Ukraine Đã 'Phong Tỏa' Crimea Ra Sao và Khiến Thị Trường Năng Lượng Nga Chao Đảo?

Chiến dịch drone không ngừng nghỉ của Ukraine nhằm vào những cây cầu, tuyến đường cao tốc và cơ sở hạ tầng nhiên liệu kết nối miền nam nước Nga với bán đảo Crimea đã gây ra cuộc khủng hoảng xăng dầu tồi tệ nhất trên bán đảo này kể từ sau khi Nga sáp nhập trái phép vào năm 2014.

Bằng cách tấn công một cách có hệ thống vào “cầu nối trên bộ” – tuyến đường tiếp tế huyết mạch trên bộ – các lực lượng Ukraine đã thực sự cô lập Crimea trên bộ, dẫn đến cảnh các trạm xăng trống rỗng, sự trở lại của tem phiếu xăng kiểu thời Liên Xô, và một loạt các biện pháp khẩn cấp từ Moscow. Cuộc khủng hoảng hiện đã lan rộng, gây ra tình trạng phân phối nhiên liệu hạn chế tại các thành phố lớn của Nga như Moscow và St. Petersburg, đồng thời buộc Điện Kremlin lần đầu tiên phải ban hành lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu máy bay. Dưới đây là cách chiến dịch diễn ra và những ảnh hưởng mà nó đang gây ra.

Cắt Đứt “Huyết Mạch” Của Crimea: Chiến Dịch Nhắm Vào Cầu và Đường Cao Tốc

Cốt lõi chiến lược của cuộc khủng hoảng nằm ở sự cô lập về mặt vật lý đối với bán đảo này. Kể từ mùa xuân năm 2026, những người vận hành drone của Ukraine, có khi đóng quân cách xa tới 200 km, đã nhắm mục tiêu vào các điểm nghẽn quan trọng của cái gọi là “hành lang trên bộ” chạy từ vùng Rostov của Nga qua phần lãnh thổ phía nam Ukraine bị chiếm đóng .

Tuyến đường cao tốc R-280 “Novorossiya”, huyết mạch tiếp tế chính trên bộ cho các xe bồn chở nhiên liệu, đã hứng chịu các cuộc tấn công liên tục và kéo dài, nơi drone tập kích vào các đoàn xe chở hàng khiến tuyến đường này trở nên quá nguy hiểm cho giao thông thương mại . Điều quan trọng là, vì lý do an toàn, nhiên liệu không được vận chuyển qua Cầu Kerch, khiến tuyến đường bộ qua lãnh thổ bị chiếm đóng trở thành động mạch hậu cần duy nhất của bán đảo .

Bằng cách tấn công một cách có hệ thống vào những cây cầu dọc hành lang này – bao gồm Cầu Chonhar và nhiều cây cầu khác kết nối vùng Kherson bị chiếm đóng với Crimea – Ukraine đã đặt mọi tuyến đường bộ chính dưới tầm kiểm soát hỏa lực . Đến giữa tháng 6 năm 2026, chiến dịch đã tạo ra một cuộc phong tỏa trên bộ một cách hiệu quả. Người đứng đầu Sevastopol do Moscow bổ nhiệm đã xác nhận thực tế trên thực địa: các xe bồn chở nhiên liệu đơn giản là không thể tiếp cận thành phố .

Từ Trạm Xăng Trống Rỗng Đến Tem Phiếu: Sự Sụp Đổ Của Nguồn Cung Nhiên Liệu Ở Crimea

Tác động đến 2 triệu cư dân của Crimea là ngay lập tức và nghiêm trọng. Dòng thời gian của cuộc khủng hoảng cho thấy sự sụp đổ nhanh chóng của hệ thống phân phối nhiên liệu:

• Ngày 30 tháng 5 năm 2026: Chính quyền áp đặt hạn mức 20 lít mỗi người mỗi ngày đối với xăng cao cấp AI-95 tại 148 trạm .
• Ngày 2 tháng 6 năm 2026: Hai mạng lưới trạm xăng lớn nhất bán đảo là TES và ATAN đình chỉ hoàn toàn việc bán tem phiếu, trên thực tế chấm dứt nguồn cung đảm bảo cho những người lái xe thông thường .
• Ngày 4 tháng 6 năm 2026: Thống đốc do Nga bổ nhiệm, Sergei Aksyonov, tạm dừng tất cả các giao dịch bán xăng bằng tiền mặt và đình chỉ vô thời hạn việc phân phát phiếu mua xăng mới, cảnh báo tình trạng thiếu hụt có thể kéo dài ít nhất đến tháng 7 .
• Ngày 11 tháng 6 năm 2026: Các nhân chứng của Reuters ghi nhận rằng các trạm xăng trên khắp Crimea, bao gồm cả ở thành phố lớn nhất Sevastopol, đã hoàn toàn cạn kiệt, khiến hệ thống phân phối hạn chế trở nên vô dụng .

Các quan chức địa phương đã lên Telegram để nói với người dân rằng việc xếp hàng là “vô nghĩa” và các phiếu mua hàng QR code đã phát trước đó đang bị vô hiệu hóa . Hệ thống phân phối theo hạn mức, vốn đã tạo ra một thị trường chợ đen cho tem phiếu, đã sụp đổ hoàn toàn dưới sức nặng của sự gián đoạn nguồn cung .

“Bật Khóa” Khẩn Cấp Của Moscow: Cấm Xuất Khẩu và Cho Phép Bán Xăng Kém Chất Lượng

Không giống như những lần thiếu hụt cục bộ trước đây, cuộc khủng hoảng nhiên liệu ở Crimea đã buộc Moscow phải thực hiện một loạt các biện pháp can thiệp khẩn cấp cấp liên bang hiếm thấy, phơi bày sự căng thẳng mang tính hệ thống đối với thị trường năng lượng nội địa Nga.

Trong một động thái nhằm ổn định thị trường nội địa, Nga đã ban hành các lệnh cấm xuất khẩu trên diện rộng. Chính phủ đã cấm các nhà sản xuất xuất khẩu xăng từ ngày 1 tháng 4 năm 2026 . Khi cuộc khủng hoảng leo thang, Moscow đã thực hiện một bước đi chưa từng có: ban hành lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu máy bay lần đầu tiên trong lịch sử vào ngày 1 tháng 6 năm 2026 theo Nghị quyết số 646 của Chính phủ. Lệnh cấm này sẽ kéo dài đến ngày 30 tháng 11 năm 2026, là hệ quả trực tiếp từ việc các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine đã đẩy tỷ lệ lọc dầu thô của quốc gia này xuống mức thấp nhất trong nhiều năm .

Có lẽ chỉ báo đáng báo động nhất về sự thắt chặt nguồn cung là phản ứng pháp lý của Moscow. Chính phủ đã buộc phải cho phép bán trong nước các loại nhiên liệu cấp thấp hơn, bình thường không đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng của Nga – một biện pháp khẩn cấp được thực hiện để giữ cho xe cộ lăn bánh bất chấp việc thiếu sản phẩm tinh chế .

Một Sự Thừa Nhận Hiếm Hoi: Điện Kremlin Đổ Lỗi Cho Drone

Thông điệp công khai của Điện Kremlin về cuộc khủng hoảng đã có một sự đảo ngược rõ rệt. Vào cuối tháng 5, người phát ngôn Dmitry Peskov vẫn phủ nhận bất kỳ nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu nào, đổ lỗi cho các vấn đề cục bộ là do bảo trì theo mùa . Đến ngày 9 tháng 6, câu chuyện đã thay đổi. Ông Peskov công khai thừa nhận có “một số vấn đề nhất định” với nguồn cung nhiên liệu, một tuyên bố sau đó được tiếp nối bằng một sự thừa nhận thậm chí còn hiếm hoi hơn từ chính Bộ Năng lượng.

Bộ Năng lượng Nga đã đưa ra một tuyên bố thừa nhận rằng “sự gia tăng các cuộc tấn công trên không của đối phương” là nguyên nhân dẫn đến “những khó khăn tạm thời về nguồn cung nhiên liệu” trên khắp Crimea và miền nam nước Nga . Điều này thể hiện một bước ngoặt đáng kể so với thông lệ trước đây của Điện Kremlin là thường bác bỏ những thất bại như vậy.

Ngoài Crimea: Cuộc Khủng Hoảng Lan Đến Nước Nga Đại Lục

Thành công chiến lược của chiến dịch drone được đo lường bằng hiệu ứng lan tỏa của nó. Hệ thống tem phiếu và phân phối nhiên liệu hạn chế xuất hiện đầu tiên ở Crimea giờ đây đã được ghi nhận tại các trạm xăng ở những trung tâm kinh tế lớn như Moscow và St. Petersburg, cho thấy cuộc khủng hoảng đã vượt ra khỏi bán đảo bị chiếm đóng và đang ảnh hưởng đến chính lãnh thổ cốt lõi của nhà nước Nga .

Sức ép này đã buộc phải có một sự tái điều chỉnh chính sách dầu mỏ trên toàn quốc. Vào tháng 6, Nga bắt đầu cắt giảm tổng xuất khẩu dầu để chuyển hướng nhiều dầu thô hơn cho các nhà máy lọc dầu trong nước, trong một nỗ lực tuyệt vọng nhằm giảm bớt tình trạng thiếu hụt do công suất lọc dầu bị hư hỏng và bị hạn chế gây ra . Trên thực tế, chiến dịch này đã buộc nhà sản xuất dầu lớn thứ ba thế giới phải lựa chọn giữa việc cung cấp nhiên liệu cho nền kinh tế của chính mình và bán dầu ra nước ngoài.