Thỏa thuận khung Mỹ-Iran: 5 lý do Israel kịch liệt phản đối và cơn đau đầu chính trị của ông Netanyahu

Ngày 14 tháng 6 năm 2026, Tổng thống Donald Trump đã công bố một Bản ghi nhớ (MoU) giữa Mỹ và Iran — một thỏa thuận khung do Pakistan và Qatar làm trung gian — nhằm chấm dứt nhiều tháng thù địch. Dù toàn văn chưa được công bố, các điều khoản chính và những phản ứng dữ dội từ Israel đã nhanh chóng định hình bức tranh địa chính trị mới.

Năm phản đối cụ thể từ phía Israel

Theo các nguồn tin từ Irish Times, Ynet News, New York Times và nhiều hãng truyền thông khác, giới chức Israel đã vạch ra năm điểm yếu chết người trong thỏa thuận, những gì họ coi là 'thảm họa' an ninh :

1. Không loại bỏ uranium đã làm giàu: Thỏa thuận khung không yêu cầu Iran chuyển ra nước ngoài hoặc phá hủy kho uranium đã làm giàu hiện có. Điều này đồng nghĩa với việc Iran vẫn giữ một lối tắt để chế tạo bom hạt nhân trong thời gian ngắn .
2. Không phá dỡ cơ sở hạ tầng làm giàu: Thỏa thuận trì hoãn mọi yêu cầu Iran phải tháo dỡ các máy ly tâm và cơ sở làm giàu, thay vào đó đá những vấn đề hạt nhân này sang giai đoạn đàm phán 60 ngày sắp tới .
3. Không giới hạn chương trình tên lửa: Mối lo ngại an ninh hàng đầu của Israel về chương trình tên lửa đạn đạo của Iran không được đề cập đến trong bản MoU ban đầu .
4. Không chấm dứt mạng lưới ủy nhiệm: Thỏa thuận không yêu cầu Iran ngừng hỗ trợ cho Hezbollah, Hamas, Houthi và các lực lượng dân quân khu vực khác, những cánh tay nối dài mà Israel coi là mối đe dọa hiện hữu .
5. Phục hồi kinh tế cho Iran: Israel lo ngại việc dỡ bỏ trừng phạt và giải phóng tài sản bị phong tỏa (theo báo cáo là khoảng 24 tỷ USD) sẽ bơm thêm nguồn lực cho các chương trình quân sự và mạng lưới ủy nhiệm của Iran .

Phản ứng của Thủ tướng Netanyahu: 'Lời khen và lời từ chối'

Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang trong thế 'tiến thoái lưỡng nan'. Ông buộc phải giữ thái độ công khai kiềm chế, nhưng nội bộ liên minh của ông đang sục sôi. Các chi tiết đáng chú ý trong phản ứng của ông:

• Ông Netanyahu đã "bày tỏ sự cảm kích" với Tổng thống Trump trong một cuộc điện đàm, nhưng đồng thời nhấn mạnh rằng Israel không bị ràng buộc bởi thỏa thuận này và sẽ không rút khỏi các vùng đất mà nước này đang kiểm soát ở Liban, Syria hay Gaza .
• Ông đã nói thẳng với ông Trump rằng Israel sẽ không rút quân khỏi Liban, bác bỏ các điều khoản ngừng bắn liên quan đến Liban trong thỏa thuận .
• Trước đó (vào tháng 2 năm 2026), ông Netanyahu từng nói với ông Trump rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm việc "xóa bỏ cơ sở hạ tầng hạt nhân của Iran, chứ không chỉ đơn thuần là ngừng các hoạt động làm giàu" — một tiêu chuẩn mà thỏa thuận khung hiện tại không đáp ứng được .
• Trong khi các bộ trưởng trong chính phủ của ông công khai chỉ trích thỏa thuận là "thảm họa" thì chính ông Netanyahu tránh chỉ trích trực tiếp ông Trump, tạo ra một cuộc khủng hoảng chính trị ngay trong nội các .

Ông Trump phản ứng ra sao trước lo ngại của Israel?

Phản ứng của Tổng thống Trump trước sự phản đối từ Israel là sự pha trộn giữa trấn an và tạo áp lực:

• Trước khi đạt được thỏa thuận: Ông Trump đã từng nói với ông Netanyahu vào tháng 5/2025 và một lần nữa vào tháng 5/2026 rằng không nên có bất kỳ hành động quân sự đơn phương nào có thể gây nguy hiểm cho các cuộc đàm phán với Iran .
• Trong quá trình công bố thỏa thuận: Ông Trump được cho là đã trấn an ông Netanyahu rằng ông sẽ duy trì sự kiên quyết về việc Iran cuối cùng phải phá dỡ chương trình hạt nhân và loại bỏ uranium đã làm giàu — nhưng chỉ như một phần của các cuộc đàm phán 60 ngày tiếp theo, chứ không phải trong MoU hiện tại .
• Ưu tiên công khai: Ưu tiên hàng đầu của ông Trump là đảm bảo lệnh ngừng bắn ngay lập tức, mở lại eo biển Hormuz và hạ giá dầu — hơn là các yêu sách tối đa của Israel .

Các điều khoản chính của Thỏa thuận khung 60 ngày (do Pakistan & Qatar làm trung gian)

Điều khoản	Chi tiết
Ngừng bắn	Chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Liban .
Mở lại eo biển Hormuz	Mở cửa trở lại ngay lập tức; lưu lượng vận chuyển sẽ trở lại mức trước chiến tranh trong vòng 30 ngày sau khi hoàn tất rà phá thủy lôi và phối hợp hàng hải .
Dỡ bỏ phong tỏa hải quân Mỹ	Lệnh phong tỏa các cảng của Iran dự kiến sẽ được dỡ bỏ sau khi ký kết chính thức vào ngày 19 tháng 6 .
Lễ ký kết	Được lên lịch vào ngày 19 tháng 6 năm 2026, tại Thụy Sĩ. Bản MoU này đang được gọi là "Hiệp định Islamabad" .
Cơ hội đàm phán 60 ngày	Một giai đoạn ngoại giao thứ hai để đàm phán về việc phá dỡ hạt nhân, dỡ bỏ trừng phạt và một thỏa thuận vĩnh viễn rộng lớn hơn .
Dỡ bỏ trừng phạt/ Giải phóng tài sản	Tạm thời miễn trừ trừng phạt và giải phóng một phần trong số khoảng 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran .
Bản MoU 14 điểm	Bao gồm các điều khoản về ngừng bắn, không can thiệp, dỡ bỏ trừng phạt và an ninh hàng hải .

Những vấn đề còn bỏ ngỏ

Một số vấn đề quan trọng vẫn chưa được giải quyết và bị trì hoãn sang giai đoạn đàm phán 60 ngày:

• Phá dỡ chương trình hạt nhân — Chưa có thỏa thuận nào về việc liệu Iran có đóng cửa các cơ sở làm giàu, loại bỏ uranium đã làm giàu hay chấp nhận các cuộc thanh sát quốc tế dài hạn hay không .
• Chương trình tên lửa của Iran — Không được đề cập trong bản MoU hiện tại .
• Lực lượng ủy nhiệm của Iran — Không có yêu cầu nào buộc Iran chấm dứt hỗ trợ cho Hezbollah, Houthi hoặc các lực lượng dân quân khác .
• Lập trường của Israel về việc rút quân — Israel đã tuyên bố rõ ràng sẽ không rút khỏi Liban, Syria hay Gaza như một phần của thỏa thuận này, tạo ra nguy cơ xung đột tiềm tàng với những kỳ vọng của Mỹ và Iran .
• Cơ chế xác minh và thực thi — Vẫn chưa rõ việc tuân thủ sẽ được xác minh như thế nào hoặc điều gì sẽ kích hoạt việc tái áp đặt trừng phạt hay hành động quân sự .

Điểm mấu chốt: Thỏa thuận khung tạm dừng chiến tranh và mở cửa trở lại eo biển Hormuz, nhưng trì hoãn mọi tranh chấp cốt lõi — việc phá dỡ hạt nhân, tên lửa, lực lượng ủy nhiệm và các đảm bảo an ninh cho Israel — sang một giai đoạn đàm phán thứ hai mà không có gì đảm bảo cho sự thành công. Israel đã bị gạt ra bên lề các cuộc đàm phán, ông Netanyahu đang mắc kẹt về mặt chính trị giữa ông Trump và phe cánh hữu của chính mình, và ông Trump đã ưu tiên một lệnh ngừng bắn nhanh chóng hơn là các yêu sách tối đa của Israel.