Bên trong Biên bản Ghi nhớ Mỹ-Iran: Điều khoản Eo biển Hormuz, Lằn ranh đỏ Hạt nhân và Rạn nứt với Netanyahu

Nội dung của biên bản ghi nhớ

Vào cuối tháng 5, đầu tháng 6 năm 2026, các nhà đàm phán hai bên đã nhất trí về một biên bản ghi nhớ dài một trang. Các điều khoản chính của thỏa thuận, theo nhiều nguồn tin đưa tin, bao gồm:

• Eo biển Hormuz: Tuyến đường thủy sẽ được mở lại ngay sau khi ký kết, với tuyên bố từ Trump rằng nó sẽ "vĩnh viễn miễn phí qua lại" . Lệnh phong tỏa của Mỹ ở Vịnh Oman cũng sẽ được dỡ bỏ .
• Gia hạn lệnh ngừng bắn: Lệnh ngừng bắn hiện tại sẽ được kéo dài thêm 60 ngày, với khả năng gia hạn thêm nếu hai bên đồng thuận .
• Hoãn các vấn đề hạt nhân: Các cuộc đàm phán về những chủ đề gây tranh cãi nhất – toàn bộ các giới hạn đối với chương trình hạt nhân của Iran và số phận cuối cùng của kho uranium làm giàu – được dời sang các vòng đàm phán tiếp theo . Israel đã chỉ trích gay gắt điều này, cho rằng nó bỏ ngỏ những vấn đề sống còn .
• Bán dầu và dỡ bỏ trừng phạt: Iran sẽ được phép tự do bán dầu trong giai đoạn 60 ngày, và Washington sẽ giải phóng một số tài sản bị đóng băng của Iran .

Điều quan trọng cần nhấn mạnh là đây không phải là một thỏa thuận hòa bình cuối cùng. Bản MoU là một khuôn khổ ban đầu, thiết lập giai đoạn 60 ngày để các cuộc đàm phán tiếp theo giải quyết các điều khoản toàn diện .

Điều kiện của Trump về uranium làm giàu và lời đe dọa không kích trở lại

Trong khi bản MoU trì hoãn các quyết định hạt nhân cuối cùng, Trump đã đưa ra những yêu cầu công khai một cách tối đa cho bất kỳ thỏa thuận lâu dài nào. Ông nhấn mạnh Iran "phải đồng ý" từ bỏ vĩnh viễn vũ khí hạt nhân . Ông tuyên bố Iran sẽ giao nộp kho uranium làm giàu ở mức độ cao và Mỹ sẽ thu hồi, tiêu hủy chất thải hạt nhân khi tình hình ổn định .

Tuy nhiên, các báo cáo chỉ ra rằng bản thân MoU chỉ bao gồm một lệnh tạm ngừng làm giàu uranium trong giai đoạn 60 ngày, còn việc xử lý các kho dự trữ hiện có thực tế ra sao sẽ được để lại cho các cuộc đàm phán sau này . Axios đưa tin rằng Trump đã yêu cầu riêng việc chỉnh sửa MoU để có "thêm chi tiết cụ thể về cách thức Mỹ thu hồi vật liệu và thời gian" đối với uranium đã làm giàu – những điều khoản mà Iran đã dứt khoát từ chối từ bỏ .

Trump cũng liên tục cảnh báo rằng nếu không đạt được thỏa thuận chấp nhận được, ông sẵn sàng "hoàn thành nhiệm vụ" bằng biện pháp quân sự . Ông nói rằng mình sắp đưa ra "quyết định cuối cùng" và sẽ không chấp nhận một thỏa thuận nào khiến ông không hài lòng .

Rạn nứt giữa Trump và Netanyahu

Thỏa thuận đang hình thành đã gây ra một sự rạn nứt sâu sắc và công khai giữa Trump và Netanyahu. Giới lãnh đạo Israel nhận thấy mình bị gạt ra ngoài lề tiến trình đàm phán và phải đối mặt với một thỏa thuận mà họ coi là có nhiều sai sót nghiêm trọng .

Tờ báo hàng đầu của Israel Yediot Aharonot đã chạy tít phản ứng chỉ vỏn vẹn hai từ: "Thỏa thuận Tồi" . Một quan chức cấp cao Israel nói với U.S. News, "Thỏa thuận sơ bộ là một thảm họa đối với Israel" . Từ góc nhìn của Israel, biên bản ghi nhớ này hoãn các cuộc đàm phán về những vấn đề mà Israel coi là sống còn – tham vọng hạt nhân và phát triển tên lửa – trong khi vẫn trao cho chế độ mà Netanyahu muốn làm suy yếu một sự cứu trợ kinh tế .

Trump đã phản kháng quyết liệt. Ông công khai đổ lỗi cho Netanyahu vì đã làm trì hoãn tiến trình, cáo buộc các cuộc không kích của Israel vào Beirut đã phá hoại tiến trình hòa bình và có khả năng làm hoãn việc ký kết MoU . Ông lập luận rằng bất chấp sự phản đối của Netanyahu, ông đã "cứu Israel khỏi sự hủy diệt hạt nhân" . Trong một trong những cuộc trao đổi gây sốc nhất được báo cáo, Trump đã cảnh báo Netanyahu rằng nếu Israel tiếp tục các cuộc tấn công gây nguy hiểm cho thỏa thuận, "Các anh sẽ phải tự lo liệu" .

Một cách kín đáo, Netanyahu và các nhà lãnh đạo Israel khác vẫn thận trọng trong việc công khai chỉ trích Trump, nhưng trong lòng đầy hoài nghi . Ở trong nước, thỏa thuận này rõ ràng là một gánh nặng chính trị cho Netanyahu, người đã đặt cược tương lai chính trị của mình vào mối quan hệ với Trump, nhưng giờ phải đối mặt với một bộ phận dân chúng phẫn nộ về một thỏa thuận giữ nguyên Cộng hòa Hồi giáo với viễn cảnh các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ .

Đồng hồ đếm ngược 60 ngày của bản MoU hiện định hình cục diện ngoại giao trước mắt, với những câu hỏi hóc búa nhất – Điều gì sẽ xảy ra với uranium làm giàu của Iran? Iran sẽ được phép duy trì năng lực hạt nhân nào một cách lâu dài? – đều bị đẩy lùi về phía trước. Sự căng thẳng giữa thôi thúc muốn đạt được thỏa thuận của Washington và nỗi lo an ninh của Jerusalem, cho đến hiện tại, vẫn chưa được giải quyết.