Cán Cân Thương Mại Eurozone Lao Dốc: Từ Thặng Dư 8,7 Tỷ Euro Sang Thâm Hụt 1 Tỷ Euro

Cán cân thương mại của khu vực đồng euro (Eurozone) đã trải qua một cú sốc thực sự trong tháng 4/2026, chính thức rơi vào tình trạng thâm hụt lần đầu tiên kể từ năm 2023. Sự đảo chiều chóng mặt này được thúc đẩy bởi làn sóng nhập khẩu tăng vọt, bỏ xa đà tăng trưởng èo uột của xuất khẩu, qua đó phơi bày những điểm yếu cố hữu của khối trước áp lực chi phí năng lượng và sự suy giảm sức cạnh tranh của hàng hóa sản xuất tại châu Âu .

Những con số biết nói: Sự sụt giảm 9,7 tỷ euro chỉ sau một năm

Theo ước tính đầu tiên từ Cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat), khu vực Eurozone đã ghi nhận mức thâm hụt 1,0 tỷ euro trong thương mại hàng hóa với phần còn lại của thế giới vào tháng 4/2026. Đây là một bước lùi đáng kể so với mức thặng dư 8,7 tỷ euro hồi tháng 4/2025, tức là cán cân thương mại đã xấu đi tới 9,7 tỷ euro chỉ trong vòng 12 tháng . Kết quả này hoàn toàn trái ngược với kỳ vọng của thị trường về một mức thặng dư khoảng 4,9 tỷ euro .

Cụ thể, xuất khẩu hàng hóa của Eurozone trong tháng 4/2026 đạt 255,4 tỷ euro, tăng 5,0% so với mức 243,3 tỷ euro của năm trước. Tuy nhiên, đà tăng của nhập khẩu lại mạnh mẽ hơn nhiều, bứt phá 9,3% để chạm mốc 256,4 tỷ euro, chính thức đẩy cán cân thương mại sang trạng thái tiêu cực . Sự sụt giảm từ mức thặng dư 4,9 tỷ euro của tháng 3/2026 xuống mức thâm hụt này cũng đánh dấu sự kết thúc đột ngột cho chuỗi thặng dư thương mại mà khối này đã duy trì kể từ sau cuộc khủng hoảng năng lượng .

Toàn bộ Liên minh châu Âu (EU) cũng chung cảnh ngộ

Không chỉ riêng Eurozone, toàn bộ 27 quốc gia thành viên EU cũng chứng kiến một sự đảo chiều tương tự. Cán cân thương mại của EU đã chuyển từ mức thặng dư 7,3 tỷ euro trong tháng 4/2025 sang mức thâm hụt 7,1 tỷ euro vào tháng 4/2026 . Đây là xu hướng đã được dự báo từ đầu năm 2026, khi thặng dư thương mại của EU trong quý I đã bị cắt giảm một nửa, từ 23,6 tỷ euro của quý IV/2025 xuống chỉ còn 12,7 tỷ euro .

Ai là 'thủ phạm' chính?

Mặc dù báo cáo sơ bộ tháng 4/2026 của Eurostat chưa công bố đầy đủ số liệu chi tiết theo từng ngành, nhưng các động lực chính đã được thể hiện rất rõ qua số liệu quý I và làn sóng nhập khẩu ồ ạt .

'Gót chân Achilles' mang tên năng lượng

Sự tăng vọt trong nhập khẩu chịu ảnh hưởng nặng nề từ lĩnh vực năng lượng. Trong cả năm 2025, thâm hụt thương mại năng lượng của EU đã nới rộng lên mức 298,9 tỷ euro, và chi phí nhập khẩu năng lượng vẫn ở mức cao trong suốt quý I/2026, khi khối này tiếp tục phải trả giá đắt cho khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và các sản phẩm dầu mỏ . Phiên bản tiếng Pháp của thông cáo báo chí Eurostat cũng chỉ rõ rằng mức sụt giảm thâm hụt trong tháng 4 "chủ yếu đến từ sự gia tăng của thâm hụt năng lượng" .

'Con át chủ bài' máy móc và xe cộ mất dần sức mạnh

Ngành công nghiệp mũi nhọn truyền thống của EU – máy móc và xe cộ – đang chứng kiến thặng dư thương mại bị thu hẹp nhanh chóng. Chỉ trong quý I/2026, thặng dư kết hợp của nhóm hàng này đã giảm mạnh từ 39,8 tỷ euro của quý trước xuống còn 27,8 tỷ euro . Đây không phải là một diễn biến bất ngờ. Cuối năm 2025, Eurostat đã cảnh báo về việc thặng dư của các nhóm hàng máy móc - xe cộ, hóa chất và hàng chế tạo khác đều đang trên đà thu hẹp . Tính chung năm 2025, thặng dư máy móc đã giảm từ 276 tỷ euro của năm 2024 xuống còn 252 tỷ euro .

Gánh nặng kỷ lục từ Trung Quốc

Một trong những sức ép lớn nhất lên cán cân thương mại của EU chính là mức thâm hụt không ngừng mở rộng với Trung Quốc. Theo dữ liệu mới nhất từ Eurostat, thâm hụt thương mại của EU với Trung Quốc đã đạt mức chưa từng có, tương đương 1 tỷ euro mỗi ngày trong tháng 4/2026, với khoảng cách hàng tháng lên đến 31,9 tỷ euro . Tính chung cả năm 2025, con số thâm hụt này là 359,8 tỷ euro, với máy móc và thiết bị điện là những mặt hàng chủ lực trong cả xuất và nhập khẩu . Sự mất cân bằng mang tính cơ cấu này chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và là một lực cản đáng kể đối với hiệu suất thương mại tổng thể của khối.

Căng thẳng thuế quan với Mỹ phủ bóng bất ổn

Mỹ hiện là đối tác song phương mang lại thặng dư thương mại lớn nhất cho EU, đạt 199,6 tỷ euro trong năm 2025 . Tuy nhiên, những căng thẳng leo thang về thuế quan đã đổ thêm dầu vào ngọn lửa bất ổn cho các dự báo xuất khẩu, đặc biệt là đối với các mặt hàng tư liệu sản xuất như máy móc, xe cộ và dược phẩm. Mặc dù dữ liệu từ Cục Thống kê Dân số Mỹ cho thấy nước này thâm hụt 8,2 tỷ USD thương mại hàng hóa với EU trong tháng 4/2026 (đồng nghĩa xuất khẩu từ EU sang Mỹ vẫn vượt nhập khẩu), nhưng môi trường chính sách thương mại đầy biến động vẫn đang đè nặng lên năng lực cạnh tranh của hàng xuất khẩu châu Âu .

Bức tranh toàn cảnh ảm đạm: Kinh tế trì trệ và niềm tin suy giảm

Tin xấu về thâm hụt thương mại không đến một mình. Nó nằm trong một bức tranh kinh tế đầy những tín hiệu yếu kém, củng cố thêm lo ngại rằng nền kinh tế Eurozone đang mất dần động lực.

• Tăng trưởng GDP gần như 'dậm chân tại chỗ': GDP thực tế của Eurozone chỉ tăng vỏn vẹn 0,1% theo quý trong quý I/2026, giảm tốc so với mức 0,2% của quý IV/2025. Trong số các nền kinh tế lớn nhất, Tây Ban Nha tăng 0,6%, Đức tăng 0,3%, Ý tăng 0,2%, Hà Lan tăng 0,1%, trong khi Pháp thì gần như không tăng trưởng .
• 'Đầu tàu' Đức hụt hơi: Đức ghi nhận thặng dư thương mại từ 14,3 đến 14,5 tỷ euro trong tháng 4, thấp hơn kỳ vọng 15 tỷ euro, khi nhập khẩu tăng trưởng nhanh hơn xuất khẩu . Cùng lúc đó, các đơn đặt hàng tại nhà máy Đức đã giảm tới 3,8% trong tháng 4 .
• Tâm lý và triển vọng việc làm lao dốc: Báo cáo của Eurostat cho thấy cả tâm lý kinh tế và kỳ vọng việc làm đều giảm trong tháng 4. Chỉ số kỳ vọng việc làm của Eurozone sụt giảm mạnh 4,6 điểm phần trăm, trong khi mức giảm trên toàn EU là 4,0 điểm phần trăm . Không kém phần đáng ngại, chỉ số Tâm lý Kinh tế ZEW (ZEW Economic Sentiment Index) đã rớt xuống -17,2 điểm, mức thấp nhất kể từ tháng 12/2022 .
• Áp lực thất nghiệp: Có một nghịch lý là trong khi tỷ lệ thất nghiệp chung từng chạm đáy lịch sử 6,2% vào tháng 3/2026, thì tại Đức, số người thất nghiệp đã điều chỉnh theo mùa vụ đã vượt ngưỡng 3 triệu người trong tháng 4, lần đầu tiên kể từ năm 2011 .
• Lạm phát và chi phí đầu vào: Chỉ số Nhà quản trị Mua hàng (PMI) tổng hợp của Eurozone cho thấy giá đầu vào trong sản xuất tăng mạnh trong tháng 4, do hoạt động tích trữ hàng tồn kho và gián đoạn năng lượng từ các vấn đề địa chính trị . Lạm phát tại Đức cũng tăng lên 2,9% trong tháng 4, chủ yếu do chi phí năng lượng leo thang .

Vị thế mong manh bước vào giữa năm 2026

Mức thâm hụt 1 tỷ euro trong tháng 4 không đơn thuần là một sự cố đơn lẻ, mà là một phần của sự bào mòn sức mạnh bên ngoài trên diện rộng của khu vực Eurozone. Khối này hiện đang thâm hụt hàng hóa khi nhập khẩu tăng gần gấp đôi xuất khẩu. Các lĩnh vực thặng dư truyền thống đang suy yếu, và mức thâm hụt song phương lớn nhất – với Trung Quốc – vẫn không ngừng mở rộng. Khi GDP gần như không tăng trưởng, niềm tin suy giảm và chính sách thương mại của Mỹ làm gia tăng sự bất ổn, Eurozone bước vào giữa năm 2026 với một vị thế thương mại mong manh rõ rệt.