẩn số, việc hơn 40 quốc gia sẵn sàng góp sức cho thấy tầm quan trọng sống còn của tự do hàng hải tại eo Hormuz đối với nền kinh tế toàn cầu, trong đó có cả những quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng và xuất khẩu hàng hóa đường biển như Việt Nam.